Panorama Szachowa numer 5 / 2026 czasopismo dla szachisty

Miesięcznik wydawany przez wydawnictwo szachowe Penelopa.

Zawiera informacje o aktualnych wydarzeniach w świecie szachowym, relacje i zapowiedzi imprez, informacje o zawodnikach, turniejach oraz porady techniczne.

Do stałych współpracowników miesięcznika należą m.in. mistrzowie Polski: Mirosława Litmanowicz, Iweta Rajlich, Jerzy Kostro, Tomasz Markowski, Bartosz Soćko oraz Jerzy Konikowski.

Ukazał się numer 6/2026 najstarszego pisma szachowego w Polsce z licznymi opisami imprez krajowych i międzynarodowych.

Mój wkład w tym numerze: partia Keymer-Van Foresst, Bukareszt 2026 oraz artykuł na temat wariantu krakowskiego w partii włoskiej po ruchach: 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Gc5 4.c3 Sf6 5.d4 exd4 6.cxd4 Gb4+ 7.Kf1!?

Ukazał się numer 4/2026 najstarszego pisma szachowego w Polsce z licznymi opisami imprez krajowych i międzynarodowych.

Dużo miejsca poświęcono mistrzostwom Polski kobiet i mężczyzn oraz turniejowi kandydatów.

Mój wkład w tym numerze: Partia Sindarov-Caruana, Pegeira 2026  oraz artykuł o gambicie przeciwko sycylijskiej i francuskiej po posunięciach 1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.b4!?

Eksperci przeciwko Sycylijskiej to publikacja poświęcona jednemu z najczęściej wybieranych otwarć szachowych – obronie sycylijskiej. Książka pokazuje, jak mierzyć się z debiutem, który od lat pozostaje stałym elementem repertuaru graczy na każdym poziomie zaawansowania, od ambitnych amatorów po ścisłą światową czołówkę.

Dla czytelników ABC kombinacji w końcówkach - co dalej?
Jeśli właśnie pracowałeś nad kombinacjami w końcówkach, naturalne jest, że będziesz szukać materiałów rozwijających myślenie taktyczne, spostrzegawczość i cierpliwość. Poniższe tytuły łączą praktyczne ćwiczenia z ćwiczeniem uważności i analitycznego podejścia - przydatne zarówno przy tablicy szachowej, jak i poza nią.

1. Kolorowanki Wild - Emmanuelle Colin
Kolorowanki oferują spokojną, powtarzalną czynność wymagającą skupienia i dokładności, co sprzyja treningowi uwagi. Powtarzalne wypełnianie pól ćwiczy dyscyplinę i wyciszenie umysłu po intensywnej analizie pozycji. To także sposób na poprawę kontroli nad drobnymi ruchami ręki i koncentracji wzrokowej. Przydaje się jako proste narzędzie regeneracji między sesjami treningowymi.

2. Malowanie po numerach - Pachnąca kombinacja 30x30cm Ideyka
Malowanie po numerach to propozycja dla tych, którzy po intensywnym treningu taktyki szukają relaksu wymagającego precyzji i koncentracji. Praca z drobnymi obszarami uczy cierpliwości i uwagi wobec detalu, co przekłada się na lepsze dostrzeganie taktycznych możliwości na szachownicy. Twórcza aktywność pomaga też odreagować stres związany z analizą partii. To sposób na odpoczynek, który jednocześnie rozwija uważność.

3. Brushme Malowanie po numerach - Soczysta Kombinacja 40x50cm
Podobnie jak inne zestawy do malowania po numerach, ta pozycja pozwala ćwiczyć skupienie i dokładność ręki oraz oka. Regularna, spokojna praca nad obrazem poprawia zdolność koncentracji w długich sesjach szachowych. Wykonywanie drobnych, systematycznych czynności uczy dyscypliny i planowania kroków. Dla wielu graczy to pomocny balans między treningiem taktycznym a relaksem.

