Silesiana

Zarówno w Polskiej jak i Śląskiej rzeczywistości historycznej żył duch dworu.

Jest zjawiskiem o wiele silniejszym niż ziemia, dworskie zabudowania czy rody szlacheckie.Jest on fundamentem naszej tożsamości.

Podejmujemy w tej publikacji próbę ratowania resztek dworskiego dziedzictwa; ułomków murów,

fragmenty zachowanych przekazów archiwalnych, okruchy ludzkich wspomnień.

...Ten materiał oraz dążenie do jego zachowania i przekazania potomnym,

stały się przyczynkiem do wysnucia ciekawej opowieści utrzymanej w konwencji sensacyjnego kryminału.

Książka wiele wnosi wiele nowej wiedzy do poznania wojennych dziejów Górnego Śląska .

Warto ją przeczytać, lektura będzie wielką niespodzianką.

Opowieść górnośląska. Mianujom mie Hanka. Jak Niobe.

Historia rodziny śląskiej, fragment historii Górnego Ślaska opowiedziana oczami zwykłej Ślązaczki spod Pszczyny.

Hanka snuje historię realną, momentami tragiczną czasami śmieszną, momentami  poruszającą.

Przeplatającą  wątki osobiste - dwa małżeństwa, czterech synów z historią  Górnego Śląska.

Czas zaboru  pruskiego, plebiscyty, powstania oraz okres  II wojny światowej, okres powojenny PRLU,

Bez osądu pokazuje niejednoznaczność ludzkich wyborów i koloryt życia w tych niełatwych czasach.

Historia Żydów Imielina.

 Po wielkich trudach udało mi się doprowadzić do końca historię sudeckich schronisk turystycznych. Czy to są już wszystkie schroniska na opisywanym terenie? Trudno odpowiedzieć. Szczególnie, jeśli chodzi o schroniska, które działały z końcem XIX i na początku XX wieku. Wiadomości o nich są bardzo ubogie. Nie zachowały się też zdjęcia tych obiektów.

z Przedmowy

Zarys Dziejów nie pretenduje do miana naukowego opracowania historycznego, lecz jest wielotematyczną opowieścią ukazującą różnorakie wątki tworzące sugestywny obraz przeszłości. Jest to książka dla każdego, nawet nieprzygotowanego czytelnika. To panorama starych, rudzkich dzielnic od średniowiecza do 1959 roku. Adresowana jest nie tylko do miłośników historii regionu, lecz także do nauczycieli, a poprzez nich do młodego pokolenia, któremu poznanie dawnych stron rodzinnych, życia i pracy minionych pokoleń,
pozwoli lepiej zrozumieć przeszłość. Układ książki podobny jest do pierwszej części. Dzielnice opisywane są z perspektywy poszczególnych ulic.
Bernard Kopiec

Inspiracją napisania tej książki i były artykuły i filmy o Sokołowsku. We wszystkich publikacjach jest doskonal napisana historia Sokołowska do 104.5 roku. Powojenna historia zaczyna się dopiero w 1956 roku, gdy dyrektorem sanatorium w Sokołowsku został Stanisław Domin. Nikt nawet nie wspomniał o jego poprzedniku, którym był dr Stefan Tarka. Nie zdołałem dokładnie ustalić kiedy zaczął pracować w Sokołowsku. Prawdopodobnie było to z początku 1951 roku. Pracował tam razem z żoną Stanisławą, która także była ftyzjatrą. Był kolejnym dyrektorem sanatorium Sokołowsku gdy Służba Zdrowia przejęła uzdrowisko. Nie udało mi się ustalić jego poprzedników. Nie znalazłem nikogo .kto by znał powojenne dzieje sanatorium do 1956 roku. W Sokołowsku byłem na leczeniu w i latach 1954-1955 i bardzo dobrze pamiętam tamte czasy. Uzdrowisko było doskonale zagospodarowanie i dobrze zarządzane. Nie miałem natomiast problemów historycznych celem opisania tej miejscowości do 1939 roku Literatura na ten temat Sokołowska jest bardzo bogata. Nie miałem także problemów w zdobyciu widokówek Sokołowska, których jest bardzo dużo. Praca moja miała być na 40, góra 50 stron. Ale było tyle ciekawych zdjęć że wyszło mi 120 stron. Dziękuję wszystkim bezimiennym informatorom którzy pomogli mi napisać tą pracę, szczególnie dziękuję Alicji Palka i Kazimierzowi Pudło.

