Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Drobnoustroje (mikroorganizmy) występują powszechnie. Swoją aktywnością metaboliczną wpływają korzystnie lub negatywnie na środowisko. Wspierają również działalność człowieka. Mikroorganizmy są wykorzystywane w procesach biotechnologicznych, m.in.: w produkcji żywności, leków (w tym antybiotyków), szczepionek, środków ochrony roślin. Odrywają też znaczącą rolę w różnych dziedzinach nauki i techniki, np.: w farmacji, medycynie, chemii, inżynierii sanitarnej, w przemyśle paliwowym. Jednocześnie odpowiadają za psucie i rozkład środków spożywczych, materiałów technicznych oraz są powodem wielu chorób ludzi, zwierząt i roślin. 

W podręczniku przedstawiono charakterystykę i różne aspekty działalności drobnoustrojów oraz wykorzystanie bakterii, grzybów mikroskopowych i glonów w biotechnologii środowiskowej, rolnictwie, produkcji żywności, farmacji i medycynie. Prezentowane zagadnienia obejmują problematykę z zakresu mikrobiologii i biotechnologii z wielokierunkowym, ścisłym powiązaniem z naukami biologicznymi i przyrodniczymi - biologią molekularną, genetyką, genomiką, inżynierią genetyczną. Wiedzę przekazano na podstawie najnowszych osiągnięć nauki i najnowszych publikacji. Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów i nauczycieli szkół profilowanych, studentów, doktorantów wszystkich wydziałów przyrodniczych, biologicznych i zainteresowanych tą problematyką.

Zainteresowani tym podręcznikiem znajdą w nim zagadnienia dotyczące występowania, roli drobnoustrojów w przyrodzie i biotechnologii oraz wiadomości z morfologii, fizjologii, procesów metabolicznych, aktywności biochemicznej, genetyki, genomiki, inżynierii genetycznej, wykorzystania mikroorganizmów w procesach przemysłowych. Omówiono także ewolucję mikroorganizmów, ich nową taksonomię, nazewnictwo i właściwe cytowanie. Przedstawiono też zagadnienia dotyczące identyfikacji, zmienności naturalnej mikroorganizmów w środowisku i selekcji szczepów cennych biotechnologicznie. Wskazano na korzyści i zagrożenia które niesie ze sobą stosowanie manipulacji genetycznych drobnoustrojów.

Podręcznik obejmuje tematykę związaną z podstawowym sprzętem geodezyjnym. Przedstawiono w nim opisy konstrukcji tego rodzaju instrumentów geodezyjnych, a także sposoby ich sprawdzania i rektyfikacji. Omówiono podstawowe elementy optyczne przyrządu geodezyjnego oraz przyrządy optyczne, jakie występują w tych instrumentach. Ponadto, przedstawiono wiadomości dotyczące elektronicznych metod pomiaru odległości, kątów oraz różnic wysokości. Zawarto też informacje o półprzewodnikach, systemach liczbowych i kodach oraz funkcjach logicznych. W związku z tym, że w nowoczesnych instrumentach geodezyjnych wykorzystuje się technikę laserową, jeden z rozdziałów poświęcono tej tematyce. Zaprezentowano również ścienne znaki geodezyjne stosowane w praktyce, a także omówiono pochyłomierze mechaniczne i elektroniczne. W aneksie zawarto informacje dotyczące pomiarów odległości z wykorzystaniem dalmierzy interferencyjnych, omówiono światłowody, a także wskaźniki z ciekłymi kryształami. Podręcznik przeznaczony jest dla studentów kierunku geodezja i kartografia.

