Ekoosiedla. Kształtowanie zrównoważonych osiedli miejskich na przykładzie doświadczeń francuskich.

Publikacja poświęcona jest problematyce kształtowania ekoosiedli i zrównoważonych osiedli mieszkaniowych, ze szczególnym uwzględnieniem celowości badań, metodyki, definicji, idei ekomiasta, projektowania zintegrowanego, architektury proekologicznej oraz systemów oceny wielokryterialnej w Europie i na świecie. W kolejnych częściach omówiono nowe modele osiedli mieszkaniowych w Polsce, przykład Nowych Żernik we Wrocławiu, potrzebę certyfikacji ekosiedli, teorie i modele rozwoju miasta, miasto-ogród, CIAM, wielkie osiedla mieszkaniowe, odbudowę miast po II wojnie światowej, Grands ensembles we Francji, villes nouvelles, powojenne osiedla w Polsce, krytykę modernizmu, zrównoważony rozwój, Nową Kartę Ateńską, EcoQuartier oraz przykłady dobrych praktyk ekosiedli we Francji. Następnie przedstawiono zrównoważone obiekty architektoniczne, wytyczne Francuskiej Izby Architektów, przykłady dobrych praktyk, a także kryteria oceny ekoosiedli i wytyczne projektowe dotyczące planowania inwestycji, budowania kapitału społecznego, dostępnego transportu publicznego, zapobiegania rozlewaniu się tkanki miejskiej, ochrony zasobów wody, gleby i powietrza, mikroklimatu oraz tworzenia planu ogólnego dzielnicy. Całość zamyka autorska propozycja zestawienia kryteriów oceny ekoosiedli, podsumowanie, wykaz nazw miejscowości, bibliografia, spis ilustracji i streszczenia.

Spis Treści

1.1. Celowość badań nad kształtowaniem osiedli mieszkaniowych . . . . . . . . . . str. 9
1.2. O metodzie badań - uwagi autorskie . . . . . . . . . . str. 10
1.3. Ważniejsze definicje i objaśnienia pojęć omawianych w pracy . . . . . . . . . . str. 10
1.4. Ekomiasto . . . . . . . . . . str. 15
2.5. Projektowanie zintegrowane w procesie badań . . . . . . . . . . str. 15
2.6. Architektura proekologiczna . . . . . . . . . . str. 16
2.7. Systemy oceny wielokryterialnej w Europie i na świecie . . . . . . . . . . str. 17
2.8. Nowe modele osiedli mieszkaniowych w Polsce. Nowe Żerniki we Wrocławiu . . . . . . . . . . str. 17
2.9. O potrzebie systemu certyfikacji ekosiedli w Polsce . . . . . . . . . . str. 18
1.1. Teorie i modele rozwoju miasta . . . . . . . . . . str. 19
3.2. Miasto-ogród . . . . . . . . . . str. 20
3.3. CIAM (1928-1933) - Congrès International d'Architecture Moderne . . . . . . . . . . str. 35
3.4. Wielkie osiedla mieszkaniowe . . . . . . . . . . str. 37
3.4.1. Odbudowa miast po II wojnie światowej . . . . . . . . . . str. 37
3.4.2. Grands ensembles we Francji . . . . . . . . . . str. 37
3.4.2.1. Przykład grands ensembles. Les Courtillières w Pantin . . . . . . . . . . str. 37
3.4.3. Nowe miasta. Villes nouvelles . . . . . . . . . . str. 41
3.5. Powojenne osiedla w Polsce . . . . . . . . . . str. 46
3.6. Krytyka modernizmu . . . . . . . . . . str. 47
3.7. Zrównoważony rozwój. Miasto dla pieszych . . . . . . . . . . str. 47
3.8. Nowa Karta Ateńska 1998, 2003 . . . . . . . . . . str. 49
1.1. Ekoosiedla . . . . . . . . . . str. 51
1.2. Francuski Narodowy Program Certyfikacji EcoQuartier . . . . . . . . . . str. 51
4.3. Przykłady dobrych praktyk ekosiedli we Francji . . . . . . . . . . str. 54
4.3.1. ZAC Gare de Rungis, Paryż . . . . . . . . . . str. 55
4.3.1.1. Ewaluacja powykonawcza osiedla . . . . . . . . . . str. 55
4.3.1.2. Plan ogólny . . . . . . . . . . str. 56
4.3.1.3. Dane liczbowe . . . . . . . . . . str. 58
4.3.1.4. Partycypacja społeczna . . . . . . . . . . str. 58
4.3.1.5. Obsługa transportowa . . . . . . . . . . str. 59
4.3.1.6. Park miejski na terenie ZAC Gare de Rungis - Jardin Charles Trenet . . . . . . . . . . str. 59
4.3.1.7. Wody opadowe . . . . . . . . . . str. 59
4.3.1.8. Energia . . . . . . . . . . str. 59
4.3.1.9. Gospodarka odpadami . . . . . . . . . . str. 60
4.3.1.10. Kompozycja urbanistyczna . . . . . . . . . . str. 60
4.3.1.11. Różnorodność funkcjonalna i architektoniczna . . . . . . . . . . str. 60
4.3.2. ZAC Clichy-Batignolles, Paryż . . . . . . . . . . str. 60
4.3.2.1. Ewaluacja powykonawcza osiedla (POE) . . . . . . . . . . str. 61
4.3.2.2. Plan ogólny . . . . . . . . . . str. 62
4.3.2.3. Dane liczbowe . . . . . . . . . . str. 64
4.3.2.4. Partycypacja społeczna . . . . . . . . . . str. 64
4.3.2.5. Obsługa transportowa . . . . . . . . . . str. 66
4.3.2.6. Park miejski na terenie ZAC Clichy-Batignolles - park im. Martina Luthera Kinga . . . . . . . . . . str. 66
4.3.2.7. Wody opadowe . . . . . . . . . . str. 73
4.3.2.8. Energia . . . . . . . . . . str. 74
4.3.2.9. Gospodarka odpadami . . . . . . . . . . str. 75
4.3.2.10. Kompozycja urbanistyczna . . . . . . . . . . str. 76
4.3.2.11. Różnorodność funkcjonalna i architektoniczna . . . . . . . . . . str. 77

