Edukacja

Monografia dotyczy metodologii prognozowania wykresów CTPc stali konstrukcyjnych i maszynowych oraz metodologii identyfikacji składu chemicznego stali o założonej postaci wykresu CTPc. W pracy przedstawiono dwa niezależne modele umożliwiające obliczenie wykresów CTPc na podstawie składu chemicznego stali i temperatury austenityzowania. Opracowane w monografii modele i programy komputerowe mogą być 

Odradzająca się po latach niewoli Rzeczpospolita uzyskała dostęp do niewielkiego, mierzącego raptem 75 km pasa wybrzeża, na którym poza przystaniami rybackimi nie było żadnego portu. Mimo, że Rzeczpospolita ponownie uzyskała dostęp do morza, napotkała na swej drodze problemy natury gospodarczej, politycznej i militarnej. Jedną z najważniejszych kwestii była wówczas możliwość kontynuowania walk w obronie granic oraz możliwość sprowadzania materiału wojennego z zagranicy. Port Wolnego Miasta Gdańska z którego mogła korzystać Rzeczpospolita, był ze względów bezpieczeństwa nieodpowiedni. Dzięki zaangażowaniu wielu ludzi i staraniom rządu polskiego udało się pozyskać 47 ha skrawek ziemi, który stał się zalążkiem Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Zabezpieczenie interesów suwerennej i niepodległej Rzeczpospolitej nad Bałtykiem było „solą w oku” Rzeszy Niemieckiej i Wolnego Miasta Gdańska. 
Rozbudowa umocnień polowych i nieustanne szkolenia żołnierzy na wysuniętej placówce doprowadziły do stworzenia zabójczej maszyny wojennej. Garstka polskich żołnierzy i zmobilizowanych pracowników cywilnych, stawiła czoła Niemcom, którym zdawało się, że zdobycie Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte będzie tylko formalnością. Siedmiodniowe zmagania dowiodły właściwego rozplanowania poszczególnych schronów i pozycji obronnych. Polacy posiadający znikome, w porównaniu do Niemców, siły i środki wykazali nie tylko męstwo i hart ducha, ale również wysokie morale, które pozwoliło trwać 

Kłaczki osadu czynnego, błona biologiczna, czy granule to specyficzne rodzaje biotopu (z greckiego bios– życie lub organizm, i topos – miejsce), które wykorzystywane są w technologii biologicznego oczyszczania ścieków. Zarówno zawieszone w toni ścieków kłaczki, jak i biofilm stanowiący biomasę utwierdzoną na nieruchomym lub ruchomym nośniku (odpowiednio: technologia złoża biologicznego lub złoża ruchomego), są już powszechnie stosowane w skali technicznej w oczyszczalniach ścieków komunalnych. Także granulacja w warunkach beztlenowych została dobrze rozpoznana już w latach 80. poprzedniego stulecia, a reaktory beztlenowe z biomasą granulowaną znalazły szerokie zastosowanie do oczyszczania ścieków przemysłowych.

Technologia tlenowego granulowanego osadu czynnego, obok technologii membranowej i złoża ruchomego, wpisuje się w stosunkowo nowy kierunek zastosowań, polegający na wprowadzaniu w oczyszczalniach ścieków rozwiązań pozwalających na zwiększenie ilości biomasy w reaktorze i przyjęcie większego ładunku zanieczyszczeń w urządzeniu o tej samej kubaturze, bądź budowę nowych obiektów o relatywnie mniejszych kubaturach bioreaktorów, ale z gwarancją uzyskania porównywalnego efektu oczyszczania. Pierwszy z tych przypadków ma szczególne znaczenie przy modernizacji oczyszczalni projektowanych wcześniej na znacznie mniejszy ładunek zanieczyszczeń dopływających ze ściekami.

