Silesiana

Praca doktorska Mariusza Cieśli, obroniona na Uniwersytecie Wrocławskim. Wypełnia istotną lukę w badaniach nad bronią i uzbrojeniem śląskim w XVI wieku. Autor skorzystał z imponującej bazy źródłowej a także skatalogował istniejące na Śląsku nagrobki rycerskie prezentujące elementy zbroi. To niewątpliwy atut opracowania. Czytelnik otrzymuje nie tylko sporą dawkę wiedzy (zachowano pełny aparat przypisów), ale również obszerny źródłowy materiał ikonograficzny, opatrzony odpowiednim komentarzem i analizą. Spis treści: I - dotychczasowy stan badań nad uzbrojeniem renesansowym; II - rozwój uzbrojenia ochronnego w XVI wieku; zbroja; analiza zbroi; hełm; analiza hełmów; garnitur zbroi; analiza garniturów zbroi; zbroja turniejowa; analiza zbroi turniejowej; zbroja na konia (ladry) i oporządzenie jeździeckie; analiza zbroi na konia i oporządzenia jeździeckiego; tarcza (puklerz); analiza tarcz; III - rozwój broni białej, obuchowej i drzewcowej w XVI wieku; broń biała; analiza broni białej; broń obuchowa; analiza broni obuchowej; broń drzewcowa; analiza broni drzewkowej; IV - rozwój broni palnej i artylerii w XVI wieku; długa broń palna; pistolet; broń kombinowana; produkcja broni palnej; analiza broni palnej; artyleria; analiza artylerii; V - broń miotająca; łuk; kusza; analiza broni miotającej; VI - dekoracja broni; szkicowniki renesansowe; analiza dekoracji; KATALOG; ANEKS (inwentarz legnicki 1662, inwentarz uzbrojenia miasta Wrocławia 1547, inwentarz broni lenna zamkowego w Namysłowie z 12 VIII 1575 roku; uzbrojenie mieszczan Kłodzka w świetle spisu z drugiej połowy XVI wieku; Katalog Minutoliego; broń z kolekcji książąt pszczyńskich; katalog muzeum Rzemiosł Artystycznych i Starożytności we Wrocławiu; renesansowa broń w Muzeum Narodowym we Wrocławiu; renesansowa broń w Muzeum Militariów – Arsenał), ikonografia archiwalna.

Jak powiedziałaby moja mama Eugenia, nareszcie dokonała się sprawiedliwość dziejowa i mojego Dziadka, Wojciecha Korfantego, uznano za jednego z ojców polskiej niepodległości”.

– ze wstępu Feliksa Korfantego, wnuka

Człowiek pełen sprzeczności. Wychował się w robotniczej rodzinie, ale nad pracę na kopalni przedłożył wykształcenie. Katolik, co jednak nie przeszkodziło mu wdawać się w spory z Kościołem. Chadek albo endek – trudno jednoznacznie stwierdzić. Umiał zjednywać sobie ludzi, ale równie łatwo przychodziło mu przysparzanie sobie wrogów. Gdy przemawiał, hipnotyzował tłumy. Nie uznawał kompromisów. Jedni go czcili i widzieli w nim wielkiego przywódcę, drudzy nienawidzili i odmawiali jakichkolwiek zasług. Był niewątpliwie jedną z najbardziej charyzmatycznych, wielowymiarowych i skomplikowanych postaci polskiej polityki.

Książka Józefa Krzyka i Barbary Szmatloch to reporterska opowieść biograficzna o Wojciechu Korfantym. Autorzy podążają jego losami – tak politycznymi, jak osobistymi – świetnie rysując tło historyczne tamtych czasów, pokazują złożoność relacji śląsko-polsko-niemieckich oraz cynizm sanacyjnych elit. Nie wystawiają politykowi laurki, nie boją się pisać o trudnych momentach jego życia. Korfanty. Silna bestia to – by użyć słów wnuka Feliksa – „uczciwy i rzetelny obraz człowieka, którego bezkompromisowość doprowadziła do rzeczy wielkich”

