Elektryczność

Obowiązek instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu odcinającego dopływ energii elektrycznej do odbiorników powszechnego użytku w strefach pożarowych o kubaturze większej od 1000 m³ oraz strefach zagrożonych wybuchem nie wprowadził żadnych wytycznych w zakresie metodyki projektowania tego urządzenia. Wraz z upływem czasu urządzenie to zostało nazwane urządzeniem przeciwpożarowym, co spowodowało dużo zamieszania i brak zrozumienia w środowisku elektryków oraz pożarników. Próba wprowadzania zmiany nazwy tego urządzenia na Wyłącznik Bezpieczeństwa Elektrycznego nie spotkała się z akceptacją twórców kolejnych modyfikacji Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mimo to Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu pozostaje, bez względu na różną interpretację, urządzeniem elektrycznym i tak powinien być traktowany. Jedyna jego funkcja ogranicza się do umożliwienia łatwego, a zarazem bezpiecznego wyłączenia zasilania w energię elektryczną budynku objętego pożarem na polecenie dowódcy akcji ratowniczo-gaśniczej po dokonanym rozpoznaniu i podjęciu decyzji o rozmieszczeniu dysponowanych sił w celu rozpoczęcia ewakuacji ludzi oraz gaszenia pożaru. Nazwanie tego urządzenia elektrycznego urządzeniem przeciwpożarowym spowodowało zakwalifikowanie zestawu tworzącego Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 roku poz. 1966 z późniejszymi zmianami) do grupy 10 (stałe urządzenia przeciwpożarowe) oraz objęcie krajowym systemem „1” oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego. Przez następne cztery lata termin obowiązywania tego rozporządzenia był zmieniany i ostatecznie wyznaczony na dzień 1 stycznia 2021 roku. Mimo to pierwsza firma uzyskała certyfikat stałości właściwości użytkowych dopiero 23 marca 2022 roku, wydany przez CNBOP-PIB w Józefowie k. Otwocka.

Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o wyrobach budowalnych wyroby budowlane mogą być stosowane w budownictwie, jeżeli spełniają wymogi formalne określone w art. 5 (w tym ujęte są wyroby w systemie krajowym objęte krajowym certyfikatem stałości właściwości użytkowych). Jednak w przypadku wyrobu budowlanego, jakim jest PWP, nie jest to jedyna i wyłączna forma dopuszczenia. Z uwagi na to, że elementy PWP są projektowane każdorazowo pod konkretny obiekt, wówczas doskonałą alternatywą jest tryb dopuszczenia do jednostkowego zastosowania opisany w art. 10 ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1213).

Niezależnie od tego, którą drogą pójdzie projektant, to w obu przypadkach musi opracować dokumentację projektową, w której zawrze wszystkie istotne parametry projektowanych urządzeń (tzn.: prądy znamionowe, odporność zwarciową projektowanych urządzeń, nastawy zabezpieczeń, wymagania w zakresie ochrony przeciwporażeniowej, sposób sterowania PWP itp.). Informacje zawarte w tej dokumentacji są niezwykle istotne, gdyż nierzadko stanowią one specyfikację techniczną do przetargu. Na podstawie tej dokumentacji będzie można:

1) wystawić dokument dla dopuszczenia do jednostkowego zastosowania, co po spełnieniu wymogów określonych w art. 10, w związku z art. 5 ust. 1 Ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku poz. 1213) sprowadza się do wypełnienia podstawowymi danymi dokumentu, którego wzór prezentujemy w pkt 19 niniejszych wytycznych i jego zatwierdzenia przez projektanta instalacji elektrycznych obiektu budowlanego oraz dołączenia opracowanego projektu wraz z oświadczeniem prefabrykatora o zgodności wyrobu z dokumentacją techniczną i przepisami. Taka dokumentacja może posłużyć do wykonania PWP przez dowolną firmę zajmującą się prefabrykacją rozdzielnic elektrycznych;

