Recenzja

Przedstawiony do recenzji materiał stanowi piękny przykład małej formy opracowania popularnonaukowego o bardzo dużych walorach poznawczych. Potoczne „małe jest piękne” świetnie koresponduje z tą cenną miniaturą badawczą do dziejów górnośląskiego górnictwa, której autorem jest Andrzej Adamczyk.

Autor znany jest już z licznych opracowań, w których odkrywa i prezentuje skarby przeszłości górniczej. Gorzyczki, w gminie Gorzyce, w malowniczej południowej części powiatu wodzisławskiego, kojarzą się najczęściej jako oaza rolniczej części górnośląskiej ziemi, nietkniętej piętnem przemysłu wydobywczego, zlokalizowanej na współczesnym pograniczu polsko-czeskim. Przemysł wydobywczy intensywnie rozwijał się bardziej na wschód od tej gminy. Jednak w dziejach górnictwa na mapie obszarów górniczych i terenów wydobywczych widnieje kopalnia „Fryderyk”.

Tylko dla znawców i pasjonatów przemysłowej przeszłości regionu jest bardziej rozpoznawalnym toponimem górniczej przeszłości, choć obecne władze, z wójtem Danielem Jakubczykiem na czele, czynią wiele dla upamiętnienia i rozpropagowania dziedzictwa historycznego gminy.

Czy o kopalni, która począwszy od pierwszych prac poszukiwawczych po jej likwidację istniała nieco ponad dwie dekady, można coś więcej napisać? Śmiało można powiedzieć, że praca Andrzeja Adamczyka daje pozytywną odpowiedź na tak sformułowane pytanie. A jak ma to w zwyczaju, dokonuje retrospekcji w swojej pracy, opisując miejsce, które nie jest anonimowym, pozbawionym przeszłości punktem na górniczej mapie.

Również cenne jest uświęcenie miejsca o „życia po życiu”, czyli omówienie losów kopalnianej infrastruktury i zaplecza technicznego po jej zamknięciu.

Praca składa się z dwóch części, z przypisami końcowymi po każdym rozdziale oraz umieszczonym na końcu pracy zestawieniem źródeł pochodzenia materiału ikonograficznego. Oprawę stanowi bogata w fakty historia powstawania zakładu górniczego w Gorzyczkach (Kopalnia „Fryderyk”), która zajmuje 24 strony, z cennym materiałem ikonograficznym. Część poświęcona Gorzycom i Gorzyczkom, jako wprowadzenie, liczy kolejne 14 stron.

Niewątpliwie to opracowanie zasługuje na wydanie drukiem, choćby tylko z powodu poruszania tak rzadko zgłębianych wątków funkcjonowania tego typu zakładów, których przeszłość produkcyjna to dość odległe dzieje. Los znikającej narracji przemysłowej jest w naszych rękach.

Dodatkowo to opracowanie może być ważnym zaczynem do szerszego potraktowania dziejów gminy Gorzyce, która niewątpliwie zasługuje na dalsze prace badawcze. To nadal przestrzeń wymagająca zgłębienia górnośląskiej historii.

Fragment recenzji

Współczesny kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezuska w Rogowie pięknie góruje nad rozległą doliną Odry. Został zaprojektowany przez Adolfa Hanaka z Olzy i zbudowany w miejscu kompletnie zrujnowanej świątyni neogotyckiej po zakończeniu działań wojennych w 1945 r. W jego miejscu stał wcześniej neogotycki kościół, uważany przez redaktorów wychodzącego w Katowicach „Gościa Niedzielnego” za najpiękniejszy kościół wiejski na Śląsku.

Zasadniczym warunkiem zachowania i trwania własnej kultury jest przekaz dziedzictwa kulturowego. Wypełnianie misji tego przekazu i troska o region to obrona „korzeni”, własnej tożsamości, wzbogacanie osobowości oraz zaspokajanie potrzeby posiadania własnego miejsca na ziemi. Nie jesteśmy przecież znikąd. Z jakichś powodów przychodzimy na świat w konkretnym miejscu i czasie, a właściwe odczytanie „życiowych zadań” jest kluczem do pełnego i prawdziwego życia.

(...) „Parafia NSPJ w Rogowie. Zarys monograficzny” to pierwsza publikacja, która w sposób pełny i szczegółowy omawia historię rogowskiej parafii od czasów najdawniejszych, tj. dokumentu Mikołaja, księcia opawsko-raciborskiego z roku 1351, do czasów współczesnych, tzn. do roku 2014, i tym samym otwiera przestrzeń do zapisywania na bieżąco najnowszej historii parafii, rozumianej nie tylko jako świątyni – budowli sakralnej, ale jako wspólnoty ludzi.

Publikację uważam za wartościową i potrzebną dla rozwijania, a przede wszystkim popularyzowania wiedzy o dziedzictwie kulturowym naszej małej ojczyzny. Ta cenna i oryginalna praca znacząco wzbogaca zbiór istniejących na rynku wydawniczym tego typu opracowań. Gratuluję Inicjatorom, Autorom, a także Wydawcy realizacji tego przedsięwzięcia.

Wyrażam przekonanie, że publikacja przyczyni się do popularyzacji i zacieśnienia współpracy naukowej środowisk naukowców zajmujących się tą tematyką, których szeregi, oby w przyszłości zasilili także czytelnicy tej książki.

dr Maria Kopsztejn

Confirma fratres tuos – te piękne słowa z Ewangelii według św. Łukasza obrał sobie jako życiowe motto czterdziesty siódmy opat wspólnoty benedyktyńskiej w Maria Laach – o. Adalbert (Franz) Kurzeja OSB (1920–2016). Urodzony na Górnym Śląsku, w Kuźni Raciborskiej, swoją edukację pogłębiał w Królewskim Gimnazjum Ewangelickim w Raciborzu. Jako student teologii został zwerbowany do wojska już po roku nauki i doświadczył wszystkich okrucieństw wojny oraz przemocy – początkowo na froncie wschodnim w Rosji, a następnie w południowej Francji i we Włoszech. W 1946 r. pracował przy odgruzowywaniu opactwa Monte Cassino, po czym powrócił na studia teologiczne. W 1951 r. przyjął święcenia prezbiteratu, a rok później wstąpił do wspólnoty benedyktyńskiej. W życiu zakonnym pełnił funkcje bibliotekarza, ceremoniarza oraz zakrystiana, a następnie – już jako kapłan – zajmował się teologią, poświęcając się badaniom liturgicznym. W latach 1977–1990 przewodził wspólnocie benedyktyńskiej w Maria Laach jako opat.