Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej

Niniejszy podręcznik przedstawia podstawowy, jednosemestralny kurs z dziedziny sztucznej inteligencji dla studentów nauk technicznych oraz informacyjnych. Do jego lektury potrzebna jest elementarna wiedza z logiki i analizy matematycznej oraz probabilistyki.
W podręczniku dominuje perspektywa algorytmiczna, tzn. metody sztucznej inteligencji są przedstawiane jako narzędzia do rozwiązywania problemów z różnych obszarów: technicznych, informatycznych czy ekonomicznych. Zatem omawiana tu dziedzina to słaba sztuczna inteligencja.
Niniejszy podręcznik powstał jako materiał do przedmiotu „Wprowadzenie do sztucznej inteligencji” prowadzonego na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej. Przedmiot ten zastąpił w programie studiów znakomity wykład prof. Wiesława Traczyka pt. „Inżynieria wiedzy”, od którego rozpocząłem swoją edukację w dziedzinie sztucznej inteligencji. Liczne sformułowania i przykłady, traktowane przeze mnie jako należące do kanonu dziedziny, zostały w istocie wprowadzone przez prof. Traczyka. Winien jestem zatem serdeczne podziękowania Panu Profesorowi, tym bardziej że był uprzejmy przeczytać i skomentować niniejszy podręcznik w trakcie jego powstawania. Dziękuję także studentom za cenne uwagi wnoszone w ciągu kilku semestrów, kiedy był on pisany, a w szczególności studentom Koła Naukowego Sztucznej Inteligencji „Golem”.

Nowe wydanie podręcznika,  został podzielony na dziewięć rozdziałów. We wstępie wyjaśniono ważność podejmowanej problematyki oraz wskazano niebezpieczeństwa przekroczenia stanów granicznych gruntu. W rozdziale drugim omówiono wytrzymałość gruntów na ścinanie, metody badań laboratoryjnych i polowych oraz propozycje określania wytrzymałościowych parametrów geotechnicznych na podstawie zależności empirycznych podanych przez różnych autorów i niektóre normy. W trzecim rozdziale przedstawiono podstawowe kryteria oceny nośności podłoża gruntowego. Rozdział czwarty poświęcony jest klasycznym metodom obliczania nośności podłoża przy osiowym obciążeniu fundamentów, a rozdział piąty przy obciążeniu mimośrodowym. W rozdziale szóstym omówiono wybrane metody obliczania nośności podłoża uwarstwionego z warstwą słabszą. W rozdziale siódmym przedstawiono metody normowe obliczania nośności podłoża według norm obowiązujących, a także historycznych w Polsce oraz w Niemczech i w Rosji. Rozdział ósmy poświęcono wybranym metodom obliczania nośności nasypów posadowionych na podłożu słabonośnym. W rozdziale dziewiątym przedstawiono ogólną charakterystykę skał i masywów skalnych wraz z ich parametrami fizycznymi i mechanicznymi oraz propozycję własną autorów określania nośności podłoża skalnego.
Podręcznik ten jest skierowany do studentów i absolwentów wydziałów inżynierii środowiska i wydziałów budownictwa wodnego i lądowego. Pozwoli na szersze zapoznanie się z problematyką nośności podłoża gruntowego pod fundamentami bezpośrednimi oraz na prześledzenie historii zagadnienia.

Celem monografii jest przedstawienie nowego ujęcia zagadnień statyki konstrukcji inżynierskich opisywanych nieróżniczkowalnymi funkcjonałami energii. Przedmiotowa tematyka, nazwana w pracy „niegładką statyką analityczną”, znajduje się w obszarze badań wielu światowych ośrodków, przy czym w Polsce nie znalazła jeszcze wyrazu w postaci zwartej monografii. Rozpatrywane w pracy zagadnienia zawierają się w problematyce niegładkich układów mechanicznych, ukształtowanej m.in. pracami: Jeana, Moreau [48], [49] i Panagiotopoulosa [71]÷[73], Acary’ego i Brogliato [1], [2], [13], Glockera [27] i innych (np. [56]).
Opisy zagadnień, które są prezentowane w niniejszej monografii, znacznie odbiegają od sformułowań powszechnie stosowanych w podręcznikach akademickich, gdzie rozpatrywane są przede wszystkim układy charakteryzowane za pomocą różniczkowalnych (gładkich) funkcjonałów energii. Taki opis nie wystarcza często do odwzorowania istotnych cech modelowanych obiektów, szczególnie w odniesieniu do modeli maszyn, pojazdów i elementów konstrukcji budowlanych, w których znajdują się ograniczniki przemieszczeń i ograniczniki sił wymagające wprowadzenia opisu matematycznego z zakresu niegładkiej analizy wypukłej. Teza pracy jest związana z możliwością i adekwatnością wprowadzenia takiego opisu.

