Instalacje w obiektach edukacyjnych. Wentylacja, ogrzewanie, łazienki
Wydanie specjalne „Rynku Instalacyjnego” nr 2/2021

Nie słabnie zainteresowanie możliwościami przeprowadzenia kompleksowej i dzięki temu skutecznej modernizacji budynków szkół i przedszkoli. Jak poprawić jakość powietrza w klasach, zarówno pod kątem rozprzestrzeniania się chorób, jak i zwiększania wydajności pracy uczniów? Jak zmniejszyć zużycie mediów w obiektach edukacyjnych? Dowiesz się z nowego poradnika dla projektantów instalacji, dyrektorów obiektów edukacyjnych oraz inwestorów - jednostek samorządu terytorialnego, przygotowanego przez redakcję czasopisma "Rynek Instalacyjny".

Spis treści

Wentylacja szkół – warunek konieczny dla rozwoju Polski! / 8
Nowa szkoła wentylacji – rozwiązania dla szkół / 13
Dlaczego dobra wentylacja w szkole się opłaca? / 14
Wentylacja oraz klimatyzacja w obiektach edukacyjnych / 18
Wentylacja placówek edukacyjnych – przepisy, normy, zalecenia a rzeczywistość / 22
ODDECH DLA SZKÓŁ, czyli jak zapewnić prawidłową wentylację w szkołach / 31
Wentylacja sal gimnastycznych / 34
Czystość powietrza w placówkach edukacyjnych – rozwiązania uzupełniające / 43
Przyszłość ogrzewania budynków edukacyjnych / 49
Bezpieczeństwo wewnętrznych instalacji wodociągowych w szkołach / 53
Toalety w budynkach edukacyjnych / 60
Higieniczna armatura w szkołach – zastosowanie baterii bezdotykowych / 64

Wybrane problemy dynamiki i mechaniki budowli oraz materiałów

Planowanie i szacowanie kosztów cyklu życia budynków biurowych

Książka doskonale wyjaśnia pojęcia związane z budownictwem pasywnym w sposób bardzo przystępny dla każdego czytelnika. Porusza wszystkie aspekty związane z obniżeniem zużycia energii poprzez zwiększenie ochrony cieplnej budynku, wykorzystanie energii słonecznej, sposoby ogrzewania i wentylacji w budownictwie energooszczędnym i pasywnym , rozwiązania przy ciepłej wodzie użytkowej ,  jak również zużycie energii elektrycznej.

Spis treści:

Przedmowa do pierwszego wydania polskiego

1. Co to jest bynek pasywny?   
2. Podstawowa zasada budynku pasywnego: jak najwyższa efektywność przegród zewnętrznych
3. Ochrona cieplna: kluczem do budynku pasywnego
4. Konstruowanie bez mostków termicznych
5. Szczelna powłoka budynku
6. Pasywne wykorzystanie energii słonecznej   
7. Wentylacja: podstawą jest jakość - możliwe dogrzanie świeżego powietrza przez kolektory ziemne       
8. Bynek pasywny: ogrzewanie powietrzem i dogrzewanie powietrza   
9. Ciepła woda użytkowa - wzrastające znaczenie
10. Zimna woda użytkowa, kanalizacja - temat w budownictwie pasywnym?
11. Zużycie energii elektrycznej - również tutaj priorytet dla efektywności!
12. Doświadczenia wynikające z pierwszych budynków pasywnych
13. Droga do ekonomicznie dostępnego budynku pasywnego
14. Projektowanie i certyfikacja przy pomocy pakietu PHPP
15. Spis literatury
16. Przykłady realizacji budynków pasywnych
17. Możliwe jest wszystko co się podoba
18. Czy warto budować budynki pasywne?
19. Jakość powietrza wewnętrznego w domach pasywnych
20. Wysokoefektywna termomodernizacja przy wykorzystaniu komponentów budynku pasywnego a efektywność ekonomiczna. Faktor 1:10.
21. 1000 budynków pasywnych w Austrii
22. Część informacyjna firm

Dachy płaskie mają swoją wieloletnią tradycję, ale ich rzeczywisty rozwój nastąpił w wieku XX, początkowo dzięki zastosowaniu materiałów bitumicznych, a w późniejszym okresie - materiałów syntetycznych. Równolegle miało miejsce tworzenie norm i przepisów budowlanych z uwzględnieniem wyników badań laboratoryjnych tych materiałów oraz uwag praktyków zrzeszonych w organizacjach specjalistycznych, prezentujących wysoki poziom profesjonalizmu i wiarygodności, które traktowane są często na równi z innymi dokumentami odniesienia, jak na przykład z normami. Dla przykładu porównanie norm europejskich z opracowaniami wydanymi przez IFD nigdy nie wykazuje merytorycznych rozbieżności i trudno nie zauważyć, że miały i dalej mają one wpływ na powstawanie norm – jednocześnie są to dokumenty nawzajem się uzupełniające.

