Najnowszy poradnik przygotowany przez redakcję Rynku Instalacyjnego. Publikacja „Instalacje w biurach i galeriach handlowych” omawia nowoczesne, energooszczędne rozwiązania instalacyjne w biurach i galeriach handlowych.

Nowoczesne obiekty biurowe i galerie handlowe muszą nie tylko przyciągać najemców, ale także zapewniać odpowiednie warunki pracy i użytkowania. Dostawa mediów – energii elektrycznej, ciepła, chłodu i wody – musi być połączona z optymalizacją kosztów oraz skutecznym zarządzaniem środowiskowym i ekonomicznym budynku. Kluczowe znaczenie mają tutaj instalacje, które muszą być odpowiednio zaprojektowane, wykonane i eksploatowane.

Tematyka poradnika obejmuje takie zagadnienia, jak:

• projektowanie, wykonawstwo i eksploatacja instalacji HVAC;
• instalacje zapewniające zdrowie, bezpieczeństwo i komfort użytkowników pomieszczeń;
• energia w budynkach zrównoważonych: OZE, optymalizacja zużycia, systemy zarządzania;
• instalacje wod-kan i wyposażenie pomieszczeń sanitarnych a zrównoważenie budynków i certyfikacja wielokryterialna;
• oszczędność zasobów wodnych w biurach i galeriach handlowych.

Poradnik skierowany jest do szerokiego grona odbiorców, w tym: zarządców nieruchomości komercyjnych, projektantów, instalatorów i wykonawców, serwisantów instalacji, audytorów energetycznych, inwestorów.

Publikacja przygotowana pod patronatem Fundacji Świadomi Klimatu

Spis treści
Od redakcji / 3
Efektywność energetyczna budynków biurowych „po nowemu” / 4
Czynne zarządzanie energią i budynkiem w biurowcach i centrach handlowych / 16
Bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej do biur / 28
Powłoki dachowe do zadań specjalnych / 34
Woda w zrównoważonych biurach i galeriach handlowych – wybrane zagadnienia / 36
Czy w biurach i galeriach handlowych można instalować „domową” armaturę sanitarną? / 48
Jak dobrze wykorzystać pompy ciepła w budynkach biurowych i handlowych / 50
Innowacyjne rozwiązania pomp ciepła dla centrów handlowych oraz biurowców / 58
Efektywne chłodzenie biur w zmiennych warunkach / 61
Jakość powietrza w pomieszczeniach biurowych / 72
System antywirusowy w budynku biurowym – opis przypadku / 86
Wentylacja garaży zamkniętych / 88
Systemy detekcji gazów w garażach podziemnych / 98
Galerie handlowe i biura z klimatyzacją VRF / 100

Zasilanie urządzeń elektrycznych w czasie pożaru to zagadnienie, które w równej mierze dotyczy zarówno strażaków, jak i elektryków. Często w praktyce pojawiają się problemy z interpretacją niektórych przepisów zawartych w normach i rozporządzeniach.

Najnowsza publikacja opisuje wybrane zagadnienia, które wymagają szerszego wyjaśnienia i mogą być przydatne strażakom i elektrykom w ich praktyce projektowej.

Materiały uzupełniające obejmują dodatki i załączniki dotyczące:
• ochrony przeciwporażeniowej w sieci o układzie zasilania IT,
• badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia, ochrony sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy,
• kodowania barwami elementów manipulacyjnych,
• zabezpieczenia instalacji elektrycznych niskiego napięcia od skutków zwarć łukowych.

Spis treści

Od Recenzentów / 5
O Autorze / 7
Od Autora / 9

1. Podstawy teorii pożarów oraz parametry jakościowe napięcia i jego wpływ na pracę wybranych urządzeń elektrycznych / 10
1.1. Podstawy teorii pożarów / 10
1.2. Parametry jakościowe napięcia i jego wpływ na pracę wybranych urządzeń elektrycznych / 24
1.3. Charakterystyka wybranych urządzeń przeciwpożarowych / 39