W monografii opisano najważniejsze parametry obiegu, użytkowe i energetyczne charakteryzujące działanie różnych typów lotniczych silników turbinowych oraz przedstawiono wybrane charakterystyki silników, w których pokazano wzajemne zależności pomiędzy tymi parametrami. Przeprowadzono również dyskusję nad tendencjami i kierunkami rozwojowymi silników lotniczych, w szczególności zwracając uwagę na kwestię miniaturyzacji silników turboodrzutowych oraz metody zmierzające do poprawy ich osiągów. Szczegółowej analizie poddano procesy zachodzące w integralnych częściach miniaturowych silników turboodrzutowych, takich jak: wlot, sprężarka, dyfuzor, komora spalania, zespół turbiny i dysza wylotowa. Obok klasycznego podejścia do projektowania bazującego na modelu przepływu jednowymiarowego i znanych i sprawdzonych wyrażeniach teoretyczno-empirycznych, dużo uwagi poświęcono bardziej szczegółowemu modelowaniu numerycznemu procesu trójwymiarowego przepływu czynnika lepkiego zachodzącego w poszczególnych częściach silnika. W wielu przypadkach omówiono szczegółowo warunki początkowe i brzegowe, dobór siatek służących do dyskretyzacji rozpatrywanego obszaru fizycznego. Wnioski uzyskane z analizy wyników symulacji numerycznych pozwalają na poszerzenie wiedzy na temat ciągle nie do końca poznanych zjawisk zachodzących w danym zespole miniaturowego silnika oraz na określenie wzajemnej zależności pomiędzy wybranymi parametrami, a także na określenie ich wpływu na przebieg badanego procesu. W pracy opisano również metody pomiarowe, rodzaje i rozmieszczenie czujników pomiarowych zastosowanych w badaniach miniaturowego silnika turbinowego GTM-120 w Laboratorium Silników Lotniczych Politechniki Warszawskiej. Podkreślono też wagę błędów pomiarowych w interpretacji uzyskanych wyników. Niniejsza publikacja przeznaczona jest dla wszystkich, którzy w najogólniejszym rozumieniu są zainteresowani miniaturowymi silnikami turbinowymi, począwszy od ich konstrukcji, zasady działania i możliwości ich zastosowania, a skończywszy na projektowaniu i prowadzeniu badań.

Treści przedstawione w skrypcie dostosowano do aktualnych potrzeb społeczno-gospodarczych. Zaprezentowano nowoczesne podejście do problemów planowania przestrzennego oraz możliwości zastosowania nowoczesnych narzędzi informatycznych i istniejących baz danych o glebach w celu optymalnego planowania, rozwiązywania problemów i konfliktów związanych z rozwojem obszarów wiejskich, w tym zagospodarowaniem rolniczej przestrzeni produkcyjnej.

Skrypt także jest przygotowany z myślą o specjalistach z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Przedstawione etapy i procedury konieczne do ustalenia klasy bonitacyjnej oraz omówione przykłady szczególne na podstawie studium przypadku wzbogacą wiedzę specjalistów odpowiedzialnych za przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Należy pamiętać, że omówione akty prawne mogą być aktualizowane, i w związku z tym wszelkie podejmowane działania muszą być oparte na obowiązujących przepisach.

Strategiczna rola technologii ICT (ang. Information and Communication Technologies) w modernizacji, automatyzacji i informatyzacji przedsiębiorstw produkcyjnych uzasadnia potrzebę realizacji projektów badawczo-rozwojowych ukierunkowanych na opracowanie nowej generacji systemów i platform informatycznych.
Literatura przedmiotu obejmuje szerokie spektrum pozycji dotyczących problematyki zarządzania projektami, w tym projektami informatycznymi oraz badawczo-rozwojowymi. Brakuje jednak publikacji, która przedstawiłaby zagadnienia związane z przygotowaniem i realizacją prac badawczo-rozwojowych, uwzględniając specyfikę branży ICT, a także możliwości praktycznego zastosowania rezultatów tych prac w krajowych przedsiębiorstwach produkcyjnych w perspektywie Przemysłu 5.0.
Ambicją autora jest wypełnienie tej luki.
Warto podkreślić, że nowa perspektywa Unii Europejskiej zakłada promowanie i finansowe wsparcie projektów mających na celu rozwój zaawansowanych technologii cyfrowych oraz informatyzację przemysłu.
Celem głównym rozprawy jest opracowanie metodyki zarządzania projektami badawczo-rozwojowymi w branży ICT oraz jej weryfikacja na przykładzie autorskiego projektu systemu informatycznego, wspomagającego zarządzanie wolnymi mocami produkcyjnymi w ramach sieci przemysłowych.