Początek badań nad technologią tlenowego granulowanego osadu czynnego datuje się na koniec lat 90. XX wieku (Mishima i Nakamura, 1991), a podstawą ich podjęcia w wielu ośrodkach badawczych na świecie, były wstępne wyniki dokumentujące korzystne właściwości granul, takie jak wysoka koncentracja biomasy, bardzo dobra charakterystyka sedymentacyjna, i zdolność do usuwania biogenów ze ścieków. Obecnie wiadomo już, że osad czynny w postaci granul powstaje w wyniku samoimmobilizacji komórek mikroorganizmów w odpowiedzi na specyficzne warunki środowiskowe panujące w reaktorze, m.in. wysoki stopień wymiany objętościowej ścieków i siły hydrodynamiczne działające na biomasę. Granule charakteryzujące się wysokim zagęszczeniem komórek łatwo i szybko sedymentują, a przy tym zróżnicowany skład gatunkowy tworzącej te sferyczne struktury biomasy oraz obecność zróżnicowanych warunków tlenowych (ściśle tlenowe, anoksyczne, beztlenowe) gwarantują uzyskiwaną z ich udziałem wysoką efektywność oczyszczania ścieków. Każda dojrzała granula, z uwagi na morfologię i różnorodność panujących w niej warunków tlenowych może być przyrównana do minibioreaktora, zapewniającego zintegrowane usuwanie związków węgla organicznego i biogenów.

Dodatkowe potencjalne korzyści wynikające z zastosowania granul tlenowych to lepsze wykorzystanie rozpuszczonego tlenu (specyficzna budowa reaktorów porcjowych), większa odporność na nierównomierność dopływu i składu ścieków (w tym obecność substancji toksycznych), brak konieczności budowy osadników wtórnych, zmniejszona produkcja osadu nadmiernego.

Jednak pomimo wieloletnich eksperymentów prowadzonych w licznych ośrodkach badawczych (w tym także w Polsce), nadal nie zostały jeszcze rozpoznane wszystkie mechanizmy odpowiedzialne za proces aerobowej granulacji. Ciągle trwają badania nad wpływem różnych czynników eksploatacyjnych i środowiskowych w poszukiwaniu strategii przyspieszających tworzenie granul tlenowych i utrzymanie ich w czasie długotrwałej eksploatacji bioreaktorów. Ciekawe, dobrze prognozujące wyniki tych eksperymentów, odnoszące się zarówno do formowania samych granul, jak i uzyskiwanych z ich udziałem efektów technologicznych usuwania zanieczyszczeń ze ścieków, jeszcze parę lat temu pozwalały jedynie przypuszczać, że w niedługim czasie pojawią się pracujące w skali technicznej układy technologiczne wykorzystujące ten rodzaj biomasy. Obecnie na świecie technologię granulowanego osadu czynnego zastosowano już w ponad 20. przemysłowych i komunalnych oczyszczalniach, w tym, co warto podkreślić, jeden z obiektów został wybudowany w 2015 roku także w Polsce (oczyszczalnia ścieków komunalnych w Rykach - projekt technologiczny, wyposażenie reaktorów i rozruch technologiczny DHV Hydroprojekt).

Mając przekonanie, że technologia tlenowego granulowanego osadu czynnego jest obiecującym rozwiązaniem na miarę XXI wieku, za cel książki postawiono sobie możliwie zwięzłe przedstawienie polskim Czytelnikom dotychczas zdobytej wiedzy na temat mechanizmów tworzenia granul tlenowych i warunków technologicznych, jakie powinny być spełnione, aby osiągnąć ich długotrwałą zrównoważoną aktywność, będącą warunkiem sine qua non dla uzyskania z ich udziałem wysokiej i stabilnej efektywności biologicznego oczyszczania ścieków. Opracowanie powstało na podstawie przeglądu blisko 200. pozycji literatury przedmiotu opublikowanych do początku 2016 roku. W kolejnych rozdziałach książki przedstawiono: definicję i charakterystykę tlenowych granul, dotychczasowe koncepcje szlaków granulacji, czynniki będące warunkiem niezbędnym dla jej przebiegu oraz warunki technologiczne stymulujące formowanie granul tlenowych, a także techniki wspomagania granulacji tlenowej i utrzymania długotrwałej stabilności granul. Na zakończenie omówiono pierwszą opatentowaną i zastosowaną w skali technicznej technologię wykorzystującą tlenowy granulowany osad czynny (reaktory porcjowe), a także próby uzyskania granulacji tlenowej w reaktorach przepływowych.