2. Zasilanie budynków w energię elektryczną w warunkach normalnych a zasilanie w warunkach pożaru / 63
2.1. Źródła zasilania / 63
2.2. Ogólne zasady doboru przewodów oraz ich zabezpieczeń / 90
2.3. Sprawdzenie dobranych przewodów i kabli na warunki zwarciowe oraz wymagania zwarciowe stawiane zabezpieczeniom / 130
2.4. Ochrona przeciwporażeniowa / 149
2.5. Dystrybucja energii elektrycznej w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła zgodnie z wymogami normy PN-EN 12101-10 / 169
2.6. Zasilanie urządzeń przeciwpożarowych w przypadku awaryjnego zasilania
sieci elektroenergetycznych nn przez zespół prądotwórczy / 175

3. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu – metodyka konstruowania / 181
3.1. Wymagania prawne i techniczne / 181
3.2. Zastosowania praktyczne – projekt układu PWP / 195

4. Dopuszczenie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej / 209
4.1. Dopuszczanie PWP do instalowania w obiektach budowlanych / 218

5. Wymagania dla kabli i przewodów dotyczące reakcji na ogień, wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Nr 305/2011
z dnia 9 marca 2011 roku (CPR) / 225
5.1. Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych / 225
5.2. Charakterystyka wybranych materiałów izolacyjnych stosowanych do budowyprzewodów i kabli elektrycznych / 226
5.3. Wymagania stawiane przewodom i kablom elektrycznym / 229

6. Tymczasowe sieci elektroenergetyczne zasilane z przewoźnych zespołów prądotwórczych rozwijane przez jednostki ochrony przeciwpożarowej / 242
6.1. Podstawy teoretyczne i wymagania techniczne / 242
6.2. Uproszczony projekt zestawu tymczasowej instalacji elektrycznej rozwijanej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w czasie akcji ratowniczych / 255

Załącznik 1
Ochrona przeciwpożarowa kanałów i tuneli kablowych / 262

Załącznik 2
Wymagania dotyczące lokalizacji kontenerowych stacji transformatorowych pod względem ochrony ppoż / 295

Literatura / 319

Dodatek 1
Ochrona przeciwporażeniowa w sieci o układzie zasilania IT / 323

Dodatek 2
Badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia– zagadnienia wybrane / 332

Dodatek 3
Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami
elementów manipulacyjnych / 370

Dodatek 4
Zabezpieczenia instalacji elektrycznych niskiego napięcia od skutków zwarć łukowych / 376

Głównym celem monografii jest prezentacja najważniejszych zagadnień fizyki cieplnej budowli oraz wymogów w zakresie ochrony cieplnej budynków z uwzględnieniem standardów budownictwa niskoenergetycznego, pasywnego i zrównoważonego.

Podjęto próbę usystematyzowania obowiązujących przepisów prawnych i metod obliczeniowych z zastosowaniem profesjonalnych narzędzi numerycznych (komputerowych). Zamieszczone przykłady i analizy w zakresie kształtowania układów materiałowych przegród zewnętrznych i ich złączy z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych i standardów budownictwa niskoenergetycznego są wynikiem prowadzonych badań własnych autora na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Bydgoskiej im. J. i J. Śniadeckich w Bydgoszczy.

Główne zagadnienia naukowe i praktyczne prezentowane w pracy to przede wszystkim:
-  projektowanie cieplne przegród zewnętrznych,
-  określanie parametrów fizykalnych złączy budowlanych (mostków cieplnych) za pomocą programów komputerowych,
- sposoby (metody) uwzględniania mostków cieplnych w stratach ciepła przez przegrody zewnętrzne oraz sprawdzenie możliwości występowania kondensacji powierzchniowej (ryzyka rozwoju pleśni na wewnętrznej powierzchni przegrody),
-  procedury projektowe budynków z uwzględnieniem wymagań budownictwa zrównoważonego,
-  propozycja zmian w przepisach prawnych i metodach obliczeniowych w zakresie oceny jakości cieplno-wilgotnościowej elementów obudowy budynków energooszczędnych.

Warto zaznaczyć, że przykłady prezentowane w pracy nie wyczerpują wszystkich rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych przegród zewnętrznych i ich złączy. Przedstawione procedury pozwalają jednakże na przeprowadzenie obliczeń innych konstrukcji przegród, z uwzględnieniem zastosowania materiałów budowlanych o korzystniejszych niż przyjęte w obliczeniach wartościach parametrów fizycznych, deklarowanych przez producentów poszczególnych wyrobów.

