Od Autora

Brak na rynku wydawniczym publikacji popularnonaukowej, dotyczącej praktycznego wykorzystania odnawialnych źródeł energii, stał się bardzo widoczny w obliczu rosnącego zainteresowania tą tematyką. W związku z tym podjąłem się opracowania publikacji skierowanej do szerokiego grona odbiorców, zainteresowanych tą dziedziną techniki, w teorii i w praktyce.

Jest to kolejne wydanie serii książek, które opublikowałem z dziedziny praktycznego wykorzystania OZE. Starałem się przedstawić w niej w sposób kompleksowy, zagadnienia związane z wykorzystaniem energii: słonecznej, geotermalnej, wodnej, wiatrowej, biomasy, wodoru i sposobie jej magazynowania.

W opracowaniu tym szczególną uwagę zwróciłem na wpływ, jaki mają urządzenia zasilane z OZE na rozwój naszej gospodarki, ochronę środowiska oraz tworzenie nowych miejsc pracy.

Treść książki dostosowałem do wymogów edukacjach w procesie pięcioletniego kształcenia techników urządzeń i systemów energetyki odnawialnej.

Dokonałem aktualizacji danych, przedstawiłem najnowsze rozwiązania techniczne urządzeń zasilanych z OZE.

W książce wykorzystałem szereg cząstkowych opracowań znajdujących się w innych publikacjach, na stronach internetowych, w broszurach informacyjnych firm produkujących i instalujących urządzenia OZE.

Dużą trudność sprawiło mi szacowanie kosztów urządzeń zasilanych z OZE, omawianych w tym opracowaniu, jak również określenie wartości nośników energii (dynamiczne zmiany). Książka ta powstała zgodnie z wymogami podstaw programu kształcenia dla zawodu technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej (311930).

Jest on kompatybilny z wymogami stawianymi przez Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Radę w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych – 2009/28/ WE, z dnia 23 kwietnia 2009 r. oraz Dyrektywę 2018/2001/WE RED II.

Wyrażam serdeczne podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tej książki. Kieruję również słowa uznania do osób, które zajmują się: badaniami naukowymi, edukacją, finansowaniem, produkcją oraz montażem urządzeń wykorzystujących OZE.

Osobom, firmom, które zainstalowały urządzenia wykorzystujące OZE, gratuluję wyboru, życzę im, aby urządzenia te pracowały niezawodnie oraz przynosiły wymierne korzyści finansowe.

Książka ta ma również inspirować młodzież do zdobywania wiedzy z zakresu OZE, aby w przyszłości zakładali własne firmy produkując i instalując urządzenia wykorzystujące OZE lub podejmowali pracę w istniejących już firmach z branży OZE.

Mam nadzieję, że niniejsza publikacja przyczyni się do wzrostu popularności OZE w naszym kraju oraz dynamicznego rozwoju firm produkujących i instalujących urządzenia zasilane z OZE. Efektem popularyzacji OZE będzie czystsze powietrze w naszym kraju, wzrost zamożności społeczeństwa, oszczędzanie tradycyjnych nośników energii oraz częściowe uniezależnienie się od dostaw surowców (ropa, gaz) z zagranicy. Polska wywiąże się także z międzynarodowych umów dotyczących wykorzystania OZE.

Oczekuję od Państwa uwag merytorycznych do treści zawartych w książce. Część uwag zamieściłem już w pięciotomowym opracowaniu Urządzenia i systemy energetyki odnawialnej:
Tom 1. Energia słoneczna – fotowoltaika, kolektory słoneczne, wydanie I, rok 2026,
Tom 2. Energia ziemi, powietrza – geotermia, pompy ciepła, elektrownie wiatrowe, wydanie I, rok 2026,
Tom 3. Energia wody, biomasy, wydanie I, rok 2026,
Tom 4. Magazyny energii elektrycznej i cieplnej z OZE, wydanie I, rok 2026,
Tom 5. Zbiór zadań z odnawialnych źródeł energii, wydanie I, rok 2026.
     Pozostałe uwagi w miarę możliwości uwzględnię w kolejnych wydaniach.