Rozprawa jest przeznaczona dla:

1. Zespołów specjalistów, którzy będą zajmować się opracowaniem nowych programów w ramach perspektywy „Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki”;
2. Przedsiębiorców, którzy będą przygotowywać wnioski o dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych oraz powiązane z nimi studia wykonalności projektów;
3. Beneficjentów, którzy będą realizować projekty w ramach programów wpisujących się w strategię Przemysłu 5.0, m.in.: kierowników projektów, kierowników zespołów, audytorów, członków komitetów sterujących i rad naukowych projektów;
4. Zespołów ekspertów, którzy będą dokonywać oceny formalnej i merytorycznej wniosków o dofinansowanie projektów;
5. Studentów i doktorantów kierunków o profilu techniczno-menedżerskim m.in.: inżynieria produkcji, informatyka gospodarcza, zarządzanie badaniami i rozwojem.

W książce przedstawiono przykłady praktycznego zastosowania rozwiązań w branży wodno-ściekowej związanych z gospodarką cyrkulacyjną. Pierwsze rozwiązanie dotyczyło technologii fluidalnej w odzysku biogenów, szczególnie fosforu z odcieków z osadów ściekowych, zrealizowanej w oczyszczalni ścieków aglomeracji Jarocina. Drugie rozwiązanie dotyczyło przeróbki osadów ściekowych przy pomocy hydrolizy termicznej i fermentacji w Tarnowie. Trzecie rozwiązanie związane było z projektem Blue Bridge, dotyczyło odzysku i wykorzystania wody odnowionej w komunalnej oczyszczalni ścieków w procesach realizowanych w Rafinerii Płockiej.
Z odpadową gospodarką cyrkulacyjną związane były dwa zagadnienia. W pierwszym wskazano, że udział składowania odpadów w Polsce jest wciąż za wysoki, a odzyskiwanie energii z odpadów komunalnych stanowić będzie ważne działanie uzupełniające gospodarki cyrkulacyjnej. W drugim wykazano, że odzyskiwanie wartości z odpadów żywności stanowić będzie priorytetowy obszar odpadowej gospodarki cyrkulacyjnej. Wskazano, że wprowadzane przez UE nowe, ostrzejsze przepisy prawne dla branży wodociągowo-kanalizacyjnej i odpadowej wymagają ciągłego ich rozwoju, w znacznej mierze w także w duchu synergii. Planowane zmiany prawodawstwa unijnego wymagają ustanowienia krajowych programów dla gospodarki wodno-ściekowo-odpadowej, powiązanych z wdrażaniem gospodarki cyrkulacyjnej. Innowacyjne rozwiązania technologiczne uzdatniania wody i oczyszczania ścieków, odnowy wody, przeróbki osadów ściekowych i odpadów powinny uzyskać znaczące wsparcie finansowe, szczególnie dlatego, że kwestie likwidacji zanieczyszczenia środowiska dotyczą zdrowia i życia ludzi.

Badania przedstawione w niniejszej pracy służą pogłębieniu rozumienia percepcji formy miejskiej przestrzeni publicznej. Starano się określić elementy tej przestrzeni, które mają istotne znaczenie w procesie postrzegania. Jak juk wspominano, lepsze poznanie mechanizmu postrzegania pozwala na bardziej precyzyjne określenie zasad, jakim powinna podlegać budowa formy. Drugim istotnym celem pracy jest powiązanie uzyskanych wyników z kardynalnymi wartościami, stanowiącymi podstawę budowy miejskiej przestrzeni publicznej, a szerzej – kreacji architektonicznej jako sztuki kształtowania przestrzeni.