4. Podwójne uderzenie, Damazy Sobiecki
Podręcznik do gry środkowej uzupełnia umiejętności z zakresu końcówek, bo wiele kombinacji rodzi się jeszcze w środkowej fazie partii. Książka pomoże lepiej rozumieć przejścia pozycyjne i tworzyć sytuacje, które później da się zamknąć w końcówce. Zawarte przykłady uczą planowania i podejmowania decyzji w złożonych pozycjach. To naturalne rozszerzenie po pracy nad końcówkami.

5. Nauka rysowania bez tajemnic. Krok po kroku, Barber Barrington
Podręcznik rysunku uczy obserwacji form, proporcji i perspektywy - umiejętności przydatnej przy wyobrażaniu sobie pozycji i ruchów na szachownicy. Krok po kroku rozwijana umiejętność wizualizacji pomaga w przewidywaniu wariantów i mentalnym rozegraniu kombinacji. Ćwiczenia rysunkowe kształtują cierpliwość i precyzję ruchu ręki, przydatną przy zapisywaniu analiz. Dla graczy pragnących poprawić wyobraźnię szachową to wartościowa pozycja.

6. Murdle. 100 zagadek kryminalnych do rozwikłania przy użyciu logiki, wiedzy oraz sztuki dedukcji. Tom 1, G. T. Karber
Zbiór łamigłówek kryminalnych rozwija umiejętność dedukcji, łączenia poszlak i logicznego rozumowania. Analizowanie dowodów i wyciąganie wniosków wzmacnia umiejętność składania spójnego planu ruchów w złożonych pozycjach. Interaktywna forma zadań utrzymuje umysł w trybie rozwiązywania problemów, co świetnie uzupełnia trening taktyczny. Przyjemne i wciągające ćwiczenia dla tych, którzy chcą trenować dedukcję poza szachownicą.

7. Murdle. Akademia tajemnic, G. T. Karber
Kolejny tom serii z zagadkami kryminalnymi oferuje bardziej złożone wyzwania logiczne i dedukcyjne. Praca nad trudniejszymi przypadkami rozwija umiejętność łączenia faktów i planowania kolejnych kroków, co ma bezpośrednie przełożenie na analizę wariantów. Zagadki uczą też cierpliwości i systematycznego podchodzenia do problemu. Dla osób lubiących logiczne łamigłówki to świetne uzupełnienie treningu taktycznego.

8. Maszyna do pisania. Kurs kreatywnego pisania, Katarzyna Bonda
Kurs kreatywnego pisania rozwija umiejętność porządkowania myśli i klarownego formułowania wniosków, co przydaje się przy zapisywaniu analiz i komentarzy do partii. Nauka struktury opowieści i argumentacji pomaga lepiej przekazywać własne obserwacje i wnioski z rozgrywek. Ćwiczenia pisarskie wzmacniają dyscyplinę pracy i regularność ćwiczeń. Dla tych, którzy dokumentują i analizują swoje partie, to wartościowe narzędzie.

9. Podstawy szkolenia psa, Kyra Sundance
Książka o szkoleniu psów kładzie nacisk na metody pozytywne, jasną komunikację i konsekwencję - cechy przydatne także przy samodzielnym treningu szachowym. Praca z psem uczy cierpliwości, obserwacji sygnałów i systematycznego wprowadzania nowych nawyków. Te kompetencje przekładają się na lepsze prowadzenie nauki i analizę własnych błędów. Dla osób trenujących samodzielnie to cenna lekcja metodologii i wytrwałości.

10. Dzieciaki i psiaki, Melissa Fallon
Poradnik o relacjach dzieci i psów kładzie nacisk na bezpieczeństwo, cierpliwość i metody nauczania - cechy przydatne także w roli trenera lub sparingpartnera. Rozwijanie umiejętności komunikacji i przewidywania reakcji ułatwia pracę z uczniami lub towarzyszami partii. Książka inspiruje do tworzenia bezstresowych, metodycznych sesji treningowych. Dla osób uczących innych szachów to pomocna lektura.

