Kaprys ma formę swobodnych wariacji, w których temat oplatają wirtuozowskie pasaże. Twórcza inwencja Szymanowskiej oraz jej znajomość techniki fortepianowej umożliwiają zaprezentowanie bogatej palety kolorów fortepianu. Charakter kaprysu uzasadniają również fragmenty oparte na motywach muzycznych niepochodzących z arii, na której temacie jest oparty. 

Utwór oparty jest na temacie arii z opery Joconde, ou Les Coureurs d’aventures [Joconde, czyli poszukiwacze przygód], skomponowanej przez urodzonego na Malcie francuskiego kompozytora Nicolasa Isouarda do libretta Charles’a-Guillaume’a Étienne’a. Inspirowała ich bajka La Fontaine’a Joconde, podejmująca wątki zazdrości, wystawiania uczucia na próby i powrotów do pierwszej miłości. 

Maria Szymanowska łączyła dwa artystyczne powołania – wirtuozki fortepianu i kompozytorki. Przeglądając programy jej koncertów, trudno nie zauważyć jednak, że niezwykle rzadko  prezentowała publiczności własne utwory. Tego wyróżnienia dostąpiły tylko dwa dzieła: Fantazja F-dur oraz Caprice sur la Romance de Joconde.

Pièces caractéristiques op. 27 prezentują dwa różne oblicza muzyki polskiej, począwszy od wyboru gatunków zakorzenionych w odmiennych tradycjach regionalnych (mazura z Mazowsza i krakowiaka z Małopolski), po zróżnicowane rozwiązania w zakresie formy, metrorytmiki, tempa oraz harmonii. 

Pierwszy z tańców, Mazur d-moll utrzymany w metrum 3/4 i umiarkowanym tempie, ujęty został w klasyczną trzyczęściową formę repryzową. Części skrajne oparte są na jednotaktowym motywie z charakterystycznym dla mazura rytmem punktowanym, przy czym jednorodność warstwy rytmicznej spotyka się tu z urozmaiceniem fakturalnym i harmonicznym. Motyw pojawia się w różnych tonacjach, a jego kontury interwałowe poddawane są nieznacznym przekształceniom, co prowadzi do chromatycznego wzbogacenia materiału dźwiękowego. Kontrastująca część środkowa, opatrzona oznaczeniem energico, wyróżnia się typowymi dla mazura licznymi, nieregularnymi akcentami oraz zwartą fakturą akordową, przełamywaną krótkimi przebiegami o charakterze imitacyjnym.

Krakowiak c-moll, osadzony w metrum 2/4 i utrzymany w tempie szybkim, rozwija się na zasadzie kontrastujących odcinków, zestawianych na wzór formy ronda. Utwór poprzedza wstęp, który można odczytać jako nawiązanie do przyśpiewki tradycyjnie rozpoczynającej ludowego krakowiaka. Właściwy temu gatunkowi rytm synkopowany występuje głównie w odcinku pełniącym funkcję refrenu, w kupletach z kolei kompozytor stosuje typowe dla muzyki ludowej wariantowanie. Zmiany tonacji, tempa i faktury charakteryzujące Krakowiaka c-moll współgrają z określeniem wykonawczym capriccioso, podkreślającym nieprzewidywalny i żywiołowy przebieg utworu.

Oba tańce składające się na Pièces caractéristiques op. 27, odmienne pod względem pochodzenia, budowy i charakteru, stanowią uzupełniające się obrazy polskiej muzyki ludowej, ukazujące nie tylko różnorodność tradycji regionalnych, lecz także możliwości odwołania się do jej idiomu jako środka wyrazu tożsamości kulturowej.

Statkowski. Toccata op.33 na fortepian. ed.Barbara Karaśkiewicz

Oberki op. 22

Par une nuit de printemps op.21

Powszechnie znane i lubiane sonatiny autorstwa Beethovena, Pleyela, Clementiego, Diabellego i innych. Publikacja została zamieszczona w programie nauczania zatwierdzonym do użytku szkół muzycznych I stopnia.

Oba Polonezy op. 26 dopełniają się na zasadzie kontrastu. Odmienne pod względem charakteru oraz sposobu kształtowania formy i dramaturgii, uzupełniają się konstrukcyjnie. Wrażenie wzajemnej spójności wzmacnia obecność rozbudowanego wstępu w pierwszym utworze i efektownej kody w drugim – elementów, które można odczytać jako rodzaj formalnej ramy. W obu Polonezach taneczna konwencja stanowi fundament, na którym Statkowski buduje swój indywidualny język ekspresji. Muzyka inspirowana tańcem przekształca się tu w nośnik treści artystycznej, nie tracąc przy tym związku z tanecznym gestem i idiomem gatunkowym.