Opracowanie składa się z czterech części.
We wprowadzeniu określono cel badań: problem badawczy, hipotezę oraz przyjęto metodę i zakres badań, a także opisano dotychczasowy stan wiedzy, dotyczącej percepcji formy miejskiej przestrzeni publicznej. Omówiono samo pojęcie miejskiej przestrzeni publicznej oraz jej cechy charakterystyczne, a przede wszystkim elementy wchodzące w skład jej fizjonomii.
W pierwszej części, w której zawarto badania empiryczne, przedstawiono dotychczas stosowane rodzaje metod badawczych dotyczących percepcji przestrzeni miejskiej, wynikających z różnych podejść do samego rozumienia przestrzeni. Wyjaśniono wybrane metody badawcze, przebieg badań oraz przedstawiono osiągnięte rezultaty. Natomiast szczegółowe wyniki badań umieszczono w Dodatku załączonym na końcu opracowania. Naszkicowano podstawową problematykę dotyczącą uwarunkowań fizjologicznych i psychologicznych aparatu percepcyjnego w ujęciu wielodziedzinowym. W szczególności wskazano na znaczenie złożonych pakietów informacji, nazywanych schematami percepcyjnymi, wykorzystywanych w procesach poznawczych, gromadzących wiedzę wynikającą z uwarunkowań biologicznych, kulturowych i subiektywnych doświadczeń.
W kolejnej części odniesiono kategorie witruwiańskie: trwałości, użyteczności i urody, do elementów tworzących miejską przestrzeń publiczną w trzech skalach: makro – całego układu, mezo – ciągu przestrzennego i mikro – wnętrza urbanistycznego. Jednocześnie powiązano te kategorie z trzema rodzajami pakietów informacji wchodzących w skład schematów percepcyjnych. W tym kontekście osadzono rezultaty przeprowadzonych badań empirycznych, łącząc zagadnienia odczytu wrażenia emocjonalnego, opisującego schemat percepcyjny, z waloryzacją estetyczną.
W części końcowej, podsumowującej opracowanie, przedstawiono wnioski, dotyczące uzyskania, przynajmniej częściowej, odpowiedzi na pytania o percepcję miejskiej przestrzeni publicznej oraz możliwości bezpośredniego ich przełożenia na sposób projektowania tej przestrzeni, pozwalające otworzyć nowe, wielodziedzinowe pola dla dalszych działań badawczych.

Dlaczego właśnie diagramy? Większość Czytelników zgodzi się zapewne z tym, że pojęcie diagram brzmi jakby mało architektonicznie. Prawdopodobnie wielu osobom, w tym także architektom, a może przede wszystkim właśnie im, diagramy wydadzą się dziwne, obce, odległe od symboliki zawartej oraz wyrażanej poprzez plany, przekroje, elewacje, perspektywy i ewentualnie aksonometrie – owe tradycyjne i uznane od pokoleń formy zapisów rysunków architektonicznych. A jednak, współczesna praktyka projektowa, a także poprzedzająca ją wiedza, podążając za innymi dziedzinami nauki i sztuki, coraz odważniej i bardziej świadomie odwołuje się do metody diagramatycznej jako tej, która sprawnie opisuje wieloaspektowość świata kreowanego, w tym przypadku przestrzeni architektonicznej. Wzrastająca popularność technik diagramatycznych, skądinąd niebędących niczym nowym dla obszaru wyobraźni i myśli, implikuje dość poważne pytania, z których podstawowe brzmi: czy diagramy są architekturą samą w sobie? Oczywiście zadanie sobie jednego pytania, dotykającego samej istoty diagramatyki, pociąga za sobą szereg kolejnych, jak choćby dotyczących zapisu i dekodowania go – czy diagramy oglądamy, czy też bardziej czytamy? Te i podobne im kwestie od lat nurtowały mnie i chcąc samemu sobie odpowiedzieć na nie, sięgnąłem poza obszar architektury, poza obszar sztuk wizualnych i nauk technicznych, w efekcie przyłapałem się na tym, iż zwróciłem swą uwagę ku metafizyce. Dlaczego właśnie tam? Z odpowiedzią przychodzi mi w sukurs nauczanie ojca filozofii nowożytnej Kartezjusza, który, poświęcając całe życie nauce, twierdził, iż wiedza jest niczym drzewo, którego korzenie to metafizyka, pień to fizyka, a gałęziami są wszelkie inne nauki. Wracając zatem do postawionych pytań – a książka ta jest pośrednio próbą odpowiedzi na nie – replika, która wywodzi się z takich obszarów jak sztuka, filozofia, kognitywistyka, psychologia, matematyka i oczywiście architektura, nie jest jednoznaczna. Diagramy są z pewnością zapisem idei projektowej, a w pewnych wyjątkowych okolicznościach mogą stać się architekturą samą w sobie, natomiast nie są zdecydowanie tym, czym nuty są dla muzyki, litery dla literatury, no i plany dla architektury. Być może są czymś więcej…

W niniejszej monografii zostały omówione metody i algorytmy modelowania i symulacji połączeń w układach elektronicznych. Połączenia to elementy przewodzące (wykonane na krzemie, płytce drukowanej lub jako kabel), które dla prądów stałych i wolno zmiennych (o długości fali dużej w porównaniu z długością połączenia), można opisywać rezystancjami albo zwarciami.