11. Kombinacje w Grze Końcowej, Jacek Gajewski
Książka Gajewskiego koncentruje się na kombinacjach w końcówkach i stanowi naturalne rozszerzenie omawianych w ABC motywów. Systematyczne przykłady i ich klasyfikacja pomagają szybciej rozpoznawać typowe idee końcówek. Materiał jest praktyczny i ukierunkowany na zastosowanie w realnych partiach. Dla osób pracujących nad końcówkami to lektura niemal obowiązkowa.

12. Kombinacje szachowe, Jacek Gajewski
Książka o kombinacjach wprowadza klasyczne motywy taktyczne i pokazuje ich zastosowanie w różnych fazach partii. Systematyczne omawianie ofiar, odsłon i forsownych wariantów wzmacnia instynkt kombinacyjny użyteczny także w końcówkach. Dobrze ułożone przykłady pomagają szybciej rozpoznawać powtarzające się wzorce. Warto sięgnąć po nią, by poszerzyć repertuar taktyczny.

13. 126 motywów szydełkowych wyd. 2026, Melody Griffiths
Zestaw 126 motywów szydełkowych rozwija cierpliwość, planowanie kolejnych etapów pracy i umiejętność dostrzegania wzorców. Realizacja projektów krok po kroku uczy systematyczności i dokładności, co łatwo przełożyć na regularny trening szachowy. Praca manualna potrafi też odprężyć umysł i zredukować napięcie po intensywnych analizach. Dla tych, którzy szukają praktycznych ćwiczeń koncentracji poza szachami, to ciekawa opcja.

14. Zgrana kompania na wiejskim podwórku, Bohdan Dyakowski
Obserwacje życia wiejskiego rozwijają uważność i zdolność dostrzegania drobnych zmian w otoczeniu - to cecha przydatna przy analizie pozycji szachowych. Czytanie o zwykłych, codziennych detalach uczy spostrzegawczości i cierpliwości, które przekładają się na lepsze śledzenie zmian w partii. Taka lektura może też być odprężającym kontrapunktem do intensywnego treningu. Daje przestrzeń do odpoczynku przy jednoczesnym ćwiczeniu uważności.

15. Jak zbudować samochód, Adrian Newey
Wspomnienia Adriana Neweya to lekcja inżynieryjnego myślenia, precyzji i ciągłego doskonalenia rozwiązań, co ma analogię w pracy nad własnym repertoarem szachowym. Zrozumienie procesu projektowania i iteracji inspiruje do systematycznego ulepszania analiz i planów gry. Książka pokazuje też, jak pasja i dbałość o detale przekładają się na mistrzostwo w praktyce. Dla osób ceniących racjonalne podejście do treningu to ciekawa perspektywa.

16. Kombinacje C++. 648 łamigłówek programistycznych z odpowiedziami, Maciej Matyka
Zbiór łamigłówek programistycznych rozwija zdolność rozbijania złożonych zadań na mniejsze kroki, co jest cenne przy analizie wariantów szachowych. Regularne rozwiązywanie zadań programistycznych wzmacnia logiczne myślenie i cierpliwość przy długich analizach. Poza tym ćwiczy precyzję i umiejętność przewidywania konsekwencji kolejnych decyzji. Dla graczy chcących poprawić warsztat analityczny to ciekawa, nieoczywista propozycja.

17. Znajdź różnice. Wielcy artyści, Louis Catlett
Książka typu "znajdź różnice" to doskonałe ćwiczenie spostrzegawczości i koncentracji na detalach. Regularne wyszukiwanie drobnych różnic poprawia szybkość zauważania odchyłek i taktycznych możliwości na szachownicy. Zadania angażują wzrok i umysł w sposób relaksujący, a jednocześnie szkolą ostrość percepcji. Dobra propozycja między sesjami analizy i rozwiązywania pozycji.

18. Nauka gry w szachy, Capablanca Jose Raul
Klasyczna pozycja Capablanki daje solidne podstawy strategicznego myślenia, które dopełniają taktyczne umiejętności z końcówek. Zrozumienie planów, wymian i ogólnych zasad pozycyjnych pomaga trafniej wybierać momenty na forsowne warianty. To lektura rozwijająca intuicję szachową i umiejętność oceniania pozycji. Dobrze łączy się z praktycznymi ćwiczeniami nad kombinacjami.