Książka skierowana jest głównie do projektantów, wykonawców i użytkowników budynków oraz do studentów kierunków technicznych, takich jak architektura, budownictwo czy inżynieria środowiska oraz słuchaczy Studiów Podyplomowych w zakresie opracowywania świadectw charakterystyki energetycznej budynków oraz audytów energetycznych.

Zasilanie budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych w energię elektryczną. Zasilacze UPS i baterie akumulatorów oraz sposoby ich doboru, układy pomiarowe zużytej energii. Niezbędnik elektryka 2024

Dobór przewodów i kabli elektrycznych niskiego napięcia. Wybrane zagadnienia. Niezbędnik elektryka 2024

Aktualne wydanie uwzględnia zmiany wynikłe z wycofania bez zastąpienia w dniu 10 maja 2017 r. przez prezesa PKN normy PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów.

Zawarte w publikacji tabele dopuszczalnej obciążalności prądowej przewodów są zgodne z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 5-52: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Oprzewodowanie.

W książce podjęto tematykę chemii budowlanej: produktów oferowanych przez producentów, ich parametrów i właściwości, a także - co bardzo istotne - prawidłowego wykonawstwa. Przedmiotem książki są głównie wyroby produkowane fabrycznie w postaci suchych mieszanek (zaprawy, tynki, podkłady podłogowe, betony, kleje, wyroby gipsowe), gotowych do stosowania po zarobieniu wodą, także opisano wybrane produkty "mokre", takie jak środki gruntujące, gładzie, tynki elewacyjne i farby.

Liczymy, że publikacja przyczyni się do podniesienia poziomu wiedzy technicznej dotyczącej szeroko pojętej chemii budowlanej i będzie stanowić ciekawą pomoc dydaktyczną, uwzględniającą obecny stan wiedzy, badania laboratoryjne i doświadczenia praktyczne z wykonywania pracy z zastosowaniem wyrobów chemii budowlanej.

Książka adresowana jest do szerokiego grona odbiorców, zarówno do uczniów szkół średnich, studentów szkół wyższych i pracowników naukowych, jak i do specjalistów, inwestorów, projektantów, architektów i wykonawców stosujących na co dzień różnego rodzaju wyroby chemii budowlanej.

Przedstawiam Szanownym Czytelnikom trzecie wydanie książki „Chłodnictwo i pompy ciepła”, ukazujące się po trzech latach od wydania pierwszego. Tak szybkie wznowienie książki technicznej stanowi bez wątpienia sukces nie tylko autora, ale i Wydawcy, tj. Grupy MEDIUM. Dziękuję wszystkim pracownikom wydawnictwa, a szczególnie p. Bogusławie Wiewiórowskiej-Paradowskiej, p. Agnieszce Orysiak oraz panom: Michałowi Grodzkiemu i Waldemarowi Jońcowi za życzliwość i wyrozumiałość podczas żmudnej pracy edytorskiej. Oczywiście sukces ten nie byłby możliwy bez udziału szerokiego grona Czytelników i nabywców tej publikacji, która w dobie wszechwładnie panującego internetu oraz mediów społecznościowych, gdy zanika czytelnictwo i z mieszkań usuwane są regały, a książki stały się przeżytkiem lub tłem na wizji „zdalnych” wykładowców lub telewizyjnych celebrytów, nadal cieszy się zainteresowaniem.

Instalacje w obiektach edukacyjnych. Wentylacja, ogrzewanie, łazienki
Wydanie specjalne „Rynku Instalacyjnego” nr 2/2021

Nie słabnie zainteresowanie możliwościami przeprowadzenia kompleksowej i dzięki temu skutecznej modernizacji budynków szkół i przedszkoli. Jak poprawić jakość powietrza w klasach, zarówno pod kątem rozprzestrzeniania się chorób, jak i zwiększania wydajności pracy uczniów? Jak zmniejszyć zużycie mediów w obiektach edukacyjnych? Dowiesz się z nowego poradnika dla projektantów instalacji, dyrektorów obiektów edukacyjnych oraz inwestorów - jednostek samorządu terytorialnego, przygotowanego przez redakcję czasopisma "Rynek Instalacyjny".