2) wysłać do firmy (posiadającej certyfikat na zestaw) całą dokumentację na PWP, na podstawie której zostanie wykonany indywidualny zestaw PWP i przesłany Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych wraz z Krajową Deklaracją Właściwości Użytkowych – to rozwiązanie może dostarczyć tylko i wyłącznie firma posiadająca Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych na zestaw tworzący PWP. Należy przy tym pamiętać, że na tym nie kończy się proces projektowania oraz odpowiedzialności projektanta w przeciwieństwie do odpowiedzialności producenta certyfikowanego wyrobu. Należy podkreślić, że w każdym momencie tworzenia dokumentacji projektowej lub etapu inwestycji, na którym dokonywany jest wybór rozwiązania, jest możliwe przejście z jednego rozwiązania na drugie i odwrotnie. Uzyskanie przez producenta Krajowej Oceny Technicznej oraz Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych nie zwalnia projektanta z odpowiedzialności z uwagi na to, że PWP nie jest urządzeniem powtarzalnym, a zamówienie prefabrykowanego wyrobu nie kończy procesu projektowania.

Biorąc pod uwagę brak wiedzy oraz wytycznych dotyczących metodyki projektowania PWP, przygotowaliśmy publikację w formie miniporadnika, przeznaczoną dla projektantów, rzeczoznawców funkcjonariuszy pionu prewencji PSP oraz inspektorów nadzoru, a także inwestorów. Mamy nadzieję, że dzięki materiałowi zawartemu w publikacji projektowanie oraz dopuszczanie PWP do eksploatacji stanie się proste i znikną piętrzące się problemy.

W imieniu zespołu autorskiego

Julian Wiatr

W związku z dużym zainteresowaniem tematyką wymagań do egzaminu kwalifikacyjnego E i D wśród Czytelników „elektro.info”, redakcja wraz ze Stowarzyszeniem Polskich Energetyków postanowiła wydać książkę „Egzamin kwalifikacyjny”. Pozycja ta wypełnia lukę na rynku księgarskim, ponieważ jest pierwszym podręcznikiem, który zawiera w przystępnej formie wszystkie niezbędne informacje dotyczące eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 1 kV, zasady ochrony przeciwporażeniowej powyżej 1 kV, a także omawia zagadnienia wchodzące w zakres egzaminu kwalifikacyjnego.

Powinny z niej skorzystać osoby ubiegające się o dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji i dozoru wymagane przy obsłudze, montażu, konserwacji oraz pomiarach ochronnych.

Wbrew mylnemu przekonaniu (rozpowszechnianemu przez niektóre organizacje naukowo­ techniczne) przy eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV mogą być zatrudnione osoby nieposiadające wykształcenia elektrycznego, od których wymaga się złożenia egzaminu przed komisją kwalifikacyjną w takim samym zakresie, jaki obejmuje elektryków. Pozycja ta ma ułatwić przyswojenie określonej wiedzy w zakresie eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV. Forma, w jakiej została napisana, nie pozwala tylko na wyuczenie się pytań i odpowiedzi, ponieważ komisja może zadać pytanie w zupełnie innej formie i poruszające kilka zagadnień. Książka ma dużą wartość dydaktyczną, ponieważ prezentowane odpowiedzi poruszają szersze problemy niż pytania, a czytelnik zmuszony jest do opanowania znacznej ilości materiału, pozwalającej uporządkować posiadaną wiedzę. Należy jednak pamiętać, że jest to rodzaj podręcznika dla samouków i nie może być traktowany jak zestaw testów dający gwarancję zdania egzaminu.

Znaczna część materiału została zilustrowana rysunkami ułatwiającymi zrozumienie istoty ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz zasad poprawnego wykonania pomiarów ochronnych i oceny stanu bezpieczeństwa urządzenia lub instalacji. Książkę opracowano na podstawie norm i przepisów przeredagowanych przez autora do formy zrozumiałej dla Czytelników, a co najważniejsze – zgromadzonych w jednej publikacji.