Przemiany ustrojowe i uruchomienie ludzkiej przedsiębiorczości spowodowały, że od początku lat dziewięćdziesiątych zaczęto stosować w Polsce nowocześniejsze technologie dekarskie. Pierwsze wdrożenia były nadzorowane przez profesjonalistów z długoletnim doświadczeniem – przedstawicieli zachodnich koncernów. Charakterystyczne dla tego okresu było zjawisko nie nadążania procesów legislacyjnych za gwałtownie postępującymi zmianami gospodarczymi, co często skutkowało np. brakiem odpowiednich rozporządzeń, ustaw, norm, instrukcji i innych dokumentów regulujących zastosowanie określonych rozwiązań technicznych. W tym też czasie zmieniono prawo budowlane, wprowadzając konieczność posiadania aprobat technicznych. W praktycznym jednak stosowaniu prawa budowlanego zaniedbano co najmniej dwie sprawy:

• porównywalność metod badawczych stosowanych w Polsce i w krajach zachodnich;
• praktycznie kompletny brak zapisów dotyczących kontroli jakości materiałów.

Wszystko to spowodowało pewne „odstępstwa od standardów”, a często wobec braku tychże standardów wręcz dowolność we wdrażaniu nowych technologii, czego następstwem są realizacje dachów płaskich które ciekną, a izolacje wodochronne po sześciu, ośmiu latach rozchodzą się w rękach.

Stąd też w ramach Stowarzyszenia DAFA zrodziła się inicjatywa opracowania „Wytycznych do projektowania i wykonywania dachów z izolacją wodochronną” (na bazie opracowania IFD), które to opracowanie wypełnia jakże brakujące ogniwo w polskiej literaturze fachowej.

Architektura – język specjalistyczny. Wydanie III poprawione i uzupełnione. Skrypt dla obcokrajowców na poziomie A2+/B1

Z zawilgoceniem ścian przyziemia (a co za tym idzie, ze szkodami przez zawilgocenie powodowanymi) spotyka się częstokroć w budynkach zabytkowych, lecz niestety również w budynkach stosunkowo nowych. Problem ten jest następstwem kapilarnego podciągania wód gruntowych spowodowanego brakiem, uszkodzeniem lub technicznym zużyciem izolacji poziomej muru.

Kapilarna absorpcja i transport wilgoci determinowane są przez właściwości zwilżające wody w stosunku do materiału oraz przez strukturę i rozkład porów w materiale. Zachodzą one zatem – w przypadku materiałów hydrofilowych (kąt zwilżania przez wodę < 90°) – w porach o promieniu od 10^-7 do 10^-4 m, nazywanych też porami kapilarnymi.

Na przestrzeni lat wypracowano szereg różnorodnych metod wykonywania tzw. wtórnej izolacji poziomej w murze. W przypadku metod mechanicznych w istniejący mur wprowadza się materiał izolacyjny, dzięki czemu w przekroju muru powstaje całkowicie nieprzepuszczalna dla wody, trwała warstwa, zapewniając tym samym zahamowanie jej kapilarnego transportu. Metody chemiczne (iniekcyjne) bazują na technologii wprowadzania w mur płynu iniekcyjnego, dzięki czemu powstaje blokada oparta na mechanizmie zwężenia światła kapilar, hydrofobizacji, uszczelnienia kapilar lub oddziaływaniu kombinowanym.

Przedmiotem pracy było poznanie zjawiska kapilarnego transportu wilgoci w przegrodach budowlanych oraz sposobów przeciwdziałania temu zjawisku, jak również analiza stosowanych dotychczas w kraju i na świecie metod oceny szeroko rozumianej skuteczności wtórnych izolacji poziomych wykonywanych w technologii iniekcji chemicznej. Z kolei celem pracy stało się zaproponowanie parametru pozwalającego ocenić i porównać skuteczność stosowanych środków iniekcyjnych.