Przedmowa.
W roku 1926 minęły cztery wieki od chwili, kiedy ostatni potomek króla Bolesława Chrobrego na ziemi śląskiej, książę Jan Opolski, nadal górnikom na Górach Tarnowskich przywileje wolności górniczej, a wraz z niemi młodej osadzie górniczej Prawa miejskie. Wolność górnicza, to byt właśnie ten klucz, przy pomocy którego odważny i nielękający się trudów górnik polski mógł wstąpić do lona ziemi — to był ten klucz, jakim odemknąć mógł podziemny skarbiec, do którego przed tysiącami lat Szafarz Niebieski włożył srebrnonośny kruszec, rudę Żelazną i czarny diament, słowem nie milionowe, lecz miliardowe bogactwa. Na to miejsce blogostawione przybyli górnicy z różnych stron świata, mnożyły się schludnie domki — powstało miasto, — Tarnowskie Góry. Minęły cztery wieki! Jakie różne zdarzenia dziejowe przechodził w tym okresie czasu nasz gród, jaka tu była praca, jakie mozoły i poświęcenia? Ponieważ miasto nie posiadało dotychczas drukowanej kroniki, hisioryja jego ogółowi nie była znaną. Aby więc przysłużyć się miastu i dać obywatelom możność poznania dziejów naszego grodu, oraz zwyczajów od najstarszych czasów do dni najnowszych, zacząłem zbieranie materiału historycznego już przed kilku laty w archiwach miejskich, kościelnych i pozamiejscowych, jak również w czasopismach. Po za tym czerpałem z rękopisu Winklera, „Historische Nachrichten von Tarnowitz", które zebrał w latach 1848-1858, będąc tu nauczycielem i organistą, najstarsze zaś wiadomości z przeszłości naszej ziemi i pierwszego górnic-twa wyszukałem przed laty w bibliotece Jagiellońskiej, a tytuły tych książek zacytowałem w tekście niniejszej kroniki. Co się tyczy zdarzeń w ostatnich 30 latach, zaznaczam, że je opisałem ma podstawie własnych przeżyć i spostrzeżeń.

Siedziby rycerskie na ziemi gliwickiej.

9788363780470

Zamki na Górnym Śląsku od ich powstania do końca wojny trzydziestoletniej.

9788363780401

JAN KRAJCZOK (na podstawie XIX-wiecznego tekstu Rudolfa Münzberga)

Joseph Benedict Polednik (1798-1882). Szkic historyczny o twórcy fundacji dobroczynnej w Lyskach

Edward Polednik spod Rybnika był jedynakiem. Świetnie się zapowiadał. Miał 17 lat, gdy przeziębił się na polowaniu. Wdało się zapalenie mózgu. Zmarł. Wtedy jego zdruzgotany ojciec swój duży majątek przeznaczył na pomoc innym.  Ojciec tego chłopaka nazywał się Józef Benedykt Polednik. Ktoś inny w obliczu takiej tragedii zacząłby pić albo pogrążył się w apatii. 48-letni wtedy Józef postanowił jednak swój majątek i talent do pomnażania pieniędzy przeznaczyć na pomoc bliźnim. Dzięki fundacji Józefa Polednika setki zdolnych, ale ubogich Ślązaków zdobyło wykształcenie. Tak się złożyło, że jednym z najwybitniejszych z nich okazał się jego własny krewny, urodzony już po jego śmierci. To prawnuk jego siostry, błogosławiony ksiądz Emil Szramek, wybitnie zasłużony dla Kościoła i śląskiej kultury.

Życie Josepha Benedicta Polednika, chłopskiego syna z Lysek dowodzi, że prawdziwa i uniwersalna wielkość może pojawić się nawet w małej wiosce pomiędzy Raciborzem i Rybnikiem i nie stanie jej na przeszkodzie żaden negatywny stereotyp. Skoro taka niezwykła historia wydarzyła się raz i to z dala od wielkich centrów kultury, to oznacza, że wydarzać się może ona zawsze i wszędzie. Grzechem byłoby nie wziąć tego pod uwagę wstając rano z łóżka.

Do odkrycia tych nieznanych kart fascynującej historii Górnego Śląska zaprasza dr Jan Krajczok, nauczyciel i pasjonat historii z rybnickich Chwałowic.