Celem monografii o charakterze interdyscyplinarnym jest analiza sytuacji mniejszości narodowych i etnicznych w różnych państwach europejskich. Rozpoczynają ją teksty historyczne na tematzaangażowania emigracji czeskiej i słowackiejw ruch niepodległościowy w latach 1914-1915, stosunków polsko-białoruskich na Łotwie przed II wojną światową,miejsca poloników w zbiorach archiwalnych Biblioteki Białoruskiej im. F.Skaryny w Londynie, sporu pomiędzy działaczami Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego a ludnością żydowską podczas wyborów do samorządów miejskich w Królestwie Polskim na początku XX w.oraz polityki antyniemieckiej na Dolnym Śląsku w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej.Kolejne rozważania odnoszą się do sytuacji współczesnej Ukrainy:położeniamniejszości polskiej w Donbasie w trakcie trwającego od 2014 r. konfliktu, a także postrzeganiapartii Hizb-atTahrirna Ukrainie i Krymie oraz stosunek do niego Tatarów Krymskich. W następnych tekstach autorzy podejmują problematykę mniejszości narodowych na Litwie oraz polityki migracyjnej tego państwa,opisują sytuacjęmniejszości polskiej w lwowskim okręgu konsularnym w drugiej połowie lat 80. XX w. na tle przemian społecznych i politycznych, status mniejszościowy polskich Tatarów czystosunek Polaków do mniejszości narodowych na podstawie ogólnopolskich sondaży przeprowadzonych przez CBOS w latach 1991-2015. Kolejne naukowe dociekania dotyczą roli diaspory Muridów w europejskim dialogu kultur, tożsamości mniejszości etnicznej i jej języka w kontekście historycznym na podstawie doświadczenia szwajcarskich Retoromanów, działań Unii Europejskiej w przestrzeni różnorodności etnicznej ze szczególnym uwzględnieniem walki z antysemityzmem. Monografię zamyka tekst na temat różnorodności kulturowej na Sejneńszczyźnie w kontekście historycznym i współczesnym.

Autorzy rozważań próbowali odpowiedzieć na pytanie: dialog kultur czy zarzewie konfliktów? Jak podkreślają redaktorzy we wstępie: „W kontekście problematyki mniejszości narodowych i etnicznych w Europie nie ma prostych rozwiązań zarówno w ujęciu historycznym, politologicznym, socjologicznym, jak i prawnym".

Hortiterapia (łac. hortus – ogród) polega na wykorzystaniu ogrodu i roślin do terapii. Można ją podzielić na bierną (spacerowanie po ogrodzie, aktywność fizyczna, doznania zmysłowe i estetyczne) oraz czynną (uprawa i pielęgnacja roślin, np. sianie, sadzenie, zbieranie owoców). Celem terapii jest ograniczenie stresu przez przebywanie wśród zieleni oraz zadowolenie z pielęgnowania roślin. Specjaliści dobierają rodzaje prac ogrodowych do schorzeń oraz wieku pacjentów, tak aby osiągnąć optymalne efekty terapeutyczne.

Hortiterapia swe początki ma w starożytnym Egipcie, gdzie kapłani i lekarze zalecali spacery po ogrodach jako środek na choroby umysłowe. Obecnie jest metodą leczenia i rehabilitacji pacjentów szeroko stosowaną w USA, Kanadzie, Europie Zachodniej (Wielkiej Brytanii, Niemczech, Holandii, Belgii, krajach skandynawskich) i Japonii. W Polsce hortiterapia nie jest oficjalnie uznaną formą terapii i rehabilitacji, chociaż zajęcia ogrodnicze są włączane do programów terapii zajęciowej w ośrodkach dysponujących zapleczem ogrodniczym.