Skuteczność środków iniekcyjnych w oczywisty sposób weryfikowana jest przez zastosowania praktyczne. Kluczową rolę w długofalowej ocenie środków iniekcyjnych mają jednak badania prowadzone zarówno laboratoryjne, jak i in situ (czyli w rzeczywistych warunkach zastosowania).

Badania takie prowadzone są niemal od początku stosowania w budownictwie środków iniekcyjnych mających zapobiegać kapilarnemu zawilgacaniu przegród budowlanych. Obserwacji poddawany był wpływ preparatów iniekcyjnych bezpośrednio na stosowane w murach materiały budowlane (cegłę, kamień, zaprawę), na mury referencyjne (o zróżnicowanych rozmiarach), jak również prowadzono badania w warunkach rzeczywistych (na istniejących obiektach). W pracy opisano wybrane, przeprowadzone na przestrzeni kilkudziesięciu lat, w kraju i za granicą, badania dotyczące zastosowania i skuteczności metody odtwarzania poziomej izolacji przeciwwilgociowej muru w technologii iniekcji, w tym również badania własne autora.

W ramach pracy przeprowadzono badania absorpcji kapilarnej na niewielkich murkach referencyjnych, tj. próbkach składających się z sześciu cegieł ceramicznych ułożonych w trzy warstwy (na szerokość jednej cegły w obu kierunkach) i połączonych zaprawą wapienno-cementową. Próbki podzielono na grupy, a następnie zawilgocono – przy użyciu wody wodociągowej oraz roztworem mieszaniny soli – do dwóch stopni nasycenia (S=80% oraz 95%) oraz poddano iniekcji – metodą niskociśnieniową (przy zastosowaniu preparatu na bezie krzemianów i metylokrzemianów alkalicznych) oraz w technologii kremów iniekcyjnych (przy zastosowaniu dwóch typów kremu).
Badanie absorpcji prowadzono umieszczając próbki w pojemnikach z wodą w taki sposób, aby ciecz przez cały okres badania miała styczność jedynie z dolną powierzchnią oraz rejestrując zmianę masy próbki w czasie 24 godzin od zanurzenia. Po zakończeniu badania dla każdej z próbek obliczono wartości przyrostu masy na jednostkę powierzchni zanurzonej wodzie (po każdym ważeniu) oraz wykonano wykresy tej wielkości w funkcji pierwiastka z czasu zanurzenia w wodzie. Analogiczne badania wykonano dla dwóch rodzajów próbek referencyjnych, tj. nie poddanych iniekcji oraz zawierających powłokową hydroizolacje z mineralnej zaprawy uszczelniającej.

Z uwagi na zróżnicowany kształt wykresów absorpcji kapilarnej badanych próbek, zaproponowano wprowadzenie nowej wielkości, pozwalającej ocenić przebieg procesu absorpcji – synoptycznego współczynnika absorpcji kapilarnej s_w . Natomiast w celu oceny skuteczności środków iniekcyjnych przeciwdziałających podciąganiu kapilarnemu wilgoci, zaproponowano wprowadzenie kolejnej nowej wielkości, czyli stopnia redukcji absorpcji kapilarnej R_a , uwzględniającej dwie wartości odniesienia, tj. średnie wartości synoptycznego współczynnika absorpcji kapilarnej próbek nie poddanych iniekcji oraz zawierających powłokową izolacje mineralną.
Wyniki przeprowadzonych badań potwierdziły postawioną wcześniej tezę – zarówno stosowany środek iniekcyjny i sposób jego aplikacji, jak również stopień zawilgocenia i zasolenia przegrody mają istotny wpływ na skuteczność wykonania wtórnej hydroizolacji poziomej przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie. Zaobserwowano również, że istotnym efektem wykonania w murze wtórnej hydroizolacji poziomej metodą iniekcji jest nie tylko ograniczenie absorpcji, ale również zmiana jej dynamiki.

W związku z powyższym zaproponowano nową procedurę prowadzącą do ustalenia stopnia redukcji absorpcji kapilarnej, jako kryterium pozwalającego klasyfikować środki iniekcyjne pod kątem ich wpływu na zahamowanie kapilarnego transportu wilgoci w przegrodach budowlanych.

