Kultura, Sztuka

Łódzkie mozaiki i inne monumentalne akcenty plastyczne czasów PRL-u to opracowanie prezentujące zagadnienia z zakresu niedocenianej estetyki czasów Polski Ludowej. W tej bogato ilustrowanej książce autor, Bartosz Stępień, kompleksowo opisał ponad 60 realizacji. Efektem jego kilkuletniej pracy badawczej jest katalog mozaik, sgraffito, płaskorzeźb ceramicznych i metalowych oraz malowideł zrealizowanych na terenie Łodzi.

Akcenty plastyczne były znakomitym uzupełnieniem wnętrz oraz elewacji gmachów użyteczności publicznej, podkreślały ich rangę lub nadawały im określony charakter. Z czasem mozaiki i płaskorzeźby trafiały do nowo budowanych łódzkich zakładów przemysłowych, gdzie służyły idei humanizacji miejsc pracy.

Projektowaniem i wykonywaniem mozaik, malowideł i sgraffito zajmowali się czołowi łódzcy artyści plastycy różnych specjalizacji, których wkład w estetykę przestrzeni miejskiej i wnętrz obiektów na terenie Łodzi był często i niesprawiedliwie pomijany. Publikacja prezentuje ich twórczość plastyczną w kontekście architektury. Warto przyjrzeć się tym wyjątkowym realizacjom z czasów PRL-u i docenić ich ponadczasowy design.

Publikacja dotycząca jednego z najbardziej znanych artystów związanych ze street artem. Przekonaj się, jak wielu ciekawostek na jego temat jeszcze nie znasz.

"Banksy" to książka, która opowiada o niezwykle enigmatycznej postaci, jaką jest artysta (bądź grupa artystów) kryjący się pod tym pseudonimem. Wewnątrz można odnaleźć bardzo wiele przykładów jego prac, a fotografie, które je przedstawiają, stanowią prawdziwą ozdobę wnętrza. Do wielu przedstawionych w książce murali stworzono opis, a przy okazji podjęto też próbę ewentualnej interpretacji.

Wiele spośród prac przedstawionych w tym intrygującym zbiorze nie jest znana szerszej publiczności. Publikacja z pewnością przemówi do wszystkich fanów street artu i Banksy'ego, a także wszystkich tych, którzy chcieliby poznać tego niezwykłego artystę. To także idealny album dla wszystkich, którzy zbierają publikacje związane ze sztuką.

Banksy to artysta, którego tożsamości nie udało się jednoznacznie ustalić. Najprawdopodobniej urodził się w 1974 roku w Yate. Tworzy w nurcie street artu, a swoje prace rozmieszcza na ulicach Londynu, a także w wielu miejscach świata. W ten sposób przekazuje swoje wiadomości, stawiając zazwyczaj na humorystyczną formę. Nie waha się ryzykować z umieszczaniem swoich kolejnych prac, a jego sztuka sprawia, że zyskuje coraz więcej fanów, a media go kochają. Swoją przygodę zaczynał jako artysta graficiarz, jednak z czasem zaczął posługiwać się szablonami, co wychodziło mu znacznie sprawniej.

W przeszłości pozycja artysty w wielkim stopniu zależała od jego technicznych zdolności, umiejętności wiernego odtwarzania realnego świata. Portret miał być prawdziwą i wierną podobizną, a krajobrazy rozpoznawalne w każdym szczególe. Jednak, zwłaszcza po pojawieniu się fotografii, wielu artystów zrezygnowało z tworzenia tego „prawdziwego” podobieństwa na rzecz bardziej bezpośrednich, pogłębionych obrazów, które wyrażały uczucia dotyczące malowanego tematu. Od początku tych ogromnych zmian artystycznych ambicji krytycy mylili pozorny brak umiejętności warsztatowych z brakiem artyzmu i finezji, wyśmiewając ekspresyjne prace i porównując je do niepodlegających ocenie merytorycznej wysiłków dzieci.