19. Malowanie kamieni, F Sehnaz Bac
Malowanie kamieni to kreatywne zajęcie wymagające precyzji i staranności w wykonaniu detali. Rękodzieło takie uczy cierpliwości i systematyczności, które przydają się przy długotrwałych analizach partii. Twórcza praca pomaga też zregenerować umysł po intensywnym treningu, zachowując jednocześnie skupienie na detalach. To dobry sposób na regenerację z treningowym efektem ubocznym.

20. Szczeka, merda, mówi. Jak być najlepszym człowiekiem swojego psa, Piotr Wojtków
Książka o psiej komunikacji uczy czytania sygnałów, obserwacji i reakcji na subtelne zachowania - umiejętności przydatnej również przy odczytywaniu intencji przeciwnika. Zrozumienie niewerbalnych sygnałów i kontekstu sytuacji sprzyja lepszej ocenie pozycji i planowaniu posunięć. Książka pokazuje, jak budować jasne, konsekwentne nawyki, co jest cenne w treningu szachowym. To nietypowa, ale inspirująca lektura dla osób rozwijających umiejętność obserwacji.

Każda z tych pozycji może w inny sposób rozwinąć umiejętności przydatne w końcówkach: od treningu taktyki i dedukcji, przez ćwiczenia koncentracji, po inspiracje do metodycznej pracy. Warto dać im szansę i sprawdzić, która najbardziej pasuje do twojego stylu nauki.

Atak na króla

Autor książki, Jerzy Konikowski, jest doświadczonym trenerem I klasy i uznanym teoretykiem szachowym. Jego liczne fachowe publikacje - książki i artykuły - ukazały się w Polsce, Niemczech, USA, Hiszpanii, Włoszech, Holandii, Czechach, Luksemburgu i Danii. Książka omawia tajniki ataku w partii szachowej. Autor przedstawił tematykę na bazie 100 pouczających przykładów z twórczości znanych mistrzów i arcymistrzów. Rozdział 1: Atak przy królu w centrum Rozdział 2: Atak przy różnorodnych roszadach Rozdział 3: Atak przy jednostronnych roszadach Rozdział 4: Mistrzowskie pojedynki Rozdział 5: Zagraj jak arcymistrz Życzymy przyjemniej i pouczającej lektury!

300 zagadek szachowych Samuela Loyda - Marcin Matusiak

Są to wspomnienia córki o genialnym Ojcu - szachiście i o Ojcu o nietuzinkowej osobowości.

Arcymistrz Mieczysław Najdorf urodził się 15 kwietnia 1910 r. w Grodzisku Mazowieckim. Swój pierwszy turniej szachowy rozegrał 1930 r. na Mistrzostwach Warszawy. Zajął tam II miejsce. W kolejnych latach występował z sukcesem w wielu turniejach.
W 1944 r. został obywatelem Argentyny i jako Argentyńczyk polskiego pochodzenia należał do ścisłej, światowej czołówki. Według retrospektywnego systemu Chessmetrics, najwyżej sklasyfikowany był w lipcu 1946 r. Zajmował wówczas 2 miesce na świecie, za Michałem Botwinnikiem.

Czternastokrotnie wystąpił na olimpiadach szachowych. Trzy razy reprezentował Polskę, a jedenaście razy wystąpił w barwach Argentyny.
Był rekordzistą, jeśli chodzi o grę w symultanach.
W 1930 r. Mieczysław Najdorf rozegrał w Warszawie partię, która przeszła do historii królewskiej gry jako "polska nieśmiertelna partia".
Podobne powodzenie osiągnął w interesach, w branży ubezpieczeniowej. Po wojnie był jednym z najzamożniejszych Argentyńczyków.
Zmarł 5 lipca 1997 r. w Maladze w Hiszpanii.