W pracy świadomie nie analizowano efektywności oczyszczania ścieków z wykorzystaniem tlenowego osadu granulowanego (uznając to zagadnienie za inny, równie szeroki problem tematyczny), choć oczywiście główną przesłanką podjęcia pracy nad przygotowaniem niniejszej monografii były szeroko już opisane w literaturze przedmiotu bardzo dobre wyniki usuwania zanieczyszczeń w tej technologii, przy równocześnie wielu dodatkowych korzyściach, wymienionych już wyżej, stanowiących o jej konkurencji w stosunku do klasycznego osadu czynnego.

Mamy nadzieję, że monografia ta posłuży rozszerzeniu wiedzy na temat jednej z przyszłościowych technologii oczyszczania ścieków nie tylko projektantom i eksploatatorom oczyszczalni, ale także studentom kierunku inżynieria środowiska, zaś zamieszczone w niej zdjęcia, schematy i rysunki przyczynią się do podniesienia jej wartości poznawczej, pomagając w rozbudzeniu naukowej ciekawości i wyobraźni, a także w uprzyjemnieniu jej odbioru. 

::Spis treści::

Wykaz skrótów

Wstęp

1. Definicja osadu granulowanego

2. Właściwości granul tlenowych

2.1. Charakterystyka ogólna

2.2. Wielkość granul

2.3. Struktura przestrzenna

2.4. Populacje mikroorganizmów

2.5. Wiek osadu granulowanego

3. Koncepcje mechanizmów formowania granul tlenowych

3.1. Koncepcja Beuna i wsp. [1999]: grzybnia jako macierz formujących się granul

3.2. Koncepcja Liu i Taya [2002]: granulacja tlenowa jako proces 4-fazowy

3.3. Koncepcja Webera i wsp. [2007]: orzęski jako szkielet granul tle nowych

3.4. Koncepcja Barra i wsp. [2010]: rozrost i/lub agregacja mikrokolonii jako początkowe stadium formowania granul

3.5. Koncepcja Kończak [2011]: granulacja tlenowa jako proces 6-fazowy

3.6. Koncepcja Verawaty i wsp. [2012]: czterofazowy przebieg wczesnego stadium przyspieszonej tlenowej granulacji

3.7. Koncepcja Zhou i wsp. [2014]: granulacja dynamiczna (reaktor przepływowy)

3.8. Potwierdzenie koncepcji dynamicznej granulacji w badaniach Gonzalez-Gil i Holligera [2014]

3.9. Koncepcja Wana i wsp. [2015]: mechanizm granulacji wywołany złogami wapnia

4. Granulacja w kontekście dojrzałości granul

5. Uwarunkowania granulacji tlenowej

5.1. Warunki sine qua non

5.1.1. Znaczenie hydrofobowości komórek

5.1.2. Znaczenie biokoagulacji

5.1.2.1. Teoria podwójnej warstwy

5.1.2.2. Teoria alginianowa

5.1.2.3. Teoria mostkowania kationami dwuwartościowymi

5.1.3. Znaczenie polimerów zewnątrzkomórkowych (EPS)

5.1.3.1. Hydrożelowy charakter EPS w granulach tlenowych

5.1.3.2. Frakcje EPS i ich wpływ na formowanie granul

5.1.3.3. EPS jako bariera ochronna komórek

5.2. Uwarunkowania technologiczne granulacji tlenowej

5.2.1. Hydrodynamiczne siły ścinające

5.2.2. Czas sedymentacji

5.2.3. Selekcja mikrobiologiczna

5.2.4. Rodzaj substratów w oczyszczanych ściekach

5.2.5. Strategia zasilania reaktora ściekami

5.2.5.1. Dawkowanie substratów łatwo biodegradowalnych w warunkach beztlenowych (SBR)