Do rąk czytelników oddajemy monografię  Hortiterapia – terapia wspomagająca rehabilitację dzieci i dorosłych zawierającą dziesięć oryginalnych prac. Tematy tu poruszone dotyczą wykorzystania możliwości roślin, a także pracy w ogrodzie i przebywania w nim, w rehabilitacji niepełnosprawnych dzieci i dorosłych z różnymi typami niepełnosprawności. Autorami prac są osoby zajmujące się zagadnieniami związanymi z hortiterapią, reprezentujące ośrodki naukowe i terapeutyczne. Opracowanie powstało z myślą o rodzicach, opiekunach, terapeutach, hortiterapeutach. Mogą z niego także korzystać edukatorzy i nauczyciele przyrody oraz osoby interesujące się projektowaniem ogrodów sensorycznych i terapeutycznych. W takich ogrodach myślą przewodnią jest odpowiedni dobór elementów małej architektury oraz gatunków roślin z różnych grup, jak: ozdobne, sadownicze, warzywne. Przedstawiono także rolę zieleni oraz wody w procesie terapeutycznym, ich wpływ na kuracjuszy lub podopiecznych o różnym typie niepełnosprawności. Przebywanie w ogrodzie bardzo korzystnie oddziałuje również na pracowników i opiekunów oraz rodziny pacjentów zaangażowanych w opiekę i terapię.

Jak podkreślają we Wstępie autorzy, jąkanie jest nadal tematem tabu - „wprawdzie istnieje, ale jest bardzo niechętnie ujawniane". Niepłynność mówienia pojawia się najczęściej między 2. a 3. rokiem życia. Na podstawie badań można stwierdzić, że niepłynność mówienia u małego dziecka może ujawnić się nagle albo stopniowo. Jeśli proces ten ma charakter stopniowy, występują pewne pierwsze symptomy, które mogą być uchwycone przez rodziców. Autorzy zwracają uwagę, że owa niepłynność mówienia jest jedynie objawem, który generalnie ma podłoże biopsychospołeczne.

Prezentowana książka jest niezwykle cenna, przydatna tak rodzicom, jak i wszystkim, którzy mają wpływ na rozwój małego dziecka. Omówiono wiele szczegółowych zagadnień, które zilustrowano konkretnymi przykładami, a także przedstawiono wyniki badań opisu zaburzeń płynności mówienia u polskich dzieci w wieku przedszkolnym. Co warte podkreślenia, ich wyniki są efektem przeprowadzenia badań własnych. Pracę zamyka aneks, w którym pomieszczono schemat wywiadu z matką dziecka niepłynnie mówiącego. Dopełnieniem pracy jest obszerna bibliografia.

Proces adaptacji szkolnej pierwszoklasisty, jak pisze autorka, ma znaczący wpływ na całe życie dziecka, przebiega bowiem w niezbyt korzystnych warunkach osobniczych i środowiskowych. Dziecko dysponuje jeszcze niewielkim zasobem umiejętności i strategii przystosowawczych, jego układ nerwowy cechuje niska odporność, ale duża wrażliwość. Z kolei środowisko, do którego ma się przystosować, jest dla niego całkowicie nowe, jeśli chodzi o role społeczne, normy, zasady postępowania, rytuały i wartości. Sukces lub porażka tego procesu wpływa na dalsze funkcjonowanie dziecka w szkole. Prezentowane w książce ustalenia są jedną z propozycji badania tego problemu. Oparte zostały na ilościowych badaniach empirycznych i na analizie istotnych sytuacji i fenomenów szkolnych. Te ostatnie czynniki uważa autorka za zawierające większy ładunek prawd i wiedzy o szkole niż badania za pomocą standaryzowanego testu.

Mikroświaty dziecięcych niepowodzeń szkolnych - studium socjopedagogiczne

Infrastruktura informacji przestrzennej należy do stosunkowo młodej, liczącej około 30 lat, dziedziny wiedzy zwanej geoinformatyką, geomatyką czy GIS (Geographic Information Systems, czyli „systemy informacji geograficznej"). Problematyka ta w Europie i w Polsce zaczęła się dynamicznie rozwijać po roku 2000. Komisja Europejska rozpoczęła wtedy pracę nad koncepcją budowy europejskiej infrastruktury informacji przestrzennej, a teoria informacji geograficznej  znalazła się w programie nauczania zarówno studiów technicznych, jak i przyrodniczych (systemy informacji przestrzennej, modelowanie danych).