Na zakończenie wspomnień Liliana Najdorf umieszcza kilka partii szachowych. Tych, których sława nie przebrzmiała do dzisiaj.

dobry podręcznik dla każdego, kto nie zna zasad gry i nie miał do czynienia z szachami. Opisuje całą zasadę gry w szachy, ruchy figur, układ na szachownicy w momencie rozpoczynania gry i wiele innych. Ciekawe ilustracje urozmaicają naukę i poznawanie zasad.

Tematy cz. I

szachownica, bierki szachowe, ustawienie bierek, podstawowe zasady gry,  wartość bierek, przewaga- strata, atak-obrona, roszada, zmatowany król, jak rozgrywać partię szachową, sprawdzian, rozwiązania..

Podręcznik napisany przez znaną polską szachistkę. W prosty i przystępny sposób wprowadzająca dzieci w arkana tej pięknej i mądrej gry jaką są szachy

Spis treści podręcznika:

-partia szachowa

-centrum

-lepsza-gorsza pozycja

-rozpoczynamy partię

-skoczki w grze

-dzielne skoczki

-grają gońce

-gra wieżami

-gra hetmanem

-o pionach co nieco

-król w akcji

-pułapka

-końcowa gra szachowa

-ćwiczenia do gry z komputerem

Książka zawiera ponadto 62 zadania i 23 ćwiczenia oraz ich rozwiązania.

JUREK LEWI OFIARA MARCA ?

W 1963 roku w warszawskim klubie „Maraton" zjawił się 14-letni Jerzy Lewi. Fanatycznie kochający szachy i wybitnie utalentowany, mógł przesiadywać w klubowej salce godzinami (najchętniej nie wychodziłby wcale...) i wkrótce poczynił w grze wielkie postępy. W 1965 roku został mistrzem Polski juniorów, by następnie powtórzyć ten sukces jeszcze trzykrotnie.

Szachy były zapewne dla Lewiego odskocznią od codziennych problemów; dorastał bez ojca, w brzydkiej czynszowej kamienicy na warszawskiej Pradze, z matką nie potrafiącą przezwyciężyć okupacyjnych lęków i przepełniającego ją poczucia krzywdy. Jerzy nie był wzorowym uczniem, a jego ekstrawagancja i zmuszający do ciągłego działania temperament czyniły go kimś z trudem mieszczącym się w ramkach szkoły.

Przy końcu lat sześćdziesiątych, gdy jego talent objawił się w całej pełni (nigdy przedtem nie zdarzyło się w Polsce, by junior został mistrzem wśród seniorów!) zawirowania polityczne zwichnęły mu sportową karierę. Przyszedł marzec 1968 i Jerzy Lewi, którego nazwisko stało się dla niektórych dowodem jego winy, znalazł w polu obserwacji sił porządkowych socjalistycznego państwa. Poznał „od środka" widok komisariatów Milicji Obywatelskiej. Nie pomogło nawet wsparcie wpływowego Jerzego Putramenta, w owym czasie prezesa związku szachistów.

Wkrótce matka Lewiego wyemigrowała z Polski, co jeszcze powiększyło jego wewnętrzny zamęt. W roku 1969 Jerzy wyjechał na turniej do Aten, by już więcej nie wrócić do kraju. Osiedlił się w Szwecji, grał w szachy, próbował podjąć studia, ale wiele jego poczynań nosiło odtąd piętno chaosu.

Nocą 30 października 1972 Jerzy Lewi wychodzi na szosę koło Lund i ginie pod kołami rozpędzonego samochodu. Zawiniły narkotyki, alkohol, czy też lekkomyślność, brawura lub nieuwaga? A może zawinił Marzec '68, miesiąc manifestacji o wzniosłe cele, który stał się również synonimem karierowiczostwa i podłości?

Graj jak Magnus Carlsen!

Magnus Carlsen to jeden z największych współczesnych światowych mistrzów szachowych. Wygrał więcej super turniejów niż ktokolwiek inny i nadal jest w najlepszej formie. To jedyny gracz, który wielokrotnie wygrywał mistrzostwa świata w formatach szachów klasycznych, szybkich i błyskawicznych.