dr inż. Ryszard Tytko
Profesor honorowy Połtawskiej Państwowej Akademii Rolniczej

Recenzja

W ostatnich latach coraz wyraźniej widać oznaki kryzysu energetycznego na świecie. Rosnące ceny ropy naftowej zaczynają stawiać pod znakiem zapytania dynamiczny rozwój krajów opierających się na imporcie tego surowca. W Polsce obserwujemy stały wzrost cen benzyny i gazu, co rzutuje również na inne dziedziny życia. Sprawę tę podnoszą światowe raporty, m.in. ONZ, Światowej Rady Energii, Komisji Europejskiej oraz ostatni IV raport Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu. Zasadniczym wnioskiem tych raportów jest uświadamianie rządów i społeczeństw o konieczności przestawienia się na energię ze źródeł odnawialnych.

W ostatnich trzech latach polska aktywność w dziedzinie odnawialnych źródeł energii jest duża na tle innych państw UE. Nasze członkostwo w Unii Europejskiej zobowiązuje Polskę do zdecydowanego przestawienia się na energię odnawialną, której udział w 2020 r. wyniósł ok. 16,6% energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł w zużyciu energii elektrycznej brutto, a w 2025 r. wyniósł ok. 32%.

W tej sytuacji wszelkie inicjatywy polskich specjalistów, jak na przykład Autora omawianej książki, który dzięki wieloletniemu stażowi w Stanach Zjednoczonych i Szwecji, zajął się z pasją sprawą edukacji, promocji, montażu i serwisu dotyczącego zastosowań urządzeń produkujących energię elektryczną i cieplną ze źródeł odnawialnych, są na czasie. Autor opracował materiały edukacyjne dla techników elektryków, obejmujący zagadnienia związane z urządzeniami OZE. Jego aktywność została również uwieńczona zatwierdzeniem przez Ministra Edukacji Narodowej programów nauczania o specjalizacji: budowa i eksploatacja odnawialnych źródeł energii dla szkoły policealnej oraz technikum. W przedstawionych materiałach edukacyjnych Autor skoncentrował się na budowie montażu i analizie pracy optymalnego, obecnie w polskich warunkach, systemu fotowoltaicznego. Dokonał analizy systemu grzewczego wykorzystującego OZE, zestawu składającego się z kolektorów słonecznych, pomp ciepła oraz kominka z płaszczem wodnym. Zestaw taki inteligentnie dostosowuje się i wykorzystuje zapotrzebowanie na ciepło w różnych porach roku z OZE w budownictwie mieszkaniowym.

Osobny rozdział Autor poświęcił zagadnieniom dotyczącym produkcji i sposobów wykorzystania energii wodoru. W ten sposób Autor włącza się nie tylko w rozszerzenie zastosowań OZE, ale i do poprawy sprawności energetycznej w naszym kraju. Należy tu podkreślić, że sprawy montażu, eksploatacji, urządzeń OZE zostały omówione w książce również od strony ekonomicznej. Tego typu „gospodarskiego” podejścia przeważnie brakuje w innych książkach. Widać tu wyraźnie, że Autor chce przekazać uczniom, słuchaczom i czytelnikom „biznesowy” sposób myślenia i działania – dając im jednocześnie wiedzę, na którą zapotrzebowanie naszego kraju będzie coraz większe.