Mam nadzieję, że spełni ona oczekiwania Czytelników, pozwalając na szybkie i przyjemne opanowanie trudnej sztuki bezpiecznej eksploatacji urządzeń elektrycznych.

mgr inż. Julian Wiatr

Niniejszy podręcznik zawiera podstawowe i klasyczne wiadomości z teorii obwodów. Jest on przeznaczony dla studentów, którzy opanowali kurs podstawowy I semestru (matematyka, fizyka, wstęp do elektrotechniki), czyli zagadnienia związane z teorią liczb zespolonych, rachunkiem różniczkowym i całkowym oraz są zapoznani z elementarnymi pojęciami obwodów elektrycznych i magnetycznych. Wszystkie ważniejsze twierdzenia teorii obwodów podano wraz z dowodami.

Niniejszy podręcznik zawiera kontynuację materiału zawartego w I części. Jest przeznaczony dla  studentów drugiego i trzeciego roku, jako pomoc w opanowaniu ważnych działów elektrotechniki teoretycznej i teorii obwodów, w tym komputerowej analizy obwodów. Czytelnik powinien mieć podstawową wiedzę z teorii obwodów, analizy matematycznej, rachunku macierzowego i przekształcenia Laplace’a.

Skrypt jest skierowany do studentów kierunku Elektrotechnika na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej.
Niniejszy skrypt powstał jako materiał pomocniczy do zajęć z badań kompatybilności elektromagnetycznej prowadzonych w pracowniach Politechniki Warszawskiej.
W ramach laboratorium student zaznajomi się z metodyką, zakresem, sposobem przeprowadzenia i raportowania wyników badań kompatybilności elektromagnetycznej zgodnie z wymaganiami Dyrektywy Europejskiej 2014/30/EU o Kompatybilności Elektromagnetycznej. Ponadto student pozna różne metody poprawy kompatybilności elektromagnetycznej prowadzących do pozytywnego wyniku badań.

Od Autorów
Przewody elektryczne stanowią podstawowy element każdej instalacji elektrycznej stanowiącej wyposażenie budynku. Od ich poprawnego doboru zależy również bezpieczeństwo osób użytkujących instalację oraz bezpieczeństwo pożarowe budynku. Zasady doboru przewodów są jednoznacznie określone w normach przedmiotowych, z których jednak projektanci elektrycy nie zawsze korzystają, co w konsekwencji powoduje, że projektowana instalacja może mieć wiele błędów.

Bardzo istotne jest dobranie właściwych zabezpieczeń przewodów i kabli. Problematyka doboru zabezpieczeń przeciążeniowych oraz zabezpieczeń zwarciowych przewodów i kabli niskiego napięcia jest związana z ich roboczą i zwarciową obciążalnością prądową. Pierwszym krokiem jest ustalenie wartości spodziewanego prądu obciążenia IB, który stanowi podstawę doboru prądu znamionowego zabezpieczenia In oraz wstępnego doboru obciążalności długotrwałej Iz przewodu. Drugim krokiem jest dobór prądu znamionowego i/lub nastawczego zabezpieczenia nadprądowego w taki sposób, aby wytrzymały prąd IB spodziewanego obciążenia oraz prądy załączeniowe, będące prądami normalnego użytkowania. Trzecim krokiem jest dobór przekroju przewodu w taki sposób, aby spełniał on wymagania w zakresie wytrzymałości mechanicznej, obciążalności cieplnej długotrwałej i zwarciowej, dopuszczalnego spadku napięcia oraz warunki ochrony przeciwporażeniowej zgodnie z wymaganiami normy PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym.

Osobnym problemem jest dobór przewodów do zasilania urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru, kiedy występuje wysoka temperatura powodująca znaczny wzrost rezystancji przewodów zasilających. Zagadnienia te nie zostały dotychczas objęte normalizacją, w związku z czym często projektanci nieświadomie popełniają podczas projektowania instalacji wiele błędów, mimo że pozornie dobór przewodów został wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami.