Spis treści

Wentylacja szkół – warunek konieczny dla rozwoju Polski! / 8
Nowa szkoła wentylacji – rozwiązania dla szkół / 13
Dlaczego dobra wentylacja w szkole się opłaca? / 14
Wentylacja oraz klimatyzacja w obiektach edukacyjnych / 18
Wentylacja placówek edukacyjnych – przepisy, normy, zalecenia a rzeczywistość / 22
ODDECH DLA SZKÓŁ, czyli jak zapewnić prawidłową wentylację w szkołach / 31
Wentylacja sal gimnastycznych / 34
Czystość powietrza w placówkach edukacyjnych – rozwiązania uzupełniające / 43
Przyszłość ogrzewania budynków edukacyjnych / 49
Bezpieczeństwo wewnętrznych instalacji wodociągowych w szkołach / 53
Toalety w budynkach edukacyjnych / 60
Higieniczna armatura w szkołach – zastosowanie baterii bezdotykowych / 64

Z zawilgoceniem ścian przyziemia (a co za tym idzie, ze szkodami przez zawilgocenie powodowanymi) spotyka się częstokroć w budynkach zabytkowych, lecz niestety również w budynkach stosunkowo nowych. Problem ten jest następstwem kapilarnego podciągania wód gruntowych spowodowanego brakiem, uszkodzeniem lub technicznym zużyciem izolacji poziomej muru.

Kapilarna absorpcja i transport wilgoci determinowane są przez właściwości zwilżające wody w stosunku do materiału oraz przez strukturę i rozkład porów w materiale. Zachodzą one zatem – w przypadku materiałów hydrofilowych (kąt zwilżania przez wodę < 90°) – w porach o promieniu od 10^-7 do 10^-4 m, nazywanych też porami kapilarnymi.

Na przestrzeni lat wypracowano szereg różnorodnych metod wykonywania tzw. wtórnej izolacji poziomej w murze. W przypadku metod mechanicznych w istniejący mur wprowadza się materiał izolacyjny, dzięki czemu w przekroju muru powstaje całkowicie nieprzepuszczalna dla wody, trwała warstwa, zapewniając tym samym zahamowanie jej kapilarnego transportu. Metody chemiczne (iniekcyjne) bazują na technologii wprowadzania w mur płynu iniekcyjnego, dzięki czemu powstaje blokada oparta na mechanizmie zwężenia światła kapilar, hydrofobizacji, uszczelnienia kapilar lub oddziaływaniu kombinowanym.

Przedmiotem pracy było poznanie zjawiska kapilarnego transportu wilgoci w przegrodach budowlanych oraz sposobów przeciwdziałania temu zjawisku, jak również analiza stosowanych dotychczas w kraju i na świecie metod oceny szeroko rozumianej skuteczności wtórnych izolacji poziomych wykonywanych w technologii iniekcji chemicznej. Z kolei celem pracy stało się zaproponowanie parametru pozwalającego ocenić i porównać skuteczność stosowanych środków iniekcyjnych.

Skuteczność środków iniekcyjnych w oczywisty sposób weryfikowana jest przez zastosowania praktyczne. Kluczową rolę w długofalowej ocenie środków iniekcyjnych mają jednak badania prowadzone zarówno laboratoryjne, jak i in situ (czyli w rzeczywistych warunkach zastosowania).

Badania takie prowadzone są niemal od początku stosowania w budownictwie środków iniekcyjnych mających zapobiegać kapilarnemu zawilgacaniu przegród budowlanych. Obserwacji poddawany był wpływ preparatów iniekcyjnych bezpośrednio na stosowane w murach materiały budowlane (cegłę, kamień, zaprawę), na mury referencyjne (o zróżnicowanych rozmiarach), jak również prowadzono badania w warunkach rzeczywistych (na istniejących obiektach). W pracy opisano wybrane, przeprowadzone na przestrzeni kilkudziesięciu lat, w kraju i za granicą, badania dotyczące zastosowania i skuteczności metody odtwarzania poziomej izolacji przeciwwilgociowej muru w technologii iniekcji, w tym również badania własne autora.