Fragment z przedmowy

13 października 1946 “Grom” zostaje aresztowany. Osiem dni później rozpoczyna się proces 26-letniego Henryka Gawrona. Zapada najwyższy wyrok. Na śmierć skazano także Wilhelma Sadlocha, dowódcę grupy “Imielin”. Zapadają kolejne wyroki śmierci, reszta ujętych dostaje kary długoletniego więzienia.

Trzecia część cyklu Zarys Dziejów Rudy ślaskiej obejmuje dzielnice Kochlowice, Bykowinę, Halembę (z Kłodnicą, i Starą Kuźnicą) i Wirek. Układ książki podobny jest do dwóch pierwszych części. Dzielnice opisywane są w perspektywy poszczególnych ulic. Książka by nie powstała żeby nie bezinteresowna pomoc wielu osób. Szczególnie chciałbym tu podziękować Krystynie Brombosz, Jadwice Grodoń, Przemysławowi Na-parlikowi, Urszuli Grzyśka, Sabinie Pawlas, Piotrowi Buchcikowi, Franciszkowi Mańce, Wacławowi Knopikowi, Adamowi Podgórskiemu, Urszuli Nurzyńskiej, Gerardowi Tre-foniowi, Bronisławowi Pochopieniowi i wielu innym. Opracowując poszczególnie dzielnice opierałem się przede wszystkim na dokumen-tach z Arch i wum Państwowego w Katowicach oraz na książkach: J. Kołodziej Historia Kochłowic, A. Brzezina, E. Marszałek, A. Ratka, A. Steuer Historia i teraźniejszość parafii MB Różańcowej, A. Mańka Kronika Kochłowic i okolicy, L. Musioł Z dziejów Kochłowic oraz miejscowości Halemby, Bykowiny oraz Starej Kuźni (mps), 160 lat ko-palni Nowy Wirek praca zbiorowa, J.Dworok, A. Ratka Ruda śląska przewodnik 40 Lecie KWK Halemba praca zbiorowa, Fortyfikacje Obszaru Warownego Sląsk praca zbiorowa. P.Greiner A. Złoty Ruda śląska w Starej kartografii, J. Dworok W Pana Dworakowskim Rudzkim Kalejdoskopie Historcznym oraz na Rudzkich Rocznikach Muzealnych z lat 1999 - 2007.
Zarys Dziejów Rudy Sląskiej nie pretenduje do miana naukowego opracowania hi-storycznego, lecz jest wielotematyczną, opowieścią ukazującą różnorakie wątki tworzące sugestywny obraz przeszłości.

Bernard Kopiec

Album powstał z okazji stulecia konsekracji Bazyliki Ojców Franciszkanów w Katowicach-Panewnikach, jednej z najpiękniejszych budowli neoromańskich na Górnym Śląsku. Autor z niezwykłą starannością przedstawił w książce nie tylko historię bazyliki i kompleksu klasztornego, ale także jej architekturę i sztukę. Autor opisuje historię budowy kościoła, jego konsekracji, rozbudowy bazyliki i klasztoru, projekt i układ przestrzenny sanktuarium. Niezwykłą rolę pątniczą pełni Kalwaria i grota lourdzka. Rzesze wiernych przyciąga największy w Europie żłobek bożonarodzeniowy budowany co roku w prezbiterium.