Nośniki energii i woda mają znaczący udział w kosztach utrzymania hotelu. Według European Environment Agency zużycie energii wynosi, zależnie od standardu, od 157 do 380 kWh/(m2 · rok), zużycie wody stanowi średnio 15% kosztów utrzymania hotelu, a w przypadku infrastruktury wymagającej jej dużych ilości (np. nawadniane pole golfowe) rośnie nawet do 40%. Hotele powinny więc postawić na jak największą niezależność energetyczną i optymalizację zużycia mediów, w czym wydatnie mogą im pomóc przemyślane instalacje budynkowe.

Nowoczesne instalacje wymagają inwestycji, które jednak w przypadku hoteli zwracają się szybko, a dodatkowo pomagają przyciągnąć gości dzięki zachowaniu „starych” cen. Własna mikroelektrownia (panele PV, turbiny wiatrowe, magazyny energii) zwraca się w ciągu kilku lat – najszybciej przy wysokim całorocznym zużyciu energii. Postawienie na odnawialne źródła energii i autarkię (samowystarczalność energetyczną) jest działaniem przyszłościowym, ponieważ regulacje prawne ewoluują w kierunku promocji pomp ciepła do ogrzewania i zużywania wyprodukowanej energii własnej na miejscu lub jej magazynowania (bezpośrednio albo w formie ciepła). Nowelizowana dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej wymusi wdrażanie standardu budynków bezemisyjnych.

Woda pitna w ciągu najbliższych dziesięcioleci może być coraz trudniej dostępna, dlatego warto, szczególnie w przypadku hoteli czyniących ze zrównoważenia środowiskowego swoją wizytówkę, odzyskiwać odpływ z przyborów sanitarnych czy wykorzystywać deszczówkę, pamiętając o dokładnym opomiarowaniu instalacji – takie podejście pozwala nie tylko oszczędzać wodę, ale też obniżać koszty odprowadzania ścieków. Rozwiązania energo- i wodooszczędne pozwalają także eksploatować rozwiązania budujące przewagę konkurencyjną (takie jak basen, strefa spa i wellness) w sposób rozsądny kosztowo.

Z myślą o wyzwaniach, jakie stoją przed wszystkimi osobami zaangażowanymi w budowę i wyposażenie obiektów hotelowych, powstał niniejszy poradnik. Liczę, że zawarte w nim wskazówki i inspiracje uwzględniające najnowszą wiedzę techniczną, stan prawny i prognozy rynkowe pomogą podejmować mądre i przyszłościowe decyzje.

SPIS TREŚCI
Wstęp
ROMANIZM
GOTYK
RENESANS/MANIERYZM
BAROK
Spis rysunków
Polecana literatura

Ze Wstępu
Prowadzenie wykładów i ćwiczeń dla studentów budownictwa i inżynierii środowiska z historii architektury i sztuki wymusiło napisanie dla nich podręcznika, który podawałby w „pigułce" podstawowe informacje o etapach rozwoju budownictwa i rytmie przemian architektonicznych oraz wielu wątkach sztuki w naszym Państwie od czasów gnieźnieńskich Polan do połowy/końca XVIII wieku. Początek tego okresu wiąże się z pojawieniem się budownictwa murowanego, najpierw kamiennego, później ceglanego (od XIII wieku), dopiero w 2. połowie X stulecia, po tej symbolicznej dacie 966 mówiącej o chrzcie Mieszka i elit księstwa Polan za czasów pierwszego historycznego władcy w naszych dziejach. Zachodnia część władztwa mieszkowego (Wielkopolska/Starsza Polska) dopiero wtedy zapoznała sig z tą formą budownictwa, a Małopolska (Młodsza Polska) kilka dziesięcioleci wcześniej, gdy prowincja ta znalazła się około 950 roku pod wpływem Przemyślidów. Końcowy zaś okres będziemy wiązać ze schyłkiem rokoka i zamknięciem wielkich inwestycji świeckich i monumentalnego budownictwa zgromadzeń zakonnych.
Nad większością przedstawionych tu problemów autor nie prowadził samodzielnych badań, choć podajemy tu najnowszą wersję rozwoju architektury i stanu badań, akceptowaną przez większość badaczy, ale też chciał przedstawić własną wizję przekształceń budownictwa w naszym kraju. Wydawnictwo naszej Uczelni wydało już kilka pozycji tyczących historii architektury, np. Michał Proksa, Monika Zub, Od mieszkań ludności paleolitycznej do bazyliki Bernardinusa de Gianotis w Płocku,T. i i II, Rzeszów 2014 i tych samych autorów: Kaplica Zygmuntów na Wawelu i kościół Magdalenek w Nowogrodlcu, T. I i II, Rzeszów 2015, ale wydaje się,
że są one zbyt obszerne dla studentów budownictwa i inżynierii środowiska, gdzie wymagana jest podstawowa znajomość dziejów budownictwa i architektury. Pojęcia architektury i budownictwa traktuję jako synonimy rozumiejąc, że architektura jest sztuką budowania, zaś budownictwo umiejętnością. Zainteresowani Studenci/Czytelnicy mogą sięgnąć do wzmiankowanego wyżej czterotomowego opracowania, tu tylko jeszcze trzeba zaznaczyć, że „wyliczankę" starszej literatury odnoszącej się do przedmiotu podaliśmy w tej rozszerzonej edycji. Nowe podziały Państwa, rozszerzenie jego granic będących wynikiem procesów historycznych, społecznych i kulturowych spowodowało również przedstawienie rytmu przekształceń w budownictwie na terenach, które dziś znajdują się w innych organizmach państwowych, ale w ówczesnych warunkach byty ściśle politycznie i kulturowo związane z naszą państwowością.