Generalnie w obwodach bezpieczeństwa, do których należy zaliczyć urządzenia ppoż., takie jak np. oświetlenie awaryjne, pompy pożarowe, pompy tryskaczowe, DSO oraz dźwigi dla ekip ratowniczych, a także obwody bezpieczeństwa w ruchu lotniczym, kolejowym, drogowym i wodnym oraz w obwodach kontroli dostępu, nie należy stosować wyłączników różnicowoprądowych oraz zabezpieczeń przeciążeniowych. W obwodach tych w celu wyeliminowania przypadkowych zadziałań, prądy znamionowe lub nastawcze zabezpieczeń zwarciowych należy zawyżyć o jeden lub dwa stopnie w porównaniu z zwartością wynikającą ze zwykłych zasad ich doboru. Przy doborze zabezpieczeń należy również pamiętać o zachowaniu wybiórczości ich działania z zabezpieczeniami usytuowanymi na niższych stopniach zabezpieczeń.

Niniejsze opracowanie w zamierzeniu autorów ma być podręczną „ściągą” dla projektantów i wykonawców, z której będą mogli zawsze skorzystać w warunkach budowy. Czytelników, którzy chcieliby pogłębić swoją wiedzę w zakresie doboru przewodów i kabli nn oraz ich zabezpieczania, zachęcamy do lektury książki pt. „Ochrona przeciwporażeniowa oraz dobór przewodów i ich zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia”, naszego autorstwa, wydanej w ramach serii wydawniczej „Zeszyty dla elektryków”.

Aktualne wydanie uwzględnia zmiany wynikłe z wycofania bez zastąpienia w dniu 10 maja 2017 r. przez prezesa PKN normy PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów.

Zawarte w publikacji tabele dopuszczalnej obciążalności prądowej przewodów są zgodne z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 5-52: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Oprzewodowanie.

Julian Wiatr
Marcin Orzechowski

Bezpieczeństwo pożarowe jest jednym z najważniejszych wymagań stawianych współczesnym budynkom. Wiąże się z nim szereg wymagań technicznych, które należy spełnić na etapie projektowania. Ponieważ najważniejszym elementem działań ratowniczo-gaśniczych jest ewakuacja ludzi z budynku objętego pożarem, stawia się określone wymagania dla konstrukcji budynku oraz instalowanych w nim urządzeń elektrycznych i instalacji zasilającej te urządzenia. Sprawność przebiegu ewakuacji zależy od wielu czynników, począwszy od zagwarantowanych przez właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu warunków technicznych do jej przeprowadzenia (drogi ewakuacyjne, wydzielenie stref pożarowych, elementy wykończenia wnętrz, oświetlenie awaryjne, znaki bezpieczeństwa), a skończywszy na urządzeniach przeciwpożarowych (dźwiękowe systemy ostrzegawcze, systemy sygnalizacji pożaru, wentylacji pożarowej, stałe urządzenia gaśnicze, tryskacze itp.). Całość rozwiązań ma m.in. za zadanie utrzymać w budynku objętym pożarem, przez założony czas, parametry środowiska (temperaturę, promieniowanie cieplne, zasięg widzialności, stężenie tlenu oraz toksyczność środowiska) umożliwiające bezpieczną ewakuację.

Prawidłowość funkcjonowania kluczowych urządzeń przeciwpożarowych zależy nie tylko od właściwego ich doboru, montażu, ale także od jakości dostarczanej energii elektrycznej, gdyż zapewnienie niezawodnego zasilania urządzeń przeciwpożarowych jest warunkiem koniecznym dla sprawnego prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczej.
Przewody tych instalacji narażone są na działanie wysokiej temperatury, dlatego muszą one zapewnić ciągłość dostaw energii elektrycznej o wymaganych parametrach przez czas niezbędny do funkcjonowania zasilanych urządzeń.

Towarzysząca pożarowi temperatura powoduje zmniejszenie przewodności elektrycznej przewodów, co skutkuje pogorszeniem jakości dostarczanej energii elektrycznej objawiającej się nadmiernym spadkiem napięcia oraz pogorszeniem warunków ochrony przeciwporażeniowej tych urządzeń.

Zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2005 roku, poz. 1422), do zasilania urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru, należy stosować „zespoły kablowe” zapewniające dostawę energii elektrycznej przez czas niezbędny do ich funkcjonowania. Czas ten wynika bezpośrednio z dokumentu określanego jako scenariusz zdarzeń pożarowych, który, zgodnie z wymaganiem Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 roku w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (DzU z 2015 roku, poz. 2117), jest opracowywany dla każdego budynku, w którym instalowany jest system sygnalizacji pożaru. Wymienione wcześniej rozporządzenie Ministra Infrastruktury określa tylko wymagania w zakresie ciągłości dostaw energii pomijając wymagania w zakresie jej jakości.

Podczas pożaru wskutek wysterowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu urządzenia elektryczne powszechnego użytku zostają wyłączone spod napięcia. W budynku, w którym zostały zainstalowane urządzenia ppoż., niedopuszczalne jest ich wyłączenie w czasie pożaru. Urządzenia te należy zasilać sprzed przeciwpożarowego wyłącznika prądu oraz zadbać o wysoką niezawodność dostaw energii elektrycznej do ich zasilania.
W odniesieniu do obwodów zasilających urządzenia elektryczne funkcjonujące w czasie pożaru proces ich nagrzewania przebiega znacznie szybciej niż podczas normalnej eksploatacji i jest spowodowany głównie działaniem wysokiej temperatury powstającej w czasie pożaru.

Dobierane przewody lub kable o wymaganej odporności ogniowej, gwarantującej dostawę energii elektrycznej przez czas określony w scenariuszu rozwoju zdarzeń pożarowych, muszą spełniać wymagania norm i przepisów techniczno-prawnych określających zasady doboru przekroju przewodów z uwzględnieniem wymagań określonych w normie N SEP-E 005 Dobór przewodów elektrycznych do zasilania urządzeń, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru.
W czasie pożaru następuje znaczny wzrost temperatury otoczenia, który skutkuje wzrostem rezystancji przewodów zasilających. Wzrost rezystancji przewodów skutkuje natomiast zwiększonymi spadkami napięć oraz zakłóceniem skutecznej ochrony przeciwporażeniowej. Zawarte w niniejszym opracowaniu informacje wymagają od czytelnika znajomości zagadnień doboru przewodów i kabli elektrycznych oraz ich zabezpieczeń. Konieczna jest również znajomość zagadnień ochrony przeciwporażeniowej, dlatego też autorzy pominęli problematykę zagadnień powszechnie znanych i skupili się na zagadnieniach pomijanych w innych publikacjach z tego zakresu.
W tym miejscu pragnę złożyć podziękowanie wszystkim osobom, które przekazały swoje uwagi i sugestie podczas pracy nad książką.

Szczególne podziękowania kieruję do recenzentów: dr. hab. inż. Stefana Gierlotki, dr. hab. inż. Pawła Piotrowskiego oraz bryg. dr. inż. Waldemara Jaskółowskiego, dziekana Wydziału Inżynierii Bezpieczeństwa Pożarowego SGSP.
Podziękowania należą się również członkom komitetu technicznego SITP ds. bezpieczeństwa pożarowego obiektów energetyki, kierowanego przez st. bryg. w st. spocz. mgr. inż. Zdzisława Winnickiego, za cenne uwagi i sugestie przekazywane podczas pracy nad książką.

Laboratorium z podstaw elektrotechniki i elektroniki.