Maria Szymanowska wydała za życia trzy zbiory tańców. Razem z kilkoma osobnymi polonezami i walcami stanowią one znaczną część jej spuścizny kompozytorskiej. Sięgała po bardzo różnorodne gatunki, od polskich mazurków i polonezów po walce, menuety, kontredanse, kadryle… Już sam wybór tańców wskazuje, że utwory te miały zapewne pełnić funkcję użytkową. 

Zbiór 24 mazurków Szymanowskiej został trzykrotnie wydany za jej życia. Fakt ten świadczy o ich popularności. Jako króciutkie miniatury, niestawiające wykonawcom wygórowanych wymagań technicznych, omawiane utwory były świetnym materiałem do salonowego muzykowania.

Mazurki Szymanowskiej oparte są na bardzo podstawowym schemacie harmonicznym: kadencji dominantowo-kwintowej. Zadziwiające, jaki wachlarz nastrojów inwencja Szymanowskiej potrafiła zbudować na tej prostej harmonii. W zbiorze znajdują się mazurki zadziorne, salonowo eleganckie, liryczne albo wirujące żywiołowo w szybkim tempie. Duża różnorodność struktur melodyczno-rytmicznych, będąca owocem bogatej wyobraźni muzycznej kompozytorki, sprawia, że każdy z mazurków jest niepowtarzalny, a razem z innymi współtworzą barwny kalejdoskop muzyczny.

Cztery miniatury fortepianowe Statkowskiego wchodzące w skład op. 24 wykazują wyraźne nawiązania do polskiej muzyki ludowej. Można je odnaleźć w postaci rytmu, a także tanecznego gestu mazura, kujawiaka oraz oberka. W ramach struktury formalnej kompozytor preferuje typową dla tańca symetrię, oddającą taneczne schematy rytmiczne. Zdarzają się jednak odcinki, w których fraza nie pokrywa się ściśle z porządkiem wyznaczonym przez kreskę taktową, czego konsekwencją jest osłabienie charakteru taneczności i przesunięcie akcentu ku swobodniejszemu prowadzeniu frazy. Podobnie jak Chopin, Statkowski czerpie z form pieśni polskiej i tańca ludowego. 

Preludia op. 37 Romana Statkowskiego wykazują w pewnym stopniu związki z wczesną tradycją tego gatunku, z którą łączy je ograniczenie liczby motywów oraz jednostajność rytmiczna wynikająca z figuracji. Wyraźne jest także nawiązanie do tradycji miniatur lirycznych figuracyjno-ekspresywnych, którym początek dał Fryderyk Chopin, na co wskazuje samodzielność poszczególnych utworów, a także uszeregowanie ich według zasady kontrastu rodzajów ekspresji i następstwa tonacji z ich paralelami w porządku koła kwintowego. Zbiór cechuje szczególne wyczulenie na wartości kolorystyczne, które staną się wyznacznikiem dwudziestowiecznej tradycji gatunku.

Szkoła obejmuje zakres kilku najczęściej używanych, a zarazem najłatwiejszych tonacji i opiera się przede wszystkim na materiale okresu klasycznego, gdyż bez poznania literatury klasycznej nie może być mowy o studiach nowoczesnej muzyki gitarowej. Nie wyczerpuje wszystkich problemów gry, lecz daje jej podstawy, a tym samym powinna zachęcić do dalszych studiów i umożliwić je. Zawiera podstawowe chwyty gitarowe.

Szkoła jest przeznaczona dla ucznia, który przez 3 lata nauki pod kierunkiem pedagoga ma zdobyć podstawową umiejętność gry na instrumencie. Jest rzeczą oczywistą, że każdy uczeń wymaga odrębnego podejścia pedagogicznego. Wybór właściwej metody pozostawia się decyzji nauczyciela.

Cykl Pêle-mêle składa się z piętnastu miniatur, skomponowanych w latach 1955-1956. Tytuł zbioru, oznaczający w swobodnym tłumaczeniu „różne różności”, „groch z kapustą”, a nawet „bałagan”, doskonale podkreśla bogactwo stylistyczne tej kolekcji. Niemal w każdym kolejnym utworze kompozytor zaskakuje kontrastami i różnorodnością pomysłów. Cykl rozpoczyna się odważnie stylizowanym Oberkiem, po którym następuje ilustracyjna kompozycja Wikliny. W dalszej części pojawiają się m.in. utrzymane w impresjonistycznej konwencji Deszczowe tercje, dodekafoniczny Kanon, a zbiór kończy neoklasyczna Promenada. Poszczególne utwory mogą być grane w dowolnych kombinacjach, dając wykonawcy możliwość stworzenia własnej i niepowtarzalnej kolekcji.