Volkswagen Käfer (VW typ 1) i Transporter (VW typ 2) od modeli 1968

Przed Państwem trzecia część publikacji traktującej o pojazdach marki Jelcz. Omówiony w niej blisko sześcioletni okres działalności kończy się w roku 1989. Roku przełomowym dla naszego kraju. Przemiany społeczno-ekonomiczno-gospodarcze, które wówczas zaistniały spowodowały, iż wiele przedsiębiorstw branży motoryzacyjnej, w tym oczywiście JZS, zweryfikowało swoje pierwotne plany rozwojowe. Jest to więc publikacja opisująca konstrukcje samochodowe powstałe u schyłku Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Utworzone w marcu 1952 roku przedsiębiorstwo, w małej wiosce o nazwie Jelcz pod Wrocławiem, z upływem lat stało się jednym z największych przedsiębiorstw w Polsce, produkującym tabor najcięższy: wielkopojemne autobusy i samochody ciężarowe dużej ładowności. Trzecią dziedziną produkcji fabryki stały się samochody specjalistyczne: warsztaty naprawcze i samochody pożarnicze, których zakłady w Jelczu, przez wiele lat były największym producentem. Mijające lata sprawiły, że JZS rozrosły się do bardzo dużych rozmiarów, z własnym zapleczem szkoleniowym, transportowym, mieszkalnym, żywieniowym itp. Nade wszystko jednak potencjał tej fabryki stanowili wspaniali ludzie: inżynierowie, konstruktorzy, technolodzy i zwykli pracownicy, o których nie mówi się często, a którzy urzeczywistniali pracą własnych rąk projekty stworzone m.in. w Ośrodku Badawczo-Konstrukcyjnym JZS „Jelcz”. Przez wiele lat działalności przedsiębiorstwa, jego produkcja oraz rozwój były określane z jednej strony gospodarką centralnego planowania, z drugiej zaś ówczesnymi warunkami i możliwościami, które stwarzali kooperanci. Mimo tych ograniczeń starano się rozwijać konstrukcję produkowanych pojazdów. Głównie z tego powodu jelczańskie samochody ciężarowe dwukrotnie uczestniczyły w maratonie Paryż – Dakar. Także dwukrotnie samochody z Jelcza stawały na linii startu wyścigów rozgrywanych na węgierskim torze Hungaroring. To, czego nie udało się osiągnąć podczas wymienionych startów (ukończenia rajdów i zwycięstwa), jelczańskie załogi fabryczne osiągały wielokrotnie podczas ponad dziesięciu zorganizowanych edycji, rozgrywanego w kraju rajdu samochodów ciężarowych „Jelcz-Rally”. Organizowany od 1986 roku rajd był jedyną tego typu imprezą w krajach RWPG, gromadzącą z czasem na listach startowych znane międzynarodowe załogi.
Opisując historię fabryki nie sposób jest nie wspomnieć o jej udziale w rozbudowie Oławy, Laskowic Oławskich i Jelcza. Warto także wspomnieć o znaczącym udziale „jelczan” w procesie miastotwórczym, dzięki któremu w 1987 roku Polska wzbogaciła się o kolejne miasto: Jelcz-Laskowice. Dziś, według wielu potocznie wyrażanych opinii, jest to „najtrwalszy produkt Jelczańskich Zakładów Samochodowych”.
Przełom lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku objawił się w naszym kraju wieloma przemianami społeczno-gospodarczymi. Początek lat dziewięćdziesiątych na zawsze będzie się kojarzył jelczanom z pojęciami: restrukturyzacja, prywatyzacja, inwestor strategiczny oraz zwolnienia grupowe. Znacząco spadła wówczas produkcja, zamówienia, skurczył się rynek zbytu, do Polski masowo sprowadzano używane pojazdy z zagranicy, przyczyniając się tym samym do spadku zainteresowania potencjalnych klientów wyrobami rodzimego przemysłu motoryzacyjnego. Według wielu powtarzanych dziś opinii, największy rozwój pojazdów produkowanych w JZS miał miejsce w latach osiemdziesiątych XX wieku. Konstrukcje wówczas opracowane, szczególnie w drugiej połowie tego dziesięciolecia, z powodzeniem były wprowadzane do produkcji w początkach lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Były to już pojazdy konstrukcyjnie i jakościowo dostosowane do panujących wówczas realiów ekonomiczno-gospodarczych oraz wymagań indywidualnych użytkowników.
Jelcz-Laskowice, luty 2013
Wojciech Połomski

Ochrona klimatu i środowiska. Nowoczesna energetyka. Wybrane zagadnienia.

W książce przedstawione są podstawowe zagadnienia dotyczące lutowania miękkiego, twardego, lutospawania oraz klejenia ważniejszych grup materiałowych.

Książka jest przeznaczona dla pracowników dozoru techniczo-produkcyjnego, a także dla osób wykonujących bezpośrednio czynności opisane w książce.