Fragment wstępu

W każdej rodzinie dzieje się coś ciekawego, co warto zapamiętać, przekazać wnukom czy prawnukom. Zdarzają się rzeczy wyjątkowe, jednorazowe ze względu na specyfikę miejsca, czasu i środowiska. Ponadto nikt nigdy nie opisał tych zdarzeń, pozostawały jedynie przekazywane z ust do ust. To wspomnienia subiektywne osób uczestniczących bezpośrednio w danych wydarzeniach i sytuacjach, tylko ich dotyczących. Każda rodzina ma swoją niepowtarzalną historię, obfitującą w wiele ciekawych sytuacji, splatającą się z wydarzeniami w kraju, czy na świecie. Tak było w przypadku Marii Gawron - Marylki. O jej rodzinie i o niej samej będzie ta historia, której była świadkiem i aktywnym uczestnikiem. Marię Gawron poznałam będąc uczennicą i jej wychowanką. To ona była moją pierwszą nauczycielką. Prowadziła klasę od początku tj. od klasy pierwszej do jej ukończenia, czyli wówczas do klasy ósmej. Jako dziecko, po raz pierwszy przekraczając próg szkoły, byłam wpatrzona w młodą, energiczną i piękną nauczycielkę. Za-wsze schludnie, acz skromnie ubraną. Śledziłam każdy jej gest, ruch i słowo. Wyjątkowe dobro i ciepło, które z niej emanowało sprawiało, że nie czułam się obco w nowym otoczeniu. Wręcz przeciwnie wszystkie dzieci lgnęły do niej tak, jak do swojej mamy. Jej matczyne podejście do każdego ucznia sprawiało wrażenie rodzicielskiej atmosfery. Tak było przez kolejne lata, kiedy dorastaliśmy i dojrzewa-liśmy do pełnego uczestnictwa w życiu społeczności uczniowskiej. Być może sumienność, uczciwość i ciepło, którego przez osiem szkolnych lat doświadczałam spowodowało, że chciałam być taka jak ona i poszłam w jej ślady.

SŁOWO OD WYDAWCY

Historia zatoczyła koło. W maju 1921 roku kilkuset powstańców z Bierunia, Bojszów i okolicy wyjechało pod Górę Św. Anny, gdzie we wiosce Siedlec (gm. Izbicko) stoczyli krwawą bitwę z oddziałami miejscowej samoobrony. Padło ich tam 42, wielu zostało rannych, wielu dostało się do niewoli. Przez długie dziesiątki lat ich miejsce śmierci nie było do końca rozpoznane. Dopiero w 2007 roku, dzięki Autorowi niniejszego zbioru — pasjonatowi lokalnej historii z gminy Izbicko — udało się nawiązać kontakt z rodzinami powstańczymi powiatu bieruńsko-lędzińskiego. Od tego czasu zaistniała i trwa po dziś przyjacielska współpraca Bierunia z Izbickiem. Jednym z jej owoców jest ta książka. Jej wydania podjęło się Stowarzyszenie Rozwoju Zawodowego Ślaska i Małopolski cieszące się już sporym dorobkiem wydawniczym nakierowanym głównie na pozycje lokalne o ważnym znaczeniu dla wspólnoty powiatowej. Zbiór ;Wspomnienia do ocalenia" autorstwa Krzysztofa Ralli na pewno takie znaczenie mają, bowiem dzieląc się tragicznymi doświadczeniami historycznymi, zbliżają ludzi, inspirują do wspólnych działań prospołecznych, pielęgnują wspólną pamięć. Pięknym tego przejawem jest Pomnik Powstańców Śląskich w Siedlcu, gdzie społeczność lokalna czci poległych powstańców pszczyńskich, oraz ta książka, poprzez którą społeczność powiatu bieruńsko-lędzińskiego pragnie wyrazić wdzięczność społeczności Gminy Izbicko za wieloletnią opiekę nad miejscem uświęconym krwią naszych górnośląskich synów.