Niniejsza publikacja jest złożeniem tekstów powiązanych z wybranymi tematami z zajęć z Psychologii i socjologii prowadzonych przez autora na Wydziale Zarządzania Politechniki Warszawskiej.

Niniejsza publikacja odnosi się do metod kompleksowej analizy urządzeń ochrony odgromowej i przepięciowej. Jest to tematyka, która z roku na rok nabiera coraz większego znaczenia w kontekście rozwoju technologicznego instalacji elektrycznych, jak również dołączonych do nich urządzeń elektrycznych i elektronicznych.

celem prezentowanej monografii jest przedstawienie, w jaki sposób państwo oddziałuje na zawód adwokata. Szczególną cechą tego oddziaływania jest możliwość wykorzystania przez państwo – w różnym stopniu i w różnych formach prawnych – organizacji zawodowych adwokatów. Rozważania będą prowadzone z perspektywy dwóch odmiennych modeli regulacji zawodu adwokata funkcjonujących w Polsce i USA.
Wstępnym celem było wskazanie, dlaczego państwo ma oddziaływać na podmioty prawne świadczące pomoc prawną oraz jakie są cele takiego oddziaływania.

Skrypt jest przeznaczony dla studentów Wydziału Mechanicznego Technologicznego i stanowi uzupełnienie wykładów „Przetwórstwo Tworzyw Sztucznych”, „Wybrane Zagadnienia Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych”, „Automatyzacja Procesów Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych”, „Techniki Wytwarzania”, „Maszyny Technologiczne” i „Technologie Przemysłowe”. Stanowi podstawę merytoryczną zajęć laboratoryjnych tych przedmiotów. Jest polecany dla studentów innych wydziałów, np. Wydziału Chemicznego, Wydziału Inżynierii Chemicznej i Procesowej, Wydziału Inżynierii Materiałowej, Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych oraz studentów innych uczelni, np. Politechniki Wrocławskiej, Politechniki Śląskiej, Politechniki Poznańskiej, Politechniki Krakowskiej, Politechniki Gdańskiej czy Politechniki Częstochowskiej. Zawiera omówienie osiemnastu ćwiczeń laboratoryjnych, dotyczących podstawowych zagadnień przetwórstwa tworzyw polimerowych. Każde ćwiczenie jest poprzedzone wprowadzeniem, w którym podano podstawowe wiadomości niezbędne do zrealizowania ćwiczenia.
W skrypcie przedstawiono podstawowe i aktualne zagadnienia przetwórstwa tworzyw polimerowych: materiałowe, technologiczne i konstrukcyjne. Jest zorganizowany wokół najważniejszych technologii przetwórstwa. Stanowi oryginalne ujęcie nowoczesnych zagadnień przetwórstwa szeroko rozumianych tworzyw polimerowych.

monografia koncentruje się na problematyce modelowania i oceny systemów transportu intermodalnego. Przedstawiono w niej główne wyzwania decyzyjne, z jakimi mierzą się uczestnicy procesów transportowych na poziomie strategicznym, taktycznym i operacyjnym. Omówiono metody modelowania i symulacji oraz oceny, które pozwalają na analizę różnych scenariuszy oraz identyfikację najlepszych rozwiązań.
Podsumowując, zauważamy, że transport intermodalny stanowi istotny element współczesnej logistyki i umożliwia efektywne i zrównoważone przemieszczanie dużych potoków ładunków. Jego rozwój przyczynia się nie tylko do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw, lecz także do poprawy jakości życia codziennego poprzez racjonalizację czasu dostaw i dostępność produktów oraz zmniejszenie negatywnego wpływu transportu na środowisko.

Podręcznik obejmuje materiał przedmiotu Mechanika ogólna prowadzonego w ramach studiów akademickich I stopnia na wydziałach mechanicznych politechnik. Może być wykorzystywany także przez studentów innych wydziałów, na których mechanika – również w węższym zakresie – należy do przedmiotów obowiązkowych lub obieralnych. Treść i układ książki odpowiada wykładom prowadzonym na Wydziale Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej. Materiał prezentowany jest w ujęciu geometrycznym uzupełnionym elementami mechaniki analitycznej w zakresie niezbędnym do zastosowań praktycznych.