Ta książka szczegółowo opisuje jego rozwój jako szachisty i to, jak zdobył kluczowe umiejętności arcymistrzowskie w szachach XXI wieku. Poprzez analizę 60 najważniejszych partii Carlsena pokazuje jego strategie, taktyczne uzasadnienie ruchów i psychologiczną walkę na szachownicy.

Dzięki tej książce:

• poznasz procesy myślowe Magnusa Carlsena,
• odkryjesz sekrety mistrza,
• poprawisz swoją strategię i nauczysz się, jak wykorzystywać psychologię do zdominowania przeciwników.

Będzie to wspaniała lektura dla entuzjastów szachów, zawodników i profesjonalistów o każdym poziomie umiejętności.

Nie sposób zrozumieć istoty szachów, nie spojrzawszy na nie oczami Capablanki.

Michaił Botwinnik

Oto drugi (i ostatni) z klasycznych podręczników gry szachowej autorstwa trzeciego mistrza świata, uważanego za większość znawców szachów za największy talent w dziejach królewskiej gry. Podobnie jak w swoje wcześniejszej książce Nauka gry w szachy (Wydawnictwo RM 2021) Capablanca przedstawił tu, w typowy dla siebie, lakoniczny i elegancki sposób, praktyczne zalecenia dotyczące różnych elementów i aspektów prowadzenia walki na szachownicy. Publikacje te, mimo upływu wielu lat, nie straciły nic ze swojej wartości i nadal stanowią najodpowiedniejszą lekturę dla wszystkich, którzy chcieliby poznać i zrozumieć najważniejsze elementy szachowej strategii i taktyki, nie grzęznąc przy tym w gąszczu zawiłych i skomplikowanych przykładów.

Wśród omówionych w książce zagadnień znalazły się m.in.:

• zasady i cel gry, ruchy i charakterystyka poszczególnych bierek szachowych,
• cenne, praktyczne rady, jak szybko dorównać innym szachistom i ich przewyższyć,
• podstawowe zasady rozgrywania szachowych debiutów.

José Raúl Capablanca (1888–1942) – jeden z najwybitniejszych szachistów w historii, niezrównany wirtuoz gry pozycyjnej. Tytuł mistrza świata zdobył w 1921 roku, pokonawszy jego wieloletniego posiadacza Emanuela Laskera. Cieszył się wtedy sławą niezwyciężonego, gdyż na swojej drodze do tej godności przegrał zaledwie kilka partii turniejowych. Po niespodziewanej porażce w meczu z Aleksandrem Alechinem w 1927 roku nie zdołał odzyskać szachowego tronu, lecz aż do wybuchu II wojny światowej pozostawał w ścisłej czołówce arcymistrzów.

Poprzednie wydanie książki zostało wydane pod tytułem „Szachowy elementarz”.

Wbrew pozorom w tej książce nie chodzi o oszukiwanie rozumiane jako nieuczciwe czy podstępne zagrania sprzeczne z duchem fair play i kodeksem szachowym. Andrew Soltis opisuje tu szeroko rozumiany sposób gry, który powinien stosować gracz turniejowy, gdy znajdzie się w trudnej sytuacji lub wręcz na przegranej pozycji albo gdy desperacko potrzebuje zwycięstwa, mimo że jego pozycja na szachownicy jest równa sytuacji przeciwnika. To wyjątkowy zbiór chwytów taktycznych i psychologicznych uwzględniających aktualną formę rywala, słabe punkty jego przygotowania, brak czasu do namysłu i tym podobne elementy.

„Szachy bywają grą szybkich i zgubnych zmian. Pozycje zmieniają się z przegranej na wygraną w jednym ruchu lub dwóch. Można ubolewać nad tymi zmianami jako niesprawiedliwymi. Tak, często takie są. Ale jeśli chcesz żyć w realnym świecie szachowego szczęścia, musisz umieć je wykorzystać. O tym jest ta książka”.

Andrew Soltis – amerykański arcymistrz szachowy, dziennikarz i autor ponad stu popularnych książek o tematyce szachowej. Wieloletni redaktor rubryki szachowej w „New York Post”, od kilku dekad współpracownik miesięcznika „Chess Life”.