Sztuka ataku

Mat stanowi ostateczny celi uwieńczenie partii szachowej, atak matowy zaś zasługuje na miano ostatecznej akcji na szachownicy, w stosunku do której inne działania mają tylko charakter pomocniczy. Vladimir Vuković (z Wprowadzenia)

Sztuka ataku to jedna z najznakomitszych pozycji literatury szachowej. Autor wyjaśnia w niej, dlaczego atak raz kończy się sukcesem, a kiedy indziej nie przynosi oczekiwanego rezultatu. Odkrywa tajniki tego najważ-niejszego elementu królewskiej gry. Uważna lektura zawartych w książce zasad i analiz podniesie na wyższy poziom umiejętności każdego entuzjasty szachów. Wydanie zostało poprawione i uzupełnione przez Johna Nunna.
W tej książce Vladimir Vuković opisuje generalne zasady skutecznego atakowania, prowadząc drobiazgową analizę przedstawianych pozycji. Czytelnik znajdzie w niej takie zagadnienia ofensywy, jak: ■ różne formy ataku, ■ wzory pozycji matowych, ■ pole i punkty matowania.

Vladimir Vuković (1898-1975) — szachista i dziennikarz jugosłowiański. Wybitny teoretyk szachowy i mistrz międzynarodowy. Reprezentował barwy Jugosławii na olimpiadzie szachowej w 1927 roku. Długoletni wydawca i redaktor naczelny miesięcznika „Śahovski glasnik". Autor wielu książek szachowych.

Trzydzieści lat później obejrzałem partie Fishera po raz pierwszy od czasu, gdy zostały rozegrane. […] W miarę odgrywania tych partii uzmysłowiłem sobie, ze szachy Fishera były kształtowane przez jeden cel  – pokonanie Sowietów. Andrew Soltis (ze wstępu)

Minęło niemal pół wieku od dnia, kiedy wybitny amerykański szachista Bobby Fischer (1943–2008) w pojedynkę wydarł tytuł szachowego mistrza świata Borisowi Spasskiemu, przełamując w ten sposób wieloletnią dominację radzieckich szachistów. Swoją drogę do mistrzostwa w szachach opisał w poczytnej książce Moich 60 pamiętnych partii. Obejmowała ona jednak tylko okres do roku 1967, a więc długo przed końcem jego kariery.

Andrew Soltis, inny wybitny szachista amerykański, skrupulatnie prześledził karierę szachową Bobby'ego od czasów, gdy ten był nastolatkiem, aż do jego ostatniego meczu z Borisem Spasskim w 1992 roku. W tej książce Soltis dokonał świeżej i dogłębnej analizy 100 partii Bobby’ego Fishera – arcydzieł szachownicy, które uczyniły z niego żywą legendę królewskiej gry.  

Andrew Soltis (ur. 1947) – amerykański szachista, arcymistrz. Jest dziennikarzem oraz autorem wielu popularnych książek szachowych.

Arkana sztuki szachowej nie ograniczają się do nieskomplikowanych kalkulacji. Czasami samo liczenie nie wystarcza; zamiast dążyć do zdobyczy materialnych, gracz musi się rozeznawać w subtelniejszych przesłankach. I wtedy właśnie zaczyna się liczyć sztuka prawidłowej oceny pozycji – oto bowiem okazuje się, że nie tylko należy przeliczyć wariant czy warianty ale także właściwie ocenić ich skutki.

John Nunn (ze wstępu)

Prawidłowa ocena pozycji na szachownicy to umiejętność niezbędna dla każdego silnego gracza. Na podstawie tej oceny można opracować optymalny plan dalszych ruchów. Właściwe zrozumienie tych zagadnień zdecydowanie wpływa na podniesienie poziomu gry, a także rozwinięcie talentu strategicznego.