Do tej pory w Polsce brakowało opracowania, które zawierałoby najistotniejsze zagadnienia związane z tą tematyką. Skrypt Wojciecha Pachelskiego, Agnieszki Chojki i Agnieszki Zwirowicz-Rutkowskiej wypełnia tę lukę. Kompleksowo opracowano w nim najistotniejsze pojęcia dotyczące budowy infrastruktury informacji przestrzennej. Opisano koncepcje
 i metody  projektowania oraz implementacji systemów geoinformacyjnych, a także problematykę usług sieciowych. Szczegółowo objaśniono strukturalną metodykę modelowania informacji geograficznej (diagramy ERD, CASE*Method, notację IDEF1X) i metodyki obiektowe (Unified Modeling Language, diagramy: klas, obiektów, pakietów, komponentów, rozlokowania, czynności, sekwencji i przypadków użycia). Scharakteryzowano eXtensible Markup Language (XML) oraz podano przegląd najważniejszych norm międzynarodowych i europejskich dotyczących informacji geograficznej. W końcowej części książki zamieszczono słownik  z definicjami używanych pojęć wraz z odsyłaczami do odpowiadających im terminów w języku angielskim.

Rosnące znaczenie informacji geograficznej w procesach gospodarczych, cywilizacyjnych i kulturowych powoduje, że  poruszana w skrypcie problematyka może zainteresować nie tylko studentów i doktorantów kierunków technicznych i przyrodniczych, którzy uczęszczają na zajęcia z teorii informacji geograficznej lub je prowadzą, ale także pracowników administracji rządowej i samorządowej zajmujących się problematyką rozwoju gospodarczego.

Prezentowane drugie, poprawione i uzupełnione, wydanie skryptu przeznaczone jest głównie dla studentów pierwszego roku kierunków geodezyjnych oraz uczniów techników i liceów o profilu geodezyjnym. W książce znajduje się opis technik tworzenia map klasycznych i numerycznych ze szczególnym uwzględnieniem mapy zasadniczej. Opisano także zasady tworzenia szkiców i opisów topograficznych. Treść skryptu uzupełniono aneksami z opisem popularnego oprogramowania do tworzenia mapy zasadniczej przy użyciu komputera, a także słownikiem pojęć przydatnym szczególnie adeptom sztuki geodezyjnej. Dodano również szczegółowe informacje związane z bezpieczeństwem i higieną pracy. Więcej uwagi poświęcono także mapie numerycznej. Skrypt napisano z wykorzystaniem dostępnych podręczników, stron internetowych oraz rozporządzeń, instrukcji i norm – w sumie blisko stu pozycji literatury.

Elipsoida obrotowa jest powierzchnią odniesienia stosowaną w geodezji. Obiekty terenowe mierzone przez geodetów są rzutowane na tę powierzchnię. Zadaniem kartografów jest przeniesienie punktów i linii z elipsoidy na płaszczyznę. Jednoznaczne przeniesienie punktów (i linii łączących te punkty) z elipsoidy obrotowej na płaszczyznę nazywamy odwzorowaniem kartograficznym. Niektóre odwzorowania są realizowane w dwóch etapach. W pierwszym punkty i linie są przenoszone z elipsoidy obrotowej na sferę (powierzchnię kuli), w drugim - ze sfery na płaszczyznę. Obiekty przenoszone z jednej powierzchni na drugą z reguły ulegają zniekształceniom. Miarami tych zniekształceń mogą być zniekształcenia kątów, pól i długości. Oceniając odwzorowanie kartograficzne, należy więc zbadać występujące w nim zniekształcenia.

