Kopalnia Fryderyk w Gorzyczkach

Recenzja

Przedstawiony do recenzji materiał stanowi piękny przykład małej formy opracowania popularnonaukowego o bardzo dużych walorach poznawczych. Potoczne „małe jest piękne” świetnie koresponduje z tą cenną miniaturą badawczą do dziejów górnośląskiego górnictwa, której autorem jest Andrzej Adamczyk.

Autor znany jest już z licznych opracowań, w których odkrywa i prezentuje skarby przeszłości górniczej. Gorzyczki, w gminie Gorzyce, w malowniczej południowej części powiatu wodzisławskiego, kojarzą się najczęściej jako oaza rolniczej części górnośląskiej ziemi, nietkniętej piętnem przemysłu wydobywczego, zlokalizowanej na współczesnym pograniczu polsko-czeskim. Przemysł wydobywczy intensywnie rozwijał się bardziej na wschód od tej gminy. Jednak w dziejach górnictwa na mapie obszarów górniczych i terenów wydobywczych widnieje kopalnia „Fryderyk”.

Tylko dla znawców i pasjonatów przemysłowej przeszłości regionu jest bardziej rozpoznawalnym toponimem górniczej przeszłości, choć obecne władze, z wójtem Danielem Jakubczykiem na czele, czynią wiele dla upamiętnienia i rozpropagowania dziedzictwa historycznego gminy.

Czy o kopalni, która począwszy od pierwszych prac poszukiwawczych po jej likwidację istniała nieco ponad dwie dekady, można coś więcej napisać? Śmiało można powiedzieć, że praca Andrzeja Adamczyka daje pozytywną odpowiedź na tak sformułowane pytanie. A jak ma to w zwyczaju, dokonuje retrospekcji w swojej pracy, opisując miejsce, które nie jest anonimowym, pozbawionym przeszłości punktem na górniczej mapie.

Również cenne jest uświęcenie miejsca o „życia po życiu”, czyli omówienie losów kopalnianej infrastruktury i zaplecza technicznego po jej zamknięciu.

Praca składa się z dwóch części, z przypisami końcowymi po każdym rozdziale oraz umieszczonym na końcu pracy zestawieniem źródeł pochodzenia materiału ikonograficznego. Oprawę stanowi bogata w fakty historia powstawania zakładu górniczego w Gorzyczkach (Kopalnia „Fryderyk”), która zajmuje 24 strony, z cennym materiałem ikonograficznym. Część poświęcona Gorzycom i Gorzyczkom, jako wprowadzenie, liczy kolejne 14 stron.

Niewątpliwie to opracowanie zasługuje na wydanie drukiem, choćby tylko z powodu poruszania tak rzadko zgłębianych wątków funkcjonowania tego typu zakładów, których przeszłość produkcyjna to dość odległe dzieje. Los znikającej narracji przemysłowej jest w naszych rękach.

Dodatkowo to opracowanie może być ważnym zaczynem do szerszego potraktowania dziejów gminy Gorzyce, która niewątpliwie zasługuje na dalsze prace badawcze. To nadal przestrzeń wymagająca zgłębienia górnośląskiej historii.