 W tej książce Euwe udziela wielu cennych rad, omawiając na wybranych przykładach takie elementy gry pozycyjnej, jak:

· realizowanie przewagi większościowej na skrzydle hetmańskim,
· silne i słabe pola,
· atak na skrzydle królewskim,
· wykorzystywanie otwartych linii.  

W książce zaprezentowano trzydzieści partii z dorobku trzeciego mistrza świata, genialnego Kubańczyka Joségo Raúla Capablanki, niezrównanego wirtuoza gry pozycyjnej i końcowej. Na jego partiach doskonalili własny kunszt późniejsi mistrzowie świata, a niektórzy z nich, jak choćby Botwinnik, Fischer czy Karpow, uznali go za najwybitniejszego gracza w historii królewskiej gry. To pierwsza książka w języku polskim poświęcona w całości szachowej twórczości tego szachisty.

Zaprezentowane partie zostały opatrzone szczegółowymi, rozbudowanymi i opisowymi komentarzami, które pozwolą czytelnikowi prześledzić tok myślenia Capablanki – oraz jego przeciwników – w trakcie rozgrywanych pojedynków. Styl gry Capy wyróżniał się wielką elegancją, niezwykłą klarownością, jasnością zamysłów, dążeniem do prostoty, żelazną logiką, precyzją w realizacji planów. Dlatego tak wiele jego partii stanowi znakomity materiał szkoleniowy, i to zarówno dla profesjonalnych szachistów, jak i amatorów. Klasyczne piękno przedstawionych pojedynków zwłaszcza dziś, w dobie komputeryzacji szachów, ma szczególny urok.

Podobnie jak w swoje wcześniejszej książce Nauka gry w szachy (Wydawnictwo RM 2021) Capablanca przedstawił tu, w typowy dla siebie, lakoniczny i elegancki sposób, praktyczne zalecenia, dotyczących różnych elementów i aspektów prowadzenia walki na szachownicy. Obydwie wspomniane publikacje uzupełniają się wzajemnie tworząc spójną całość i mimo upływu wielu lat, nie straciły nic ze swojej wartości, nadal będąc najodpowiedniejszą lekturą dla tych, którzy chcieliby poznać i zrozumieć najważniejsze elementy szachowej strategii i taktyki, nie grzęznąc przy tym w gąszczu zawiłych i skomplikowanych przykładów.

Wśród omówionych zagadnień znalazły się m.in. poniższe: zasady i cel gry, ruchy i charakterystyka poszczególnych bierek szachowych; cenne, praktyczne rady, jak szybko dorównać i przewyższyć innych szachistów; podstawowe zasady rozgrywania szachowych debiutów.  

José Raúl Capablanca (1888–1942) – uważany jest za jednego z najwybitniejszych szachistów w historii, niezrównanego wirtuoza gry pozycyjnej. Tytuł mistrza świata zdobył w 1921 roku, pokonawszy jego wieloletniego posiadacza Emanuela Laskera. Cieszył się wtedy sławą niezwyciężonego, gdyż na swojej drodze do tej godności przegrał zaledwie kilka partii turniejowych. Po niespodziewanej porażce w meczu z Aleksandrem Alechinem w 1927 roku nie zdołał odzyskać szachowego tronu (m.in. dlatego, że Alechin odmawiał udzielenia mu rewanżu), lecz aż do wybuchu drugiej wojny światowej pozostawał w ścisłej czołówce arcymistrzów.

Osobiście rozegrałem z sukcesem wiele pojedynków w partii włoskiej. Mam nadzieję, że wygram jeszcze wiele ważnych gier tym otwarciem…