Rysunek jest pewnego typu fenomenem, zarówno jako medium w twórczości, w sztuce, ale również jeśli chodzi o definiowalność tego pojęcia. Nie ma jednej, jednoznacznej definicji rysunku. Wręcz przeciwnie: mamy do czynienia z nieprawdopodobną ilością znaczeń tego pojęcia. Artyści, krytycy, pedagodzy

w różny sposób pojmują formę i znaczenie rysunku i w różny sposób określają to medium.

Niezwykle interesująco wygląda definiowanie rysunku w edukacji artystycznej.

Dlaczego terapeutyczne działanie rysunku?

Dla renesansowego artysty rysunek był narzędziem poznawczym, prowadził do dzieła, które było zwieńczeniem procesu odkrywania.U dzisiejszego twórcy wiedzę zastępują pytania i refleksje. Rysunek stał się znakomitym narzędziem „myślenia”. Rysunek jest podstawowym (pierwszym) rodzajem twórczości – twórczej aktywności, myślenia. Od zarania był pierwszym etapem tworzenia, służył jako najprostsza forma zapisu myśli, wstępnych notacji, pytań, refleksji. Rysunek jest najprostszym, a zarazem najbardziej skutecznym językiem notacji powstających w umyśle zamysłów. Rysunek był i jest najbardziej demokratyczną dyscypliną sztuki, dostępną każdemu. Nie wymaga przekraczania określonego progu technologicznego. Jest „namiastką dzieła”.

Zasady rysunku i kompozycji postaci ludzkiej. Z 325 rysunkami 

Książka uczy poprawnego rysowania proporcji oraz zasad pomagających przy rysowaniu postaci ludzkiej.
Adresowana jest do każdej osoby zainteresowanej rysowaniem profesjonalnym i hobbisycznym.

Tylu dobrze zapowiadających się, zapomnianych, niespełnionych artystów i tylko jeden geniusz! Stanisław Wyspiański. Wokół tej zagadki krąży autor książki Klan Wyspiańskich…

Franciszek (ojciec Stanisława) był utalentowanym rzeźbiarzem, który z różnych powodów nie wykorzystał swoich talentów, jego brat Bronisław – nieprzeciętnym fotografikiem działającym na prowincji, z upływem lat niestety zapomnianym. Joanna (Janina) Stankiewiczowa pozostawiła rękopisy, nad którymi pochylają się badacze literatury. Najbardziej dociekliwi znają artykuły Zenona Parviego, a także jego dramaty, których nie wystawiają już dzisiejsze teatry. W kilku miastach stoją natomiast pomniki dłuta Tadeusza Błotnickiego, a jego dzieło Zarys historii ubiorów jest nadal antykwarycznym rarytasem.

O nich wszystkich nie pamiętalibyśmy, gdyby w połowie stycznia 1869 roku nie przyszedł na świat ich najsławniejszy krewny. Stanisław Wyspiański przeżył niespełna trzydzieści dziewięć lat – znacznie mniej niż Mickiewicz czy Norwid, mniej nawet niż Słowacki i Krasiński. A jednak pozostawił dzieło niezwykłe, zdumiewające rozległością i wszechstronnością. Żadne z jego dzieci nie zdobyło podobnej sławy, choć sztuka nie była im obca. Przybrany syn Teodor pisywał wiersze liryczne, choć marzył o poematach epickich. Po Mieczysławie zachował się w archiwach rodzinnych cały tomik. Stanisław malował i rzeźbił, lecz jego talent doceniało tylko najbliższe otoczenie.

Jan Tomkowski – eseista, prozaik, historyk literatury, badacz idei, profesor w IBL PAN; opublikował m.in. powieści: Ragadon (1985), Opowieści Szeherezady (1989), Czarny elementarz (2014), Jesień (2018), eseje: Juliusz Verne – tajemnicza wyspa? (1987, 2005), Mistyka i herezja (1993, 2006), Ciemne skrzydła Ikara (2009), „Pan Tadeusz” – poemat metafizyczny (2019), syntezy: Literatura polska (1993), Literatura powszechna (1995), Dzieje myśli (1997, 2002), Młoda Polska (2001), Dzieje literatury powszechnej (2008)