5.2.5.2. Dawkowanie substratów polimerowych w warunkach beztlenowych (SBR)

5.2.5.3. Szybkie dawkowanie substratów łatwo biodegradowalnych w warunkach tlenowych (reaktor z pełnym wymieszaniem) .

5.2.5.4. Powolne dawkowanie substratów łatwo biodegradowalnych w warunkach tlenowych (reaktor z pełnym wymieszaniem)

5.2.6. Współczynnik dekantacji

5.2.7. Czas trwania cyklu i hydrauliczny czas zatrzymania ścieków (HRT)

5.2.8. Obciążenie reaktora związkami organicznymi

5.2.9. Wiek osadu

5.2.10. Stężenie tlenu rozpuszczonego

5.2.11. Temperatura

5.2.12. Odczyn

6. Wpływ zastosowanego inoculum na szybkość granulacji tlenowej oraz trwałość i morfologię formowanych granul

6.1. Czas rozruchu reaktorów z osadem granulowanym – porównanie skali laboratoryjnej i technicznej

6.2. Wpływ zastosowanego inoculum

6.2.1. Granule beztlenowe

6.2.2. Osad czynny

6.2.2.1. Wpływ źródła osadu czynnego

6.2.2.2. Wpływ struktury osadu czynnego i jego właściwości sedymentacyjnych

6.2.2.3. Komórki osadu czynnego pozbawione EPS (pelety)

6.2.2.4. Mieszanina kłaczków osadu czynnego i dojrzałych granul tlenowych

6.2.2.5. Mieszanina rozdrobnionych granul tlenowych oraz kłaczków osadu czynnego

7. Wspomaganie formowania i utrzymania stabilności granul

7.1. Geneza problemu

7.2. Dawkowanie chlorku poliglinu (PAC)

7.2.1. Wpływ na granulację tlenową

7.2.2. Wpływ na odtwarzanie granul i utrzymanie ich stabilności

7.3. Wpływ dawkowania jonów metali dwuwartościowych

7.3.1. Wpływ jonów Ca2+

7.3.2. Wpływ jonów Mg2+

7.3.3. Porównanie wpływu jonów Ca2+ i Mg2+ na granulację tlenową

7.3.4. Próba utrzymania stabilności granul w reaktorach przepły wowych

Książka zawiera zbiór tematów zadań egzaminacyjnych, które w ostatnich dziesięciu latach pojawiły się na egzaminach z przedmiotu podstawy techniki cyfrowej (PTC) na kierunku elektronika i telekomunikacja prowadzonym przez Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki na Politechnice Śląskiej w Gliwicach. Tematy zadań częściowo 

Praca stanowi podsumowanie badań Autora nad technologią wytwarzania oraz charakteryzacją cienkich warstw rezystywnych, wytwarzanych metodą metalizacji bezprądowej. W badaniach skupiono się przede wszystkim na opanowaniu technologii formowania warstw rezystywnych na bazie stopu Ni-P, umożliwiających wytworzenie struktur spełniających 

Wzory wykresy i tablice wytrzymałościowe

W książce omówiono metody obliczeniowe i podano wzory stosowane obecnie w dziedzinie wytrzymałości materiałów i konstrukcji. Stanowi ona wademekum przydatne dla studentów przy wykonywaniu projektów oraz prac przejściowych i dyplomowych, a także dla inżynierów w biurach projektowych. Na szczególną uwagę zasługuje zbiór tablic zawierających własności wytrzymałościowe i zmęczeniowe materiałów 

Materiały polimerowe są wykorzystywane we wszystkich dziedzinach techniki, a chemia polimerów to istotna, interdyscyplinarna dziedzina wiedzy, niezbędna nie tylko chemikom, ale również inżynierom, technologom, a nawet lekarzom.