Obszerna monografia prezentująca historię ziemi rogoźnickiej, od czasów pierwszego osadnictwa, sięgających mezolitu (8000 do 4400 lat p.n.e.), do współczesności. Dzieje Rogoźnika zostały ukazane na tle burzliwej historii księstwa siewierskiego, Śląska oraz Zagłębia Dąbrowskiego, a także w perspektywie najważniejszych wydarzeń w kraju i na świecie. Oprócz tematyki politycznej i gospodarczej Czytelnik znajdzie w książce równie obszerne omówienie tematów z zakresu historii społecznej oraz codziennego życia społeczności Rogoźnika i Gawczyc.

Tom zawiera ponad 500 ilustracji, w tym reprodukcje fotografii, dokumentów i map, wiele publikowanych po raz pierwszy. Orientację w poruszanych zagadnieniach ułatwiają liczne przeglądowe kalendaria, mapy i tabele.

Książka powstała na podstawie kilkuletniej pracy badawczej i zebranego w jej trakcie imponującego materiału bibliograficznego oraz ikonograficznego, doskonale uzupełnionego informacjami uzyskanymi od mieszkańców. Fachowe, solidne podejście, a jednocześnie pasja autorów, od zawsze żywo zainteresowanych historią lokalną, pozwoliły stworzyć opracowanie pełne, bogate merytorycznie, a zarazem przystępne i ciekawe w lekturze.

Intencją autorów było zainteresowanie publikacją nie tylko mieszkańców Rogoźnika i okolic, ale także historyków, dla których może być cennym uzupełnieniem przedmiotowej wiedzy.

Tematem nowej książki Andrzeja Jarczewskiego – wieloletniego kierownika historycznej Radiostacji Gliwice – jest antypolska operacja dyfamacyjna, zwana do niedawna „prowokacją gliwicką”. Już w pierwszej książce na ten temat (Provokado, 2008) autor zwrócił uwagę, że w roku 1939 nikt nikogo w radiostacji nie prowokował, a niemiecki napad na niemiecki nadajnik miał zupełnie inny charakter. By to głębiej zbadać, autor poświęcił kilka lat studiom nad wartościami pogwałconymi w Gliwicach w przeddzień wojny: nad prawdą i dobrem.

Efektem tych dociekań są dwie książki Wydawnictwa Naukowego „Śląsk” (Prawda po epoce post-truth, 2017 oraz Czasownikowa teoria dobra, 2018), a także rozprawa wydana przez Cambridge Scholars Publishing (The Verbal Philosophy of Real Time, 2020). Obecnie – po przepracowaniu zagadnień filozoficznych – autor powraca do tematu źródłowego. Wyjaśnia istotę wydarzeń z niespodziewanej, eventowej perspektywy.

Na pierwszych stronach znajdziemy pełny przekład przemówienia Hitlera z 1 września 1939. Hitler był świetnym mówcą; wystąpił wtedy w operze – dziś powiedzielibyśmy – jako stand-uper. Widział siebie jako głównego aktora w teatrze świata, więc nie pozwalał remontować spalonego Reichstagu. Wiele decyzji Hitlera, błędnych z militarnego i politycznego punktu widzenia, miało podłoże eventowe. Do takich wniosków prowadzi autora badanie przygotowań do inscenizacji gliwickiej i rekonstrukcja napadu na obiekt o randze świątyni. Śledzenie wydarzeń ułatwia 90 map i kolorowych zdjęć, pokazujących tajemnice Radiostacji Gliwice i wyjaśniających polityczne znaczenie przedwojennych mediów: radia i kina.