Projektowanie mostów zespolonych według Eurokodu 4.

SPIS TREŚCI
Wykaz ważniejszych oznaczeń
Wstęp
1. Dane ogólne do projektowania
2. Opis konstrukcji mostu i technologii budowy
3. Materiały
4. Oddziaływania i obciążenia
5. Kombinacje oddziaływań i obciążeń
6. Analiza globalna
7. Sprawdzanie stanów granicznych nośności (ULS) przekrojów zespolonych
z wyjątkiem zmęczenia
8. Sprawdzanie zmęczenia (ULS)
9. Sprawdzanie stanów granicznych użytkowalności (SLS) przekroju zespolonego
10. Sprawdzanie lokalne płyty betonowej (ULS i SLS)
11. Sprawdzanie łączników zespalających
Spis wykorzystanych norm
Piśmiennictwo uzupełniające
Załącznik

Budowa jazów.

Przedmiot budowy jazów, ważny dla inżynierów pracujących na polu budownictwa wodnego.

Obejmuje liczne konstrukcje , nad których rozwojem pracowano od dawna.

Część konstrukcyjna podręcznika obejmuje dawne i nowe typy jazów i na niej położono największy nacisk.

W książce zawarto liczne rysunki i plany budowli wykonanych w kraju i poza granicami.

Opracowanie dotyczy wystaw architektonicznych weneckiego Biennale architektonicznego. Książka nie jest jednak typową chronologiczną kroniką tych spotkań, ponieważ według Autora, nie sposób ich opisać jako jednej wielkiej całości, a ponadto nie wydaje się to celowe. W efekcie powstał metaforyczny zbiór refleksji na temat architektury, poprzedzony komentarzem dotyczącym – „lustra weneckiego”.
 
Podobnie jest z wystawami architektonicznymi weneckiego Biennale. Oglądamy eksponaty, oceniamy je, opisujemy, zapamiętujemy albo i nie, a jednocześnie, zwłaszcza my architekci, przeglądamy się w nich – w cudzych osiągnięciach – i możemy porównywać od razu prezentację i powidoki własnych prac. To porównywanie jest nie uniknione, bo po to zresztą wystawy te są organizowane. Obejrzyj i przymierz się do tego co oglądasz, oceniaj i ucz się, podziwiaj i zazdrość. Dziś jesteś z tej strony lustra, ale pożądaj miejsca po drugiej stronie. Tak to chyba działa, albo powinno działać.

c

Najważniejsze wiadomości na temat wykonywania ścianek działowych i sufitów podwieszanych przez zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych mocowanych na stalowym ruszcie.

W niniejszym czwartym wydaniu uwzględniono wykonywanie poddaszy, zabudowy ścian i sufitów drewnianych oraz zmiany, jakie zaistniały w technologii i stosowanych materiałach.

Książka jest adresowana do osób pragnących uzupełnić swą wiedzę zawodową o tę specjalność. Może być też pomocna dla uczniów zasadniczych szkół budowlanych.