Anish Giri, trzeci szachista świata w 2016 roku    

Partia włoska należy do najstarszych debiutów w historii królewskiej gry. Choć początkowo otwarcie to zwano giuoco piano, to czytelnik szybko odkryje, że nawet owa pozornie „spokojna gra” może doprowadzić do prawdziwych eksplozji na szachownicy. Ilustracją tego są analizy przykładowych partii w części teoretycznej (rozdziały 1-11) oraz 51 partii tematycznych, w których ukazano różnorodne efektowne motywy kombinacyjne.   Książka pozwala na zapoznanie się ze strategią i taktyką partii włoskiej i na zrozumienie jej niuansów. Autor przedstawił propozycje repertuaru debiutowego tak, aby zawodnicy – niezależnie od tego, którym kolorem grają – po ich przestudiowaniu i odpowiednim treningu mogli podjąć samodzielne decyzje we wszystkich momentach praktycznych partii. A to z pewnością zaowocuje pozytywnymi rezultatami w pojedynkach turniejowych.    

Jerzy Konikowski jest mistrzem szachowym i doświadczonym szkoleniowcem I klasy. W latach 1978–1981 był trenerem kadry narodowej Polskiego Związku Szachowego. Pod jego kierunkiem drużyna kobiet zdobyła brązowy medal na olimpiadzie na Malcie w 1980 roku. Jest uznanym teoretykiem szachowym. Jego liczne fachowe książki oraz artykuły ukazały się w Polsce, Niemczech, USA, Rosji, Hiszpanii, Włoszech, Holandii, Czechach, Luksemburgu i Danii.

Wybrane partie arcymistrza Jana Krzysztofa Dudy

Szachy są uważane ogólnie i słusz­nie za grę najdowcipniejszą, najrozumniejszą i najdoskonalszą ze wszystkich
gier kombinacyjnych, nazywają je też grą królewską, albo królową gier.

Gra w szachy jest obrazem boju dwóch wojsk, uszykowanych naprzeciwko sie­bie.
Do tej gry potrzeba szachownicy i figur.

Dobra znajomość końcówek jest obecnie bardzo istotna, gdż w myśl nowych przepisów gry w szachy nie ma już odłożonych partii. Kiedyś można było przeanalizować odłożone pozycje w zaciszu domowym, skorzystać z pomocy komputera, trenera i kolegów, sprawdzić lub uzupelnić wiadomości o końcówkach z podręczników. Teraz takich możliwości już nie ma, gdyż każda partia grana jest do końca i zawodnicy sa zdani wyłącznie na własne siły i umiejęności.

Prawidłowa ocena pozycji na szachownicy to umiejętność niezbędna dla każdego silnego gracza. Na podstawie tej oceny można opracować optymalny plan dalszych ruchów. Właściwe zrozumienie tych zagadnień zdecydowanie wpływa na podniesienie poziomu gry, a także rozwinięcie talentu strategicznego.
W książce tej Euwe udziela wielu cennych rad rozwijającym się szachistom, omawiając na wybranych przykładach takie elementy gry pozycyjnej, jak realizowanie przewagi większościowej na skrzydle hetmańskim, kwestię silnych i słabych pól, ataku na skrzydle królewskim czy też wykorzystywanie otwartych linii.

Książka autorstwa Garriego Kasparowa, najlepszego szachisty świata, wprowadza młodych czytelników w tajniki gry w szachy. Przedstawia szachowe bierki, sposoby ich poruszania się i wartości. Omawia metody ataku i obrony, zasady bicia oraz wykonywania specjalnych ruchów – takich jak roszada. Garri Kasparow uczy sposobu zapisywania ruchów, zastawiania zasadzki na przeciwnika i tego, jak dać szacha i mata. Przygotowuje do stoczenia pierwszej szachowej bitwy.

„Graj jak Kasparow. Lekcje z arcymistrzem”:

• to doskonały przewodnik po szachach dla początkujących
• omawia najważniejsze zasady i cele gry
• prezentuje wszystkie aspekty szachowej rozgrywki

 Garri Kasparow zapisał się w historii jako najmłodszy szachowy mistrz świata, a jego osiągnięcia turniejowe nie mają sobie równych. Oprócz tego Kasparow nieustannie zajmuje się promowaniem szachów. Nikt bardziej niż on nie przyczynił się do popularyzacji królewskiej gry we współczesnym świecie.