Rozdział 5. ZRÓWNOWAŻONE OBIEKTY ARCHITEKTONICZNE
5.1. Wytyczne Francuskiej Izby Architektów - Ordre des Architectes . . . . . . . . . . str. 81
5.2. Przykłady dobrych praktyk . . . . . . . . . . str. 82
5.2.1. Kościół św. Franciszka Salezego, ZAC Trapèze, Boulogne-Billancourt, okolice Paryża . . . . . . . . . . str. 82
5.2.2. Kompleks trzech budynków wielofunkcyjnych z kaplicą, działka Lot E6, Clichy-Batignolles . . . . . . . . . . str. 85
5.2.3. Budynek biurowy „pushed slab”, ZAC Gare de Rungis, Paryż . . . . . . . . . . str. 93
5.2.4. Budynek biurowy Lot 09, ZAC Clichy-Batignolles, Paryż . . . . . . . . . . str. 96
5.2.5. Centrum opieki nad dzieckiem. Budynek zeroenergetyczny, ZAC Trapèze, Boulogne-Billancourt, okolice Paryża . . . . . . . . . . str. 99
5.2.6. Le Groupe Scolaire des Sciences et de la Biodiversité Robert Doisneau, ZAC Trapèze, Boulogne-Billancourt, okolice Paryża . . . . . . . . . . str. 103
5.2.7. Szkoła Pôle Molière, EcoQuartier Mureaux, Francja . . . . . . . . . . str. 106
5.2.8. Szkoła PEF, Docks de Saint Ouen, Saint Ouen, okolice Paryża . . . . . . . . . . str. 111
5.2.9. Budynek WFOŚ, Gdańsk . . . . . . . . . . str. 115

CZĘŚĆ III
KRYTERIA OCENY EKOOSIEDLI I WYTYCZNE PROJEKTOWE . . . . . . . . . . str. 121

Rozdział 6. PLANOWANIE INWESTYCJI . . . . . . . . . . str. 121
6.1. Zintegrowany proces projektowy . . . . . . . . . . str. 121
6.2. Budowanie kapitału społecznego . . . . . . . . . . str. 122
6.2.1. Partycypacja społeczna . . . . . . . . . . str. 122
6.2.2. Przestrzenie kontaktów społecznych . . . . . . . . . . str. 123
6.3. Dostępny transport publiczny . . . . . . . . . . str. 123
6.4. Zapobieganie rozlewaniu się tkanki miejskiej . . . . . . . . . . str. 123
6.4.1. Rewitalizacja terenów zdegradowanych . . . . . . . . . . str. 124
6.5. Pozytywne skutki ekonomiczne dla miasta i regionu . . . . . . . . . . str. 125