Paul Jackisch oraz jego architektura
Paul Jackisch (1825-1912), budowniczy kościołów i obiektów komunalnych na Górnym Śląsku. Urodzony w Opolu 17.07.1825 rok, syn Augusta i Marianny z d.Schwarz. Na chrzcie w miejscowym kościele św. Krzyża otrzymał imiona: Paul Adelbert Emil. Pochodził z rodziny znanej wśród budowniczych i artystów. Jego ojciec był bowiem mistrzem budowniczym, a wuj Joseph (którego grób zachował się do dziś na starym cmentarzu w Opolu) malarzem, tworzącym głównie w Opolu i jego okolicy. Paul nie używał nigdy tytułu architekta, co zdaje się świadczyć, iż nie miał wykształcenia akademickiego. Przeszedł najpewniej jedynie cechową drogę do tytułu mistrza budowlanego (Baumeister). W późniejszych latach nadano mu tytuł królewskiego radcy budowlanego (Kiiniglicher Baurat). Nie wiadomo kiedy osiedlił się w Bytomiu, jednak większą część swego życia związał z tym miastem. Tutaj też stoi do dziś najwięcej budowli, których był projektantem. Do jego dzieł zaliczyć można neorenesansowy ratusz (1877 — 1878), gmach gimnazjum (dziś szkoła muzyczna przy ul. Moniuszki z 1870), męski konwikt (internat biskupi na początki obecnej Al. Legionów z 1900 roku obydwa w stylu neogotyckim), budynek sądu przy dzisiejszej ul. Piekarskiej (jego tylna część od strony więzienia), szpital żydowski (później koncern „Schlesag") przy obecnej ulicy Moniuszki. Ponadto zaprojektował w Bytomiu budynki: szpitala miejskiego przy obecnej ul. Żeromskiego, rzeźni miejskiej przy dzisiejszej ul. Chrzanowskiego, budynek wodociągów przy ul. Wrocławskiej (budynek rozebrany w 1934 roku), rzeźni w Tarnowskich Górach przy ulicy Nakielskiej, skład win znanej firmy „Sedlaczek" (w tym samym miejscu dziś dyskoteka). Jego talent odsłaniają jednak najlepiej liczne obiekty sakralne, których był twórcą: kościół ewangelicki w Mikołowie (1861), kościół ewangelicki w Mysłowicach (1877), świątynia w Dąbrówce Wielkiej (1882), która jednak została rozbudowana przez Ludwiga Schneidera, kościółek św. Józefa na tzw. Otylii w obecnej Rudzie Śląskiej, pomiędzy Zgodą i Nowym Bytomiem (został rozebrany w 1932 roku z powodu szkód górniczych), kościół Marii Magdaleny w Lubomii k. Raciborza (1886), kościół Piotra i Pawła w Świętochłowicach (1891), kościół św. Szczepana w Katowicach — Bogucicach (1891), kościół w Ornontowicach k. Orzesza (1893), kościół św. Wawrzyńca w Zabrzu — Mikulczycach (1894), Kościół Trójcy Świętej w Wieszowej (1896), kościół św. Jana Nepomucena w Bytomiu — Lagiewnikach (1896). Do najokazalszych i zdecydowanie najlepszych świątyń jego autorstwa zaliczyć można: kościół św. Krzyża w Siemianowicach Śl. (1884), Trójcy Św. W Bytomiu (1884), Najświętszego Serca Pana Jezusa w Mysłowicach (1892). To wszystko przyniosło mu zasłużone miano „górnośląskiego budowniczego Kościołów" (Oberschlesicher Kirchenbauer). Posiadał znaczące odznaczenia państwowe i kościelne: Order Korony (Kronenorden IV klasy), Order Czerwonego Orła (Roter Adlerorden IV klasy) oraz papieski Order św. Grzegorza III klasy. Był kierownikiem komisji budowlanej (Baudeputation), jemu podlegały sprawy budownictwa z ramienia magistratu. W 1895 został honorowym obywatelem Miasta Bytomia. Nie pozostawił po sobie potomstwa. U schyłku życia mieszkał w kamienicy przy Dyngosstrase 39 (dziś Katowicka 4 — siedziba kina „Bałtyk" w Bytomiu). Zmarł 27.11.1912 roku w wieku 87