Podręcznik „Sieci neuronowe do przetwarzania informacji” stanowi oryginalne ujęcie najnowszych osiągnięć w dziedzinie sztucznych sieci neuronowych oraz ich zastosowań. Jest rozszerzoną i znacznie zmodyfikowaną wersją wcześniejszego wydania podręcznika pod tym samym tytułem. W stosunku do poprzedniego wydania zawiera dodatkowo omówienie sieci typu Support Vector Machine (SVM), znacznie rozbudowaną część dotyczącą sieci rozmytych oraz przedstawienie wielu nowych zastosowań.
Sztuczne sieci neuronowe zdobyły sobie szerokie uznanie w świecie nauki poprzez swoją zdolność łatwego zaadoptowania do rozwiązania różnorodnych problemów obliczeniowych w nauce i technice. Mają właściwości pożądane w wielu zastosowaniach praktycznych: stanowią uniwersalny układ aproksymacyjny odwzorowujący wielowymiarowe zbiory danych, mają zdolność uczenia się i adaptacji do zmieniających się warunków środowiskowych, zdolność generalizacji nabytej wiedzy, stanowiąc pod tym względem szczytowe osiągnięcie sztucznej inteligencji. Podstawową bazą działania sieci są algorytmy uczące pozwalające na optymalny dobór parametrów i struktury sieci dopasowujących się do problemu podlegającemu rozwiązaniu.

Opracowanie ma ułatwić przyswojenie określonej wiedzy w zakresie odbioru prac montażowych i eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych do 1 kV w budynkach. Książka przedstawia zasady prac kontrolno-pomiarowych pomontażowych i eksploatacyjnych wykonywanych w budynkach.

Powinny z niej skorzystać osoby ubiegające się o dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji i dozoru wymagane przy wykonywaniu pomiarów ochronnych w budynkach.

Egzamin kwalifikacyjny elektryka w pytaniach i odpowiedziach” to zbiór wiedzy, polecana jako doskonała książka dla każdego elektryka, początkującego i zaawansowanego w celu aktualizacji posiadanych wiadomości. Kto chce nauczyć się zawodu, może wykorzystać ją jako materiał do nauki przed przystąpieniem do egzaminu zawodowego. Bardziej doświadczony elektryk jest w stanie uaktualnić posiadaną wiedzę. Pozycja ta może być z powodzeniem używana jako podręcznik dla doświadczonego elektryka oraz źródło informacji w razie potrzeby.

Prezentowana monografia jest wynikiem wieloletnich badań, prowadzonych przez autorów w Laboratorium LSEE Uniwersytetu Artois w Bethune we Francji oraz w Instytucie Mechatroniki i Systemów Informatycznych Politechniki Łódzkiej, dotyczących modelowania i pomiarów pól magnetycznych w zblachowanych i złożonych strukturach. Monografia adresowana jest do pracowników nauki, uczestników studiów podyplomowych i doktorantów. Zawarto w niej ogólną wiedzę dotyczącą zjawisk fizycznych w materiałach magnetycznych, tak z punktu widzenia struktury atomu, jak i cząsteczek, domen magnetycznych oraz podejścia makro. Szczególną uwagę zwrócono na zjawisko anizotropii magnetycznej. Zrozumienie zjawisk fizycznych zachodzących w materiałach magnetycznych pozwala na tworzenie prawidłowych modeli oraz co najważniejsze prawidłowe stosowanie uproszczeń. Najobszerniejsza część pracy jest poświęcona różnym metodom homogenizacji.

Z materiału przedstawionego w monografii wynika, że analiza sił elektrodynamicznych towarzyszyła naukowcom i konstruktorom aparatów elektrycznych od bardzo dawna. Została wykorzystana przy konstruowaniu konkretnych aparatów, np. w przypadku obliczeń dotyczących rozłączników mechanizmowych, kontraktowych przekaźników zmiennozwarciowych czy przekaźników samochodowych. W monografii przedstawiono wiedzę z zakresu sił elektrodynamicznych występujących w aparatach elektrycznych oraz zobrazowano możliwości zastosowania obliczeń i pomiarów wspomaganych komputerowo, zaprezentowano również przykłady praktyczne.

Niniejsza publikacja odnosi się do metod kompleksowej analizy urządzeń ochrony odgromowej i przepięciowej. Jest to tematyka, która z roku na rok nabiera coraz większego znaczenia w kontekście rozwoju technologicznego instalacji elektrycznych, jak również dołączonych do nich urządzeń elektrycznych i elektronicznych.

 Rozwiązywanie zagadnień pola elektromagnetycznego