Współczesna wiedza o polimerach to podręcznik akademicki, który w sposób prosty i przejrzysty opisuje wybrane zagadnienia z zakresu chemii, fizykochemii i metod badawczych polimerów. Dla każdej grupy polimerów zostały podane liczne przykłady zastosowań w nauce, technologii i życiu codziennym, na podstawie szeroko cytowanej literatury naukowej. Oprócz podziału logicznego na poszczególne tematy, wiadomości w książce zostały usystematyzowane zgodnie z poziomem trudności. Aparat matematyczny został zredukowany do niezbędnego minimum, a metody badawcze zaprezentowano w taki sposób, aby były przydatne w praktyce i pozwalały na łatwą interpretację wyników. 

Książka  - w całości w języku angielskim - przedstawia podstawowe informacje dotyczące praw chemicznych, rozpuszczalności, reakcji chemicznych, elektrochemii i analizy kationów. Najważniejsze są jednakże ostatnie rozdziały: cztery z nich przedstawiają charakterystykę głównych pierwiastków chemicznych, a ostatni wyjaśnienia i krótki przewodnik dla tych, którzy mogą mieć 

Nowy wzór zgodny z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 września 2016 r. w sprawie szkolenia osób 

Naucz się zarządzać JEDNYM kluczowym czynnikiem, aby w pełni wykorzystać osobisty potencjał, zwiększyć własną efektywność i podnieść jakość swojego życia.

Konstruktywne myślenie, skuteczna komunikacja, upragniona kontrola nad własnymi emocjami, zrealizowane cele, silna osobowość… By móc to wszystko osiągnąć potrzebujesz umiejętnie wpływać na jedną rzecz… Tylko? Tak, bo ta jedna rzecz decyduje o wszystkim – to Twój umysł. Nadszedł już czas, abyś w pełni wykorzystał jego możliwości.

Proponuję Ci zmianę. To będzie podróż od powtarzających się błędów, ograniczeń, nerwów i frustracji do świadomego życia, wolności emocjonalnej, stabilnych relacji i realizacji Twoich najważniejszych celów. 

Po pierwsze… bądź bardziej świadomy! 

Zajrzyj trochę głębiej i odszukaj w sobie to, co najlepsze. Odkryj własne ograniczenia i blokady, by zerwać z nimi raz na zawsze. Porzuć stare przeświadczenia, problematyczne relacje, męczące nawyki i zacznij świadomie zarządzać swoim życiem. 

Podręcznik składa się z sześciu rozdziałów, w których autorzy omawiają kolejno: aktywność i współczynniki aktywności w roztworach elektrolitów, metody obliczania stałych równowag w roztworach elektrolitów, przewodność roztworów elektrolitów oraz podstawowe 

Podręcznik zawiera kompleksowe omówienie metod i procedur ograniczenia niskiej emisji pochodzącej ze spalania węgla w gospodarce komunalno-bytowej. Publikacja kierowana jest głównie do studentów studiów dziennych, wieczorowych, zaocznych i podyplomowych 

Klienci oczekują świeżych bułeczek, bez względu na porę dnia. Jak zmodernizować produkcję i rozszerzyć asortyment bez ryzyka zwrotów?

Niezbędnik piekarza, dedykowany właścicielom piekarń i cukierni, technologom i uczniom. Podpowiada praktyczne rozwiązania, koncentrując się wokół zastosowań technologii chłodniczych:

• technologia prowadzenia gary w obniżonej temperaturze (odroczony rozrost), pozwala na odroczenie momentu wypieku o kilka-kilkanaście godzin oraz wyraźnie poprawia jakość wyrobów;
• procesy technologiczne oparte o mroźnie szokowe oraz produkty głęboko mrożone umożliwiają transport uformowanych i wyrośniętych kęsów na znaczne odległości oraz jeszcze dłuższe przechowywanie. Proces wypieku staje się łatwiejszy i możliwy nawet dla mniej wykwalifikowanego personelu.