Bernard Bednorz Starosta Bieruńsko-lędziński

Z pasją i sercem. Prof. Jan Czempas (1948-2019) biografia nielinearna
Biografia Profesora Jana Czempasa

Przedmowa
Oddajemy do rąk Państwa książkę niezwykłą, bo poświęconą postaci prof. Jana Czempasa z Bierunia, uznanego ekonomisty i samorządowca, którego większość z nas zdążyła poznać i który nadal - mimo upływu czasu - pozostaje w naszej pamięci. To był niezwykły człowiek, który zachwycał nas i inspirował do tego byśmy byli lepsi. Bardziej pracowici. Bardziej wymagający. Bardziej chrześcijańscy. I dawał przykład nie tylko słowem, ale przede wszystkim konkretnymi działaniami, nierzadko zakulisowymi. Zapraszam na wędrówkę śladami tego Człowieka, nie powinien on bowiem zo-stać zapomniany. Myślę, że przyczyni się do tego kolejna książka dr. Grzegorza Sztolera, historyka z Międzyrzecza, którą wydało Stowarzyszenie Rozwoju Zawodowego Śląska i Małopolski. Niech dobrze służy wszystkim. Niniejsza publikacja jest ukłonem samorządowców Powiatu Bieruńsko-Lędzińskiego dla Postaci Profesora Jana Czempasa i hołdem dla jego nieocenionych zasług w budowaniu podwalin naszego samorządu. To także znakomita okazja, by uczcić 25-lecie istnienia naszej Wspólnoty Powiatowej. Profesor Jan Czempas, człowiek wybitny i przyzwoity, pozostanie w naszych sercach i pamięci.
Bernard Bednorz, Starosta Bieruńsko-Lędziński

 Nowe poprawione i rozszerzone drugie wydanie serii Duchy wojny.

Alois Ochman i jego towarzysze broni.

W tym wydaniu pojawiają się kolejni czterej, których historie są literackim ocaleniem od zapomnienia .

Ofiary tej wojny są wyraziste i uwolnione ich dusze uzyskały pojednanie z przodkami.

Cel został osiągnięty - górnośląskiej społeczności przywrócono pamięć o tamtych tragicznych wydarzeniach.

Słynny śląski familok – czym jest? Kto i dla kogo go zbudował? Kto w nim mieszka? Widok ceglanego domu wielorodzinnego to jedno z pierwszych skojarzeń, dotyczących przemysłowego Górnego Śląska. Ale czy na pewno słuszne? Poznajmy świat robotniczych osiedli budowanych w XIX i XX wieku – ich historię, wygląd, architekturę i mieszkańców. Oprócz typowego familoka i ceglanych kamienic, tworzących całe miejskie kwartały, dostrzeżemy także inne budynki – domy o śnieżnobiałych ścianach ulokowane w ogrodach – przywołujące krajobraz sielskiej wsi. Odkryjmy, czym jest „patronackie osiedle robotnicze”, a także kim jest ów „patron”, który dbał, by na terenie osiedla stworzyć mikroświat. W tej przestrzeni robotnik rodził się, uczył, pracował, spędzał niemal całe swoje życie, mając w pobliżu wszystko co potrzebne. 

W ciągu ostatnich 200 lat na terenie Górnego Śląska powstało ponad 200 patronackich osiedli i kolonii robotniczych, a znaczna część z nich już nie istnieje bądź zachowała się tylko częściowo. W tej książce opisano wybrane osiedla w Boruszowicach, Bytomiu, Chorzowie, Gliwicach, Katowicach, Knurowie, Rudzie Śląskiej, Siemianowicach, Świętochłowicach, Tarnowskich Górach i Zabrzu. Dla mieszkańców tych osiedli i kolonii ta bogato ilustrowana publikacja może stać się pretekstem do wspomnień oraz do zachowania pamięci o miejscach, które powoli znikają z miejskiego krajobrazu. Dla czytelników spoza regionu będzie impulsem do odkrywania nowych odmiennych przestrzeni. 

Autor, korzystając z bogatych zbiorów archiwów, muzeów i bibliotek, informacje o historii osiedli, ich architekturze i aktualnym stanie wzbogacił licznymi, mapami, rycinami, pocztówkami oraz archiwalnymi zdjęciami. 

c