 W książce omówiono:

• zasady przygotowania własnych nowinek oraz radzenia sobie z nowinkami zastosowanymi przez przeciwnika,
• zasady doboru własnego repertuaru debiutowego,
• idee całościowego podejścia do partii (wyjaśniają związki między debiutem a grą środkową, a nawet końcówką),
• wyszukiwanie analogicznych idei w różnych debiutach,
• przykłady szczególnych analiz konkretnych wariantów i partii.

John Lewis Gaddis, wybitny amerykański historyk, znawca problematyki zimnej wojny, analizuje myśl i działania wielkich strategów, od perskiego króla Kserksesa przez Napoleona po Roosevelta, z perspektywy sentencji starogreckiego poety, zinterpretowanej przez brytyjskiego filozofa Isaiaha Berlina w słynnym tekście Jeż i lis. Esej o pojmowaniu historii u Tołstoja. Gaddis prowadzi czytelnika przez kolejne epoki i w każdym z rozdziałów przedstawia twórców wielkich strategii oraz postacie historyczne, które musiały podejmować strategiczne decyzje: Kserksesa i Artabanosa, Peryklesa młodego i starego, Oktawiana Augusta i Marka Antoniusza, św. Augustyna i Machiavellego, Filipa II i Elżbietę I, ojców założycieli Stanów Zjednoczonych i króla Jerzego III; Napoleona i Clausewitza, prezydentów Lincolna, Wilsona i Roosevelta. Zastanawia się, która z nich – jak jeż – jest zapatrzona w dalekosiężne cele i dąży do ich osiągnięcia, nie zważając na okoliczności, a która podąża ścieżką lisa, biorąc pod uwagę wymogi chwili. Kiedy i czy w ogóle udaje im się skutecznie powiązać cele ze środkami, jakie mają do dyspozycji – tylko bowiem pogodzenie w sobie Berlinowskich jeża i lisa pozwala odnieść sukces.

"Cele żyją bowiem tylko w wyobraźni, mogą być nieskończone: jak tron na księżycu, z którego rozciąga się piękny widok. Środki jednak są nieubłaganie ograniczone: to ludzie na polu walki, okręty na morzu i oddziały, które trzeba zaaprowizować. Jeśli cokolwiek ma się udać, cele i środki muszą ze sobą współgrać. Nigdy jednak nie można traktować ich wymiennie".

Prezentujemy "Sztukę ataku", jedną z najznakomitszych pozycji literatury szachowej, która po raz pierwszy trafia do rąk czytelnika w nowej edycji, z zastosowaniem notacji algebraicznej. W obecnym, poprawionym i uzupełnionym wydaniu tej klasycznej książki autor, jugosłowiański mistrz międzynarodowy Vladimir Vuković, odkrywa tajniki - również te najbardziej złożone - dziedziny kunsztu szachowego, jaką stanowią różnorodne formy i rodzaje ataku na króla. Uważna lektura owego arcydzieła podniesie na wyższy poziom umiejętności każdego entuzjasty szachów.

Większość szachistów woli atakować niż się bronić. Skutkiem tego technika gry w defensywie często jest ich najsłabszą stroną. Książka wyjaśnia podstawy gry obronnej. Zawiera również wiele testów pozwalających Czytelnikom na przećwiczenie swoich umiejętności. Obejmuje m.in. następujące tematy:

• Budowanie blokady
• Uproszczenia
• Aktywna obrona i kontratak

  
    Lew Poługajewski przez ponad trzydzieści lat był jednym z czołowych arcymistrzów szachowych i kilka razy pretendentem do tytułu mistrza świata. Jego książki Grandmaster Achievement oraz Grandmaster Performance zostały powszechnie uznane za współczesną klasykę. Jakow Damski jest rosyjskim komentatorem telewizyjnym i radiowym oraz dziennikarzem.