W książce znaleźć można:

• podstawy teoretyczne,
• przykłady instalacji, omówienie obsługi urządzeń,
• cenne wskazówki, poparte wynikami eksperymentów,
• porady, na co trzeba zwrócić uwagę planując rozbudowę zakładu,
• sklep firmowy – od czego zacząć?

REPETYTORIUM przygotowano z myślą o uczniach liceów ogólnokształcących, którzy chcą powtórzyć i ugruntować wiedzę z zakresu biologii na poziomie rozszerzonym. Książka zawiera syntezę najważniejszych treści, systematyzuje wiedzę i ułatwia

SPIS TREŚCI

Przedmowa ... 3

I. Przedmiot filozofii i ogólne zagadnienia historii filozofii ... 7
1. Problem początku filozofii ... 7
2. Co to jest filozofia? ... 11
3. Filozofia a historia filozofii ... 13
4. Ogólnie o historii filozofii ... 14

II. Grecka filozofia przyrody ... 16
1. Szkoła jońska ... 16
2. Szkoła Pitagorasa ... 19
3. Szkoła eleatów ... 20
4. Empedokles i Anaksagoras ... 23
5. Szkoła atomistów ... 26

III. Przełom humanistyczny w filozofii greckiej: sofiści i Sokrates ... 29
1. Okres „oświecenia” starożytnego ... 29
2. Działalność i poglądy sofistów ... 30
a. Wprowadzenie ... 30
b. Protagoras ... 31
3. Poglądy i działalność Sokratesa ... 33
a. Wprowadzenie ... 33
b. Koncepcja duszy ... 35
c. Poglądy etyczne ... 37
d. Poglądy logiczne – czyli metoda Sokratesa ... 39
4. Etyka normatywna po Sokratesie ... 42
a. Wprowadzenie ... 42
b. Szkoła cyników ... 42
c. Szkoła cyranaików ... 43

IV. Systemy filozoficzne Platona i Arystotelesa ... 45
1. Okres systemów filozoficznych ... 45
2. Idealizm obiektywny Platona ... 45
a. Wprowadzenie ... 45
b. Pisma Platona ... 46
c. Teoria idei ... 47
d. Teoria poznania ... 50
e. Koncepcja człowieka ... 50
f. Etyka ... 51
g. Poglądy na społeczeństwo i państwo ... 52
3. System realizmu fi lozofi cznego Arystotelesa ... 54
a. Wprowadzenie ... 54
b. Pisma Arystotelesa ... 54
c. Stosunek do Platona ... 55
d. Metafizyka ... 55
e. Koncepcja człowieka i teoria poznania ... 57
f. Etyka ... 58
g. Znaczenie Arystotelesa ... 59

V. Szkoły etyczne w okresie hellenistycznym i rzymski neoplatonizm ... 61
1. Wiadomości ogólne ... 61
2. Filozofia hellenistyczna ... 61
3. Etyka stoików ... 62
4. Etyka Epikura ... 64
5. Poglądy etyczne sceptyków ... 67
6. Filozofia neoplatonizmu ... 69