ZBLIŻENIA. Szkice o polskich artystach to zbiór komentarzy do sztuki blisko pięćdziesięciu polskich artystów, których Autorka spotkała w swoim zawodowym życiu. Krótkie eseistyczne formy mają na celu dotrzeć do osób spoza wąskiego kręgu profesjonalistów. To bardzo osobisty, choć niekompletny pamiętnik spotkań ze sztuką. Ten kameralny subiektywizm sprawia, że zetknięcie z dziełami, które przeciętnemu odbiorcy nie zawsze wydają się zrozumiałe, jest prostsze i – co ważne – pomaga zrozumieć artystyczne credo ich twórców. „Od wielu dekad pracuję z artystami. Nie zawsze efektem tej współpracy są wystawy, często kończy się na wstępach do katalogów lub niewielkich artykułach, w których próbuję nazwać to, co robią. W większości są to krótkie formy, pisane możliwie prostym językiem; chciałam, by trafiły do osób spoza wąskiego kręgu profesjonalistów. Liczę na przypadkowego czytelnika, mając nadzieję, że zainteresuje się sztuką, o której piszę, i zrozumie artystę, który tę sztukę tworzy”. Anda Rottenberg przybliża prace zarówno klasyków nowoczesności – Stanisława Fijałkowskiego, Jerzego Nowosielskiego czy Aliny Szapocznikow, jak i mniej znanych, młodszych twórców – Martyny Ścibior, Bogny Burskiej, Dominika Lejmana. Wybór nazwisk – jak pisze we wstępie – jest wynikiem „przypadkowych splotów okoliczności”. Nie odzwierciedla w pełni jej fascynacji, jest ich bowiem znacznie więcej…

Anda Rottenberg – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka wystaw. Pracowała m.in. w Instytucie Sztuki PAN, kierowała Departamentem Sztuki w MKiS (1990-1991), była dyrektorką Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki (1993–2001), dyrektorką do spraw artystycznych Muzeum Sztuki Nowoczesnej (2006-2008). W latach 1988–1993 przewodniczyła Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA, później została wiceprzewodniczącą Zarządu Głównego Stowarzyszenia (1994–2000).

Recenzje teatralne i kroniki opery

Książka zawiera zbiór tekstów krytycznych Tadeusza Pawlikowskiego.
Legendarny dyrektor i reżyser teatru sięgnął po pióro recenzenta dwukrotnie.
Po raz pierwszy w młodości, kiedy dopiero zaczynały kiełkować jego marzenia o przyszłej karierze. W latach 1885–1887 w „Nowej Reformie” pisał recenzje krakowskich przedstawień. I ponownie – jako doświadczony artysta i osoba publiczna – na przełomie
1910 i 1911 roku publikował w „Kurierze Lwowskim” pełne emocji omówienia lwowskiej sceny muzycznej.

Można mieć nadzieję, że rok 2015 – setna rocznica śmierci Pawlikowskiego – przyniesie nową falę zainteresowania jego osobą i dorobkiem. Powinien się także do tego przyczynić długo oczekiwany zbiór Recenzji teatralnych i kronik opery pisanych przez Pawlikowskiego w dwóch różnych okresach życia, a publikowanych pod kryptonimami.
Nie przynoszą one wprawdzie wyraziście sformułowanego programu czy poglądów teatralnych Pawlikowskiego – nie ma tu manifestów ani deklaracji ideowych, bo takich dyrektor nie składał. Stanowią jednak niezwykle cenny dokument, pozwalający z jednej strony poznać jego osobowość, rozległą wiedzę, język, jakim się posługiwał pisząc o teatrze, a z drugiej – jak wszystkie ówczesne recenzje – dający szansę przybliżenia choć trochę codzienności dawnego teatru krakowskiego i lwowskiej opery. Wciąż jeszcze mało mamy takich całościowo i wnikliwie opracowanych zbiorów źródłowych tekstów teatralnych, z tym większą więc radością należy powitać ten – szczególnie ze względu na osobę Autora.