W ramach pracy przeprowadzono badania absorpcji kapilarnej na niewielkich murkach referencyjnych, tj. próbkach składających się z sześciu cegieł ceramicznych ułożonych w trzy warstwy (na szerokość jednej cegły w obu kierunkach) i połączonych zaprawą wapienno-cementową. Próbki podzielono na grupy, a następnie zawilgocono – przy użyciu wody wodociągowej oraz roztworem mieszaniny soli – do dwóch stopni nasycenia (S=80% oraz 95%) oraz poddano iniekcji – metodą niskociśnieniową (przy zastosowaniu preparatu na bezie krzemianów i metylokrzemianów alkalicznych) oraz w technologii kremów iniekcyjnych (przy zastosowaniu dwóch typów kremu).
Badanie absorpcji prowadzono umieszczając próbki w pojemnikach z wodą w taki sposób, aby ciecz przez cały okres badania miała styczność jedynie z dolną powierzchnią oraz rejestrując zmianę masy próbki w czasie 24 godzin od zanurzenia. Po zakończeniu badania dla każdej z próbek obliczono wartości przyrostu masy na jednostkę powierzchni zanurzonej wodzie (po każdym ważeniu) oraz wykonano wykresy tej wielkości w funkcji pierwiastka z czasu zanurzenia w wodzie. Analogiczne badania wykonano dla dwóch rodzajów próbek referencyjnych, tj. nie poddanych iniekcji oraz zawierających powłokową hydroizolacje z mineralnej zaprawy uszczelniającej.

Z uwagi na zróżnicowany kształt wykresów absorpcji kapilarnej badanych próbek, zaproponowano wprowadzenie nowej wielkości, pozwalającej ocenić przebieg procesu absorpcji – synoptycznego współczynnika absorpcji kapilarnej s_w . Natomiast w celu oceny skuteczności środków iniekcyjnych przeciwdziałających podciąganiu kapilarnemu wilgoci, zaproponowano wprowadzenie kolejnej nowej wielkości, czyli stopnia redukcji absorpcji kapilarnej R_a , uwzględniającej dwie wartości odniesienia, tj. średnie wartości synoptycznego współczynnika absorpcji kapilarnej próbek nie poddanych iniekcji oraz zawierających powłokową izolacje mineralną.
Wyniki przeprowadzonych badań potwierdziły postawioną wcześniej tezę – zarówno stosowany środek iniekcyjny i sposób jego aplikacji, jak również stopień zawilgocenia i zasolenia przegrody mają istotny wpływ na skuteczność wykonania wtórnej hydroizolacji poziomej przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie. Zaobserwowano również, że istotnym efektem wykonania w murze wtórnej hydroizolacji poziomej metodą iniekcji jest nie tylko ograniczenie absorpcji, ale również zmiana jej dynamiki.

W związku z powyższym zaproponowano nową procedurę prowadzącą do ustalenia stopnia redukcji absorpcji kapilarnej, jako kryterium pozwalającego klasyfikować środki iniekcyjne pod kątem ich wpływu na zahamowanie kapilarnego transportu wilgoci w przegrodach budowlanych.

Nośniki energii i woda mają znaczący udział w kosztach utrzymania hotelu. Według European Environment Agency zużycie energii wynosi, zależnie od standardu, od 157 do 380 kWh/(m2 · rok), zużycie wody stanowi średnio 15% kosztów utrzymania hotelu, a w przypadku infrastruktury wymagającej jej dużych ilości (np. nawadniane pole golfowe) rośnie nawet do 40%. Hotele powinny więc postawić na jak największą niezależność energetyczną i optymalizację zużycia mediów, w czym wydatnie mogą im pomóc przemyślane instalacje budynkowe.

Nowoczesne instalacje wymagają inwestycji, które jednak w przypadku hoteli zwracają się szybko, a dodatkowo pomagają przyciągnąć gości dzięki zachowaniu „starych” cen. Własna mikroelektrownia (panele PV, turbiny wiatrowe, magazyny energii) zwraca się w ciągu kilku lat – najszybciej przy wysokim całorocznym zużyciu energii. Postawienie na odnawialne źródła energii i autarkię (samowystarczalność energetyczną) jest działaniem przyszłościowym, ponieważ regulacje prawne ewoluują w kierunku promocji pomp ciepła do ogrzewania i zużywania wyprodukowanej energii własnej na miejscu lub jej magazynowania (bezpośrednio albo w formie ciepła). Nowelizowana dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej wymusi wdrażanie standardu budynków bezemisyjnych.

Woda pitna w ciągu najbliższych dziesięcioleci może być coraz trudniej dostępna, dlatego warto, szczególnie w przypadku hoteli czyniących ze zrównoważenia środowiskowego swoją wizytówkę, odzyskiwać odpływ z przyborów sanitarnych czy wykorzystywać deszczówkę, pamiętając o dokładnym opomiarowaniu instalacji – takie podejście pozwala nie tylko oszczędzać wodę, ale też obniżać koszty odprowadzania ścieków. Rozwiązania energo- i wodooszczędne pozwalają także eksploatować rozwiązania budujące przewagę konkurencyjną (takie jak basen, strefa spa i wellness) w sposób rozsądny kosztowo.

Z myślą o wyzwaniach, jakie stoją przed wszystkimi osobami zaangażowanymi w budowę i wyposażenie obiektów hotelowych, powstał niniejszy poradnik. Liczę, że zawarte w nim wskazówki i inspiracje uwzględniające najnowszą wiedzę techniczną, stan prawny i prognozy rynkowe pomogą podejmować mądre i przyszłościowe decyzje.

Obowiązek instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu odcinającego dopływ energii elektrycznej do odbiorników powszechnego użytku w strefach pożarowych o kubaturze większej od 1000 m³ oraz strefach zagrożonych wybuchem nie wprowadził żadnych wytycznych w zakresie metodyki projektowania tego urządzenia. Wraz z upływem czasu urządzenie to zostało nazwane urządzeniem przeciwpożarowym, co spowodowało dużo zamieszania i brak zrozumienia w środowi­sku elektryków oraz pożarników. Próba wprowadzania zmiany nazwy tego urządzenia na Wyłącznik Bezpieczeństwa Elektrycznego nie spotkała się z akceptacją twórców kolejnych modyfikacji Roz­porządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mimo to Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu pozostaje, bez względu na różną interpretację, urządzeniem elektrycznym i tak powinien być traktowany. Jedyna jego funkcja ogranicza się do umożliwienia łatwego, a zarazem bezpiecznego wyłączenia zasilania w energię elek­tryczną budynku objętego pożarem na polecenie dowódcy akcji ratowniczo-gaśniczej po dokonanym rozpoznaniu i podjęciu decyzji o rozmieszczeniu dysponowanych sił w celu rozpoczęcia ewakuacji ludzi oraz gaszenia pożaru. Nazwanie tego urządzenia elektrycznego urządzeniem przeciwpożaro­wym spowodowało zakwalifikowanie zestawu tworzącego Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 16 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 roku poz. 1966) do grupy 10 (stałe urządzenia prze­ciwpożarowe) oraz objęcie krajowym systemem „1” oceny i weryfikacji oceny stałości właściwości użytkowych. Przez następne cztery lata termin obowiązywania tego rozporządzenia był zmieniany i ostatecznie wyznaczony na dzień 1 stycznia 2021 roku. Mimo to pierwsza firma uzyskała certyfikat stałości właściwości użytkowych dopiero 23 marca 2022 roku, wydany przez CNBOP-PIB w Józe­fowie k. Otwocka.

Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o wyrobach budowalnych wyroby budowlane mogą być stosowane w budownictwie, jeżeli spełniają wymogi formalne określone w art. 5 (w tym ujęte są wy­roby w systemie krajowym objęte krajowym certyfikatem stałości właściwości użytkowych). Jednak w przypadku wyrobu budowlanego, jakim jest PWP, nie jest to jedyna i wyłączna forma dopuszcze­nia. Z uwagi na to, że elementy PWP są projektowane każdorazowo pod konkretny obiekt, wówczas doskonałą alternatywą jest tryb dopuszczenia do jednostkowego zastosowania opisany w art. 10 ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1213).

Niezależnie od tego, którą drogą pójdzie projektant, to w obu przypadkach musi opracować doku­mentację projektową, w której zawrze wszystkie istotne parametry projektowanych urządzeń (tzn.: prądy znamionowe, odporność zwarciową projektowanych urządzeń, nastawy zabezpieczeń, wyma­gania w zakresie