Rozdział 7. ZAGADNIENIE TROSKI O ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ I ZDROWIE MIESZKAŃCÓW . . . . . . . . . . str. 126
7.1. Zielone przestrzenie publiczne: park nowej (drugiej) generacji, parki kieszonkowe . . . . . . . . . . str. 126
7.1.1. Park w centrum osiedla jako pierwszy element inwestycji . . . . . . . . . . str. 129
7.1.2. Park nowej (drugiej) generacji . . . . . . . . . . str. 129
7.1.3. Ogrody wspólnotowe . . . . . . . . . . str. 132
7.2. Sieć zielonej infrastruktury . . . . . . . . . . str. 132
7.2.1. Zielone ulice . . . . . . . . . . str. 133
7.2.2. Zielone ściany . . . . . . . . . . str. 133
7.2.3. Zielone dachy . . . . . . . . . . str. 134
7.2.4. Ochrona bioróżnorodności . . . . . . . . . . str. 135
7.2.5. Wybieg dla zwierząt domowych . . . . . . . . . . str. 136
7.3. Ochrona zasobów wody . . . . . . . . . . str. 136
7.3.1. Zrównoważone systemy drenażu . . . . . . . . . . str. 137
7.3.2. Nawierzchnie stabilizowane przepuszczalne . . . . . . . . . . str. 138
7.3.3. Otwarte koryta spływu . . . . . . . . . . str. 139
7.3.4. Niecki odprowadzające . . . . . . . . . . str. 140
7.3.5. Niecki infiltracyjno-retencyjne . . . . . . . . . . str. 141
7.3.6. Ogrody deszczowe . . . . . . . . . . str. 142
7.3.7. Baseny magazynujące wodę deszczową . . . . . . . . . . str. 142
7.3.8. Suche baseny . . . . . . . . . . str. 143
7.3.9. Sztuczny ekosystem bagienny . . . . . . . . . . str. 143
7.4. Ochrona gleby . . . . . . . . . . str. 144
7.4.1. Instalacje fitoremediacji . . . . . . . . . . str. 144
7.4.2. Minimalizacja powierzchni zabudowanej . . . . . . . . . . str. 145
7.4.3. Metabolizm miejski, „zero” śmieci . . . . . . . . . . str. 146
7.4.4. Pneumatyczna zbiórka odpadów . . . . . . . . . . str. 146
7.4.5. Naturalne metody utrzymania zieleni . . . . . . . . . . str. 147
7.4.6. Kompostowanie nawozu roślinnego . . . . . . . . . . str. 148
7.5. Ochrona powietrza . . . . . . . . . . str. 149
7.5.1. Ekologiczne źródła ciepła . . . . . . . . . . str. 149
7.5.2. Wentylacja i klimatyzacja . . . . . . . . . . str. 151
7.5.3. Naturalne oświetlenie . . . . . . . . . . str. 151
7.5.4. Efektywność energetyczna poszczególnych budynków . . . . . . . . . . str. 154
7.5.5. Krajobraz zapachowy . . . . . . . . . . str. 155
7.6. Mikroklimat . . . . . . . . . . str. 155
7.6.1. Komfort akustyczny. Potencjalne źródła hałasu . . . . . . . . . . str. 159

Rozdział 8. WYTYCZNE I KRYTERIA ZWIĄZANE Z TWORZENIEM PLANU OGÓLNEGO DZIELNICY . . . . . . . . . . str. 160
8.1. Uspokojenie ruchu na terenie osiedla . . . . . . . . . . str. 160
8.1.1. Ulice przyjazne pieszym . . . . . . . . . . str. 160
8.1.2. Minimalizacja powierzchni zajętej przez drogi . . . . . . . . . . str. 162
8.2. Przyjazna przestrzeń publiczna . . . . . . . . . . str. 164
8.2.1. Rozwiązania ułatwiające orientację w przestrzeni osiedla . . . . . . . . . . str. 164
8.2.2. Uporządkowana struktura urbanistyczna – uwagi ogólne . . . . . . . . . . str. 165
8.2.3. Różnorodność architektoniczna . . . . . . . . . . str. 167
8.2.4. Integracja budynków z otoczeniem . . . . . . . . . . str. 168
8.2.5. Detal architektoniczny . . . . . . . . . . str. 169
8.2.6. Estetyczne wartości przestrzeni . . . . . . . . . . str. 170
8.2.7. Widok z okna . . . . . . . . . . str. 171
8.2.8. Mała architektura . . . . . . . . . . str. 171
8.2.9. Czytelna hierarchia przestrzeni: publicznych, półpublicznych, półprywatnych i prywatnych . . . . . . . . . . str. 172
8.3. Zabezpieczenie podstawowych potrzeb mieszkańców w odległości drogi pieszej . . . . . . . . . . str. 175
8.3.1. Różnorodność funkcjonalna . . . . . . . . . . str. 175
8.3.2. Miejsca odnowy duchowej: kościoły, kaplice, sanktuaria . . . . . . . . . . str. 175
8.3.3. Zróżnicowany program mieszkaniowy uwzględniający: wiek, styl życia, poziom dochodów mieszkańców . . . . . . . . . . str. 175
8.3.4. Miejsca pracy . . . . . . . . . . str. 176
8.3.5. Program usługowy zabezpieczający codzienne potrzeby: usługi handlu, restauracje, kawiarnie . . . . . . . . . . str. 176
8.3.6. Edukacja: żłobek, przedszkole, szkoła podstawowa, szkoła średnia . . . . . . . . . . str. 177
8.3.7. Ośrodek zdrowia . . . . . . . . . . str. 177
8.3.8. Sport i rekreacja: dzieci młodsze, dzieci szkolne, nastolatki, dorośli, osoby starsze i niepełnosprawne . . . . . . . . . . str. 177
8.3.9. Usługi kultury: centrum kultury, kino, teatr, galerie sztuki . . . . . . . . . . str. 178

AUTORSKA PROPOZYCJA ZESTAWIENIA KRYTERIÓW OCENY EKOOSIEDLI . . . . . . . . . . str. 179
PODSUMOWANIE . . . . . . . . . . str. 184
WYKAZ NAZW MIEJSCOWOŚCI . . . . . . . . . . str. 187
BIBLIOGRAFIA . . . . . . . . . . str. 189
SPIS ILUSTRACJI . . . . . . . . . . str. 201
STRESZCZENIA . . . . . . . . . . str. 208