Podręcznik Odwzorowania kartograficzne. Podstawy dostosowano do potrzeb geodetów i kartografów. Mogą z niego korzystać także geografowie zajmujący się prezentacją na mapach badanych zjawisk przyrodniczych i społeczno-gospodarczych. Przedstawiono w nim szczegółowo dwa odwzorowania kartograficzne, Gaussa-Krügera i Roussilhe'a, które są podstawą układów współrzędnych płaskich X, Y stosowanych w geodezji i kartografii polskiej. Rozważania ich dotyczące są poprzedzone trygonometrią sferyczną, elementami geometrii elipsoidy obrotowej, ogólną teorią odwzorowań kartograficznych i klasyfikacją odwzorowań kartograficznych. Opisano także odwzorowania elipsoidy obrotowej na sferę i odwzorowania sfery (azymutalne, walcowe i stożkowe) na płaszczyznę. Rozdział 12 dotyczy transformacji równokątnej, potraktowanej jako równokątne odwzorowanie płaszczyzny na płaszczyznę. W rozdziale 13 przedstawiono układy odniesienia i płaskie układy współrzędnych prostokątnych obowiązujące w Polsce. W Aneksie znajdują się algorytmy, wraz ze współczynnikami liczbowymi, umożliwiające przeliczanie współrzędnych elipsoidalnych na współrzędne prostokątne płaskie w typowym odwzorowaniu Gaussa-Krügera oraz w układach „1992" i „2000"

Niniejszy podręcznik jest przeznaczony nie tylko dla studentów, ale także dla tych osób, które odczuwają potrzebę zrozumienia pola siły ciężkości Ziemi i metod badania przebiegu geoidy, jej znaczenia przy definiowaniu układu wysokościowego oraz satelitarnych metod wyznaczania wysokości względem średniego poziomu morza. W publikacji zaprezentowano teorię potencjału grawitacyjnego, normalnego i zakłócającego, redukcje przyspieszenia siły ciężkości na geoidę, statystyczny opis pola siły ciężkości, pojęcie lokalnej i globalnej funkcji kowariancji anomalii grawimetrycznych, jak również podstawowe wiadomości dotyczące kolokacji metodą najmniejszych kwadratów.

W kolejnych rozdziałach podano definicję geoidy, średniego poziomu morza i wysokości geopotencjalnych, dynamicznych, ortometrycznych i normalnych. Opisano metody badania przebiegu geoidy z odchyleń pionu, z danych grawimetrycznych, modeli geopotencjału i kombinacji różnych typów danych. Na koniec przedstawiono podstawy absolutnych i względnych pomiarów grawimetrycznych, grawimetrycznych układów odniesienia oraz zasad zakładania, pomiaru i opracowania sieci grawimetrycznych, tudzież praktyczne zasady wykonywania regionalnych i lokalnych pomiarów grawimetrycznych. Z tych względów książka ta powinna zainteresować także studentów innych wydziałów, np. geologii czy geofizyki.

Podstawy reologii

Autorzy postrzegają proces uczenia chemii organicznej jako logiczny wywód przedstawiający właściwości poszczególnych grup związków. Ich celem nie jest zmuszenie studenta do pamięciowego opanowania licznych przykładów reakcji, lecz umożliwienie zrozumienia zależności, które powodują takie, a nie inne właściwości związków, ich wzajemne oddziaływania, reakcje itd. Podręcznik zawiera opis właściwości grup związków organicznych, przykłady reakcji, którym związki te ulegają, oraz metody ich otrzymywania. Nomenklatura związków oraz notacje zastosowane w zapisie wzorów są zgodne z najnowszymi zaleceniami IUPAC. Czytelnik może znaleźć interesujące z punktu widzenia przyrodnika przykłady występowania i zastosowania związków organicznych. Uwzględniono treści określone w ministerialnych minimach programowych dla kierunków rolnictwo, ochrona środowiska i pokrewnych. Integralną częścią nauczania przedmiotów przyrodniczych jest eksperymentowanie. W drugiej części podręcznika zawarto informacje niezbędne do przeprowadzenia prostych eksperymentów umożliwiających wykorzystanie nabytej wiedzy i utrwalenie jej w praktyce, podstawowe zasady bezpieczeństwa w laboratorium chemicznym, szczegółowy opis aparatury oraz wskazówki dotyczące jej montażu. Podręcznik jest przeznaczony przede wszystkim dla studentów tych kierunków, na których chemia organiczna jest dyscypliną uzupełniającą.