VI. Powstanie i rozwój filozofii chrześcijańskiej ... 73
1. Historyczne losy religii chrześcijańskiej w okresie Cesarstwa Rzymskiego ... 73
2. Początki filozofii chrześcijańskiej i dwa pierwsze okresy jej rozwoju ... 76
a. Religia chrześcijańska a filozofia chrześcijańska ... 76
b. Filozofia chrześcijańska a filozofia grecko-rzymska ... 77
c. Dwa okresy rozwoju ... 77
3. Wczesne doktryny filozoficzne chrześcijaństwa ... 80
a. Wprowadzenie ... 80
b. Orygenes ... 81
c. Tertulian ... 83
4. System filozoficzny Aureliusza Augustyna ... 84
a. Wprowadzenie ... 84
b. Teoria poznania ... 84
c. Teoria bytu (teocentryczna metafizyka) ... 86
d. Koncepcja człowieka ... 87
e. Etyka ... 88
f. Podsumowanie poglądów Świętego Augustyna ... 90
5. Formowanie się średniowiecznej scholastyki ... 90
a. Wprowadzenie ... 90
b. Anzelm z Canterbury ... 90
c. Abelard ... 92
6. System filozoficzny Świętego Tomasza z Akwinu ... 93
a. Wprowadzenie ... 93
b. Zagadnienie wiary i wiedzy ... 93
c. Teoria bytu ... 94
d. Dowody na istnienie Boga ... 95
e. Koncepcja człowieka ... 96
f. Nauka o poznaniu ... 96
g. Etyka tomistyczna ... 97
h. Znaczenie Świętego Tomasza z Akwinu ... 98

VII. Racjonalizm Kartezjusza i koncepcje postkartezjańskie ... 99
1. Filozofia nowożytna i pojęcie racjonalizmu ... 99
a. Wprowadzenie ... 99
b. Filozofia Odrodzenia ... 99
c. Okres systemów filozoficznych – filozofia XVII wieku ... 100
d. Pojęcie racjonalizmu ... 101
2. Racjonalizm Kartezjusza ... 102
a. Wprowadzenie ... 102
b. Problem metody ... 102
c. Sceptycyzm metodyczny i cogito, ergo sum ... 103
d. Dualizm myślenia i bytu ... 104
3. Zawiedziony racjonalizm Pascala ... 107
a. Wprowadzenie ... 107
b. Odkrycie „porządku” serca ... 107
c. Zakład w sprawie Boga ... 108
d. Koncepcja człowieka ... 110
4. Postkartezjańskie interpretacje zagadnienia substancji ... 110
a. Okazjonalizm Malebranche’a ... 110
b. Panteizm Spinozy ... 112
c. Materializm Hobbesa ... 113
d. Monadologia Leibniza ... 114

VIII. Nowożytny empiryzm ... 117
1. Pojęcie empiryzmu ... 117
2. Empiryzm metodologiczny Franciszka Bacona ... 118
a. Wprowadzenie ... 118
b. Praktyczny stosunek do nauki ... 118
c. Empiryczna metoda nauki ... 119
d. Teoria złudzeń ... 120
3. Empiryzm genetyczny Johna Locke’a ... 121
a. Wprowadzenie ... 121
b. Empiryczne pochodzenie wiedzy ... 122
c. Dwa rodzaje doświadczenia ... 123
d. Pierwotne i wtórne własności rzeczy ... 124
4. Idealizm subiektywny George’a Berkeleya ... 125
a. Wprowadzenie ... 125
b. Skrajny sensualizm i subiektywizm ... 126
c. Immaterializm ... 126
d. Spirytualizm ... 127
5. Sceptycyzm Davida Hume’a ... 129
a. Wprowadzenie ... 129
b. Impresje i idee ... 129
c. Wiedza o związkach pomiędzy ideami i wiedza o faktach ... 130
d. Krytyka przyczynowości i substancji ... 131

IX. Filozofia Kanta ... 134
1. Sylwetka i rozwój poglądów Kanta ... 134
2. Synteza empiryzmu i racjonalizmu ... 136
3. Transcendentalizm i przewrót kopernikański ... 137
4. Formy zmysłowości, kategorie intelektu, idee rozumu ... 140
5. Rzeczy w sobie i zjawiska ... 144
6. Etyka ... 146

X. Filozofia Hegla ... 151
1. Postać Hegla i znaczenie jego filozofii ... 151
2. Obiektywny i dialektyczny idealizm ... 152
3. Etapy rozwoju Absolutu ... 157
4. Filozofia ducha ... 159
5. Filozofia niemiecka po śmierci Hegla ... 165
a. Rozłam w szkole heglowskiej (prawica heglowska i lewica heglowska) ... 165
b. Nowa koncepcja filozofii ... 166

XI. Filozofia Marksa ... 169
1. Pojęcie marksizmu i filozofii marksistowskiej ... 169
2. Marks jako twórca filozofii marksistowskiej. Rola Engelsa ... 171
3. Dialektyczna teoria społeczeństwa ... 172
4. Koncepcja człowieka i problematyka alienacji ... 177

XII. Początki filozofii współczesnej i filozofia pozytywizmu ... 180
1. Pojęcie filozofii współczesnej ... 180
2. Pozytywizm jako kierunek filozofii współczesnej ... 181
a. Wprowadzenie ... 181
b. Reguły naukowości ... 182
c. Odmiany pozytywizmu ... 184
3. Wkład Comte’a do pozytywizmu ... 185
a. Program pozytywizmu ... 185
b. Prawo trzech stadiów ... 186
c. Ideał nauki pozytywnej ... 188
d. Klasyfikacja nauk ... 189
4. Utylitaryzm i koncepcja wolności u Johna Stuarta Milla ... 190
a. Wprowadzenie ... 190
b. Utylitaryzm ... 191
c. Klasyk liberalizmu ... 192

XIII. Początki filozofii życia: poglądy Schopenhauera i Nietzschego ... 194
1. Filozofia życia i epoka modernizmu ... 194
2. Woluntaryzm i pesymizm Schopenhauera ... 195
a. Wprowadzenie ... 195
b. Poglądy ... 197
3. Immoralizm i koncepcja nadczłowieka w filozofii Nietzschego ... 202
a. Fryderyk Nietzsche i pojęcie immoralizmu ... 202
b. Poglądy ... 204

XIV. Filozofia Bergsona ... 210
1. Wiadomości ogólne ... 210
2. Krytyka intelektu ... 211
3. Ewolucja twórcza i pęd życia (élan vital) ... 212
4. Intuicja ... 214
5. Pojęcie trwania (durée) ... 216
6. Koncepcja człowieka ... 217
7. Zagadnienie wolności ... 219

XV. Psychoanaliza ... 220
1. Ogólna charakterystyka psychoanalizy i postać Freuda ... 220
2. Struktura psychiki i koncepcja człowieka ... 223
3. Funkcje kultury ... 224
4. Wkład Adlera i Junga do psychoanalizy ... 226

XVI. Fenomenologia ... 229
1. Ogólna charakterystyka fenomenologii ... 229
2. Husserl i jego metoda fenomenologiczna ... 230
3. Krytyka nauki i filozofii ... 231
4. Pozytywny program fenomenologii ... 233
5. Redukcje fenomenologiczne ... 236
6. Idealizm transcendentalny ... 238
7. Fenomenologiczna estetyka Ingardena ... 239

XVII. Egzystencjalizm i ontologia fundamentalna Heideggera ... 245
1. Ogólna charakterystyka egzystencjalizmu ... 245
2. Egzystencjalizm Kierkegaarda ... 246
3. Ontologia i antropologia Heideggera ... 248
4. Egzystencjalizm Sartre’a ... 253
5. Filozofia egzystencji Jaspersa ... 256
6. Tragiczny heroizm Camusa ... 259

XVIII. Hermeneutyka ... 261
1. Ukształtowanie się współczesnej hermeneutyki ... 261
2. Ogólne założenia hermeneutyki pofenomenologicznej ... 265
3. Krąg hermeneutyczny ... 267
4. Stapianie się horyzontów ... 269
5. Rola języka ... 272
6. Problem prawdy ... 275