Godnym podkreślenia jest fakt, że Autor wraz z nauczycielami Zespołu Szkół Elektrycznych nr 1 w Krakowie, przy współpracy nauczycieli Internationaler Bund Drezno oraz przy współudziale młodzieży polskiej i niemieckiej zrealizował projekt edukacyjny „Polsko-niemieckie laboratorium ekologiczne – wspólne eksperymentowanie z odnawialnymi źródłami energii, jako szansa zawodowa”. W ramach ww. projektu w ZSE nr 1 powstało nowoczesne laboratorium, wyposażone w urządzenia wykorzystujące energię z OZE, w którym kształci się: młodzież, studenci, inżynierowie, w zakresie praktycznego wykorzystania OZE. W laboratorium tym, autor prowadził również analizę pracy, m.in.: kolektorów słonecznych, fotoogniw, pomp ciepła, turbokominków, w warunkach Polski południowej, w celu określenia ich sprawności energetycznej i cieplnej. Podobny projekt „Polsko-Ukraińskie laboratorium ekologiczne – wspólne eksperymentowanie z odnawialnymi źródłami energii, jako szansa zawodowa”, Autor wraz z nauczycielami Zespołu Szkół Elektrycznych nr 1 w Krakowie, kadrą naukową Połtawskiej Państwowej Akademii Rolniczej (PPAR) oraz przy współudziale młodzieży polskiej i ukraińskiej zrealizował w latach 2003–2007. Prace w ramach projektu polsko-ukraińskiego, zaowocowały powstaniem w Połtawie jednego z najnowocześniejszych laboratoriów OZE w Europie. W wyniku wspólnych prac Autora i dr inż. Wołodymyra Kalinichenko z (PPAR), powstał podręcznik akademicki „Odnawialne źródła energii”, napisany w języku ukraińskim. Podobne badania i analizy jak w Krakowie, prowadzone są również w Połtawie. Wyniki badań z Krakowa i Połtawy są już publikowane. Publikacje zawierające te wyniki przyczynią się do dalszej popularyzacji OZE, w naszym kraju, na Ukrainie i w innych państwach UE. Temu celowi służy również prezentacja: wyposażenia laboratoriów, zakresu kształcenia i wyników badań w prasie, radiu i TV w Polsce i na Ukrainie.

Analizę naukową wyników swych badań Autor przedstawił w pracy doktorskiej „Aspekty ekologiczne zabezpieczenia gospodarstw rolnych w energię pochodzącą z OZE”. Pracę w języku ukraińskim obronił na Uniwersytecie Rolniczym w Kijowie.

Ciekawą propozycją, którą promował Autor był program „Milion słonecznych dachów dla Polski do roku 2025”. Celem tego projektu było, m.in. wykorzystanie w większym stopniu niż dotychczas instalacji solarnych do grzania ciepłej wody użytkowej i mikroinstalacji fotowoltaicznych do produkcji energii elektrycznej na własne potrzeby gospodarstw domowych (energetyka „prosumencka”). Pociągnie to za sobą oszczędności finansowe gospodarstw domowych, zmniejszenie zużycia tradycyjnych nośników energii, zmniejszenie emisji CO2. Możliwości takie dają znowelizowana 1 lipca 2016 roku ustawa Prawo energetyczne oraz ustawa z września 2019 r. o Odnawialnych źródłach energii, nowelizowana w roku 2023.

Autor opracował również zestaw kilkuset zadań testowych i obliczeniowych z zakresu OZE. Zadania zamieścił w podręczniku „Zbiór zadań z odnawialnych źródeł energii”. Boom w zakresie montażu instalacji fotowoltaicznych w Polsce był inspiracją do napisania przez Autora książki „Fotowoltaika”.

W czerwcu 2026, Autor w pięciotomowym opracowaniu „Urządzenia i systemy energetyki odnawialnej”: Tom 1. Energia słoneczna – fotowoltaika, kolektory słoneczne, Tom 2. Energia ziemi, powietrza – geotermia, pompy ciepła, elektrownie wiatrowe, Tom 3. Energia wody, biomasy, Tom 4. Magazyny energii elektrycznej i cieplnej z OZE, Tom 5. Zbiór zadań z odnawialnych źródeł energii – przedstawił zagadnienia dotyczące budowy zasady działania urządzeń zasilanych z OZE, magazynów energii oraz testy osiągnięć szkolnych.

Należy życzyć Autorowi powodzenia w realizacji tak ogromnego przedsięwzięcia. Książki będą przydatne dla licznego grona: uczniów, studentów, innych osób zainteresowanych pogłębieniem swej wiedzy z zakresu OZE oraz tych czytelników, którzy zamierzają w przyszłości budować i eksploatować urządzenia zasilane z OZE.

mgr inż. Izabela Góralczyk