W książce zostały przedstawione podstawy teoretyczne telewizji cyfrowej DVB, omówiono systemy dystrybucji stosowanych elementów i zespołów oraz zagadnienia ochrony odgromowej, przepięciowej, a także zasady bezpieczeństwa i higieny pracy.

W książce przedstawiono ważniejsze przepisy dotyczące budowy i eksploatacji urządzeń technicznych objętych dozorem technicznym oraz omówiono rodzaje dźwigów, ich budowę, a także zasady bezpiecznej eksploatacji.

W książce opisano obsługę i naprawę zespołów samochodów osobowych Seat Toledo produkowanych w latach 1991 - 98 wyposażonych w:
silniki benzynowe 1,6 dm3 , o zasilaniu gaźnikowym (EZ oraz ABN);
silniki benzynowe 1,6 dm3 , o zasilaniu wtryskowym Mono-Jetronic (1F) oraz Simos (AEK/AFT);
silniki benzynowe 1,8 dm3 , o zasilaniu wtryskowym Mono-Jetronoic (RP) oraz Mono-Motronic (ABS/ADZ);
silniki benzynowe 1,8 dm3 , (16 - zaworowe), o zasilaniu wtryskowym K-Jetronic (KR) oraz KE-Jetronic (PL);
silniki benzynowe 2,0 dm3 , o zasilaniu wtryskowym Digifant (2E) oraz Simos (AGG);
silniki benzynowe 2,0 dm3 , (16 - zaworowe), o zasilaniu Digifant/Simos (ABF);
silniki wysokoprężne 1.9 D, o wtrysku pośrednim bez turbodoładowania (1Y), z turbodoładowaniem (AAZ) oraz o wtrysku bezpośrednim z turbodoładowaniem.

Opisy napraw uzupełniono danymi technicznymi i regulacyjnymi, tablicą momentów dokręcania oraz schematami elektrycznymi.

Poradnik ślusarza

Książka Poradnik ślusarza – tradycyjne i nowoczesne technologie składa się z 4 części. Część pierwsza, wprowadzająca, zawiera informacje ogólnotechniczne, istotne dla mechaników wszystkich specjalności. Opisane są w niej materiały konstrukcyjne, podstawy rysunku technicznego i podana jest krótka charakterystyka przyrządów pomiarowych oraz zasady tolerancji i pasowań części maszyn. W drugiej części omówione są podstawowe operacje ślusarskie w tradycyjnym ujęciu. W dużym zakresie zostały też  uwzględnione nowoczesne technologie. Część trzecia dotyczy szczególnych przypadków prac i nowych narzędzi, z którymi ślusarz może się spotkać w swojej praktyce. W ostatniej, czwartej część książki podane są wiadomości uzupełniające, które poszerzają wiedzę o niezbędne informacje przydatne przy wykonywaniu niektórych rodzajów prac.

Dużym walorem książki jest jej strona ilustracyjna, na którą składa się ponad 400 zdjęć i rysunków oraz prawie 50 tabel.

Główną zaletą tej książki jest zaproponowanie możliwości wykonania wielu operacji ślusarskich z zastosowaniem nowoczesnych technologii, metodami bardziej wydajnymi oraz z wykorzystaniem narzędzi ściernych.

Ponadto dokładnie opisano kilka szczególnych przypadków prac ślusarskich, z którymi ślusarz może mieć do czynienia w swojej praktyce; opisano nie tylko jak, ale wyjaśniono też dlaczego.

Ten poradnik kierujemy głównie do ślusarzy, mechaników monterów oraz mechaników i blacharzy samochodowych, oraz hydraulików. Informacje praktyczne zawarte w książce będą przydatne również kadrze inżynieryjno-technicznej zakładów przemysłowych (np. działów remontowych), materiałoznawcom, a także inżynierom obróbki powierzchni.

Książka posiada również walory podręcznika, który może z powodzeniem być wykorzystany na kierunkach takich jak: mechanika i budowa maszyn, inżynieria materiałowa i produkcji czy w szkołach branżowych oraz technikach.

Nowe rozwiązania materiałowo-technologiczne przy spawaniu i napawaniu wybranych stalowych elementów środków transportu.

W monografii opisano stale niestopowe oraz stale o wysokiej wytrzymałości i stale odporne na zużycie ścierne, które stanowią grupę materiałów w przemyśle automotiv. Dodatkowo, zasygnalizowano rosnące znaczenie stopów metali nieżelaznych, w tym aluminium i magnezu w wytwarzaniu środków transportu. Scharakteryzowano również materiały przeznaczone do napawania wybranych elementów stalowych środków transportu, w celu ich regeneracji lub zwiększenia ich odporności na zużycie ścierne i korozyjne.

Zgodnie z przyjętymi w Polsce zasadami, kwalifikowanie spawaczy obejmuje ich szkolenie i egzaminowanie, zarówno z wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych w zakresie spawania poszczególnych rodzajów materiałów przy użyciu określonych metod. Zasady te są opisane w pierwszym zeszycie serii wydawniczej Podręcznik spawania – zagadnienia ogólne, zawierającym informacje niezbędne w nauczaniu każdej metody spawania.

Zdarza się, że osoba szkolona w zakresie spawania stali ferrytycznych (niestopowych, niskostopowych i średniostopowych) metodą TIG posiada już kwalifikacje potwierdzone zdanym egzaminem z innego procesu spawania. Wówczas szkolenie teoretyczne może trwać tylko 8 godzin i obejmować tylko zagadnienia dotyczące spawania procesem oznaczonym numerem 141 (TIG), zawarte w niniejszym podręczniku. Jeśli natomiast szkolenie w spawaniu stali ferrytycznych metodą TIG jest pierwszym szkoleniem spawalniczym, to nauczanie teoretyczne powinno obejmować również materiał zawarty w Podręczniku spawania – zagadnienia ogólne. Zeszyt 1. Liczba godzin pełnego szkolenia jestwtedy oczywiście większa.

W tym zeszycie szczegółowo scharakteryzowano tylko spawanie metodą TIG stosowane do ferrytycznych stali konstrukcyjnych niestopowych, niskostopowych i średniostopowych ujętych w grupach materiałowych od 1 do 6 oraz 11 wg Raportu Technicznego CR ISO 15608. Spawanie metodą TIG stali wysokostopowych (głównie nierdzewnych), występujących w grupach materiałowych od 7 do 10, będzie treścią Podręcznika spawania stali nierdzewnych. Zeszyt 4.

Zamieszczono tu również informacje na temat spawalności poszczególnych grup stali ferrytycznych, technologii ich spawania, przygotowania złączy oraz niezgodności spawalniczych charakterystycznych dla metody 141. Scharakteryzowano też urządzenia stosowane do spawania tą metodą.

Zgodnie z zasadą przyjętą dla tej serii podręczników spawania nie opisano w tym zeszycie zagadnień wspólnych dla wszystkich metod spawania, które spawacz powinien znać, a mianowicie:

– podstawy elektrotechniki,

– naprężenia i odkształcenia spawalnicze,

– pozycje spawania,

– zagrożenia i zapewnienie bezpieczeństwa w pracach spawalniczych,

– szkolenie i kwalifikowanie spawaczy.

Są one zamieszczone w Podręczniku spawania – zagadnienia ogólne. Zeszyt 1. Podkreślić należy, że niektóre wiadomości podane w tym zeszycie wykraczają poza wymagany zakres tematyczny przewidziany na kursach spawania stali konstrukcyjnych, ale z pewnością będą one przydatne w praktyce zawodowej. 

Podręczniki tej serii są przeznaczone nie tylko dla słuchaczy, wykładowców i instruktorów kursów spawania, ale również dla innych osób związanych ze spawalnictwem, w tym technologów, inspektorów, kontrolerów, projektantów konstrukcji stalowych.

Zagadnienia wytrzymałości konstrukcji lotniczych.

Zaistniała możliwość korzystania z materiałów konstrukcyjnych o programowanych właściwościach fizycznych.

Rozwinęły się badania eksperymentalne wspomagane osiągnięciami współczesnej elektroniki, optoelektroniki, chemii tworzyw i dziedzin pokrewnych.

Publikacja prezentuje problematykę z zakresu struktur lotniczych obejmujących zagadnienia statyki, stateczności oraz stanów deformacji zakrytycznych,

dopuszczalnych w warunkach eksploatacji statków powietrznych.

Książka adresowana jest do osób odpowiedzialnych za eksploatację infrastruktury technicznej i utrzymanie ruchu w zakładach przemysłowych. Omówiono w niej najważniejsze rodzaje infrastruktury wystepującej w tych zakładach, zasady jej eksploatacji oraz wskazano akty prawne określające te zasady.

Koncepcja merytoryczna książki i jej redakcja: inż. Kazimierz Buczek

Autorzy: mgr. inż. Anna Kaczkowska, mgr inż. Łukasz Karamus, mgr inż. Waldemar Polko, mgr inż. Marian Sajnok, mgr inż. Marek Wiktor Szelerski

Spis treści:

1. Kompozytowe materiały dla inżynierii tkankowej wytarzane wybranymi technologiami przyrostowymi (Małgorzata Rusińska, Anna Woźna)
2. Porowatość otwarta w wypraskach żelaznych prasowanych na zimno i na gorąco (Krzysztof Widanka)
3. Modelowanie trójwymiarowych struktur kostnych na podstawie obrazów ultrasonograficznych (Paweł Krowicki)
4. Green aspects of exoskeleton’s technology – usage in medicine and everyday life (Michał Oliński, Bogusz Lewandowski)
5. Wybrane zagadnienia obliczeń, badań i symulacji zderzenia lekkiego samochodu sportowego (Wojciech Ambroszko)
6. Pierwszy polski pojazd autonomiczny. Opis projektu (Piotr A. Wrzecioniarz)