Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Większość badań statystycznych prowadzi się na próbach dobranych z populacji, ale ich wyniki uogólnia się na całą populację. Obliczenie prawdopodobieństwa popełnienia określonego błędu lub błędu o określonej wielkości przy takim uogólnieniu możliwe jest wtedy, gdy próba została dobrana w sposób losowy. Służy do tego rachunek prawdopodobieństwa, którego elementarne, niezbędne podstawy przypomniano tu i uzupełniono. Przedstawiono najczęściej stosowane przez socjologów metody wnioskowania statystycznego: metody estymacji parametrów statystycznych i weryfikacji hipotez statystycznych. Oprócz najprostszego sposobu losowania próby (dobór prosty losowy), wystarczającego dla wyjaśnienia podstawowych pojęć i metod wnioskowania, omówiono także inne schematy doboru próby, które umożliwiają wykorzystanie posiadanej wiedzy o populacji dla uzyskania dokładniejszych i bardziej wiarogodnych wyników bez zwiększania liczebności próby oraz ułatwiają realizację badań reprezentacyjnych.
Dołączona do podręcznika płyta CD zawiera dodatkowe zadania, testy, dane do przykładów używanych w podręczniku, a także materiały ilustrujące i poszerzające omówienie niektórych problemów rozważanych w książce, takie jak animacje oraz interaktywne prezentacje poświęcone wybranym zagadnieniom.

Przedstawiana w drugim tomie analiza zależności statystycznych między dwiema lub większą liczbą zmiennych to najczęściej stosowany przez socjologów rodzaj analiz statystycznych. Główną przyczyną trudności pojawiających się podczas wyboru metody opisu i pomiaru siły zależności statystycznych jest nieznajomość teorii, a przede wszystkim błędne przekonanie, że istnieje tylko jeden typ zależności statystycznej, mierzonej na różne sposoby w odmiennych sytuacjach. W podręczniku zaprezentowano wiele typów zależności statystycznej: zależność stochastyczną, zależność korelacyjną, skorelowanie liniowe, korelację rangową itd. Podstawą ich wyróżnienia jest nie tylko rodzaj posiadanych danych, charakteryzowanych przez typ skal pomiarowych, lecz przede wszystkim sposób optymalnego opisu jednej zmiennej na podstawie informacji o drugiej zmiennej lub o większej ich liczbie. Dużo miejsca poświęcono klasycznym metodom wielozmiennowym: zależnościom warunkowym (w tym pozornym zależnościom i niezależnościom) i regresji wielokrotnej oraz związanym z nimi nowym problemom (zależności cząstkowej, addytywności i interakcji między zmiennymi). Tom ten kończy przegląd celów i metod wielowymiarowej analizy statystycznej.

Punktem wyjścia każdej teorii jest prosty pomysł. U Wiesława Gumuły jest to idea, że w toku każdego biegnącego pewnym prawidłowym torem procesu pojawiają się anomalie, „osobliwości” – będące zalążkiem procesów nowego rodzaju. Zmieniają one kierunek zdarzeń, a z czasem i same prawidłowości, zastępując je nowymi. Mechanizm ten stoi za nieustanną emergencją dziejową, pojawieniem się nowych zdarzeń i nowych „praw” czy inaczej – stawaniem się społeczeństwa. (...)
Książka pozwala zobaczyć polskie losy od połowy lat siedemdziesiątych w nowym świetle. Autor doskonale panuje nad materiałem historycznym, a obok bogactwa historiografii dostarcza narzędzi porządkujących, które pozwalają lepiej dostrzec logikę zdarzeń. (...)
Teoria osobliwości społecznych Wiesława Gumuły z pewnością zainteresuje socjologów, politologów, ekonomistów zajmujących się problematyką transformacji. Ma szansę wywołać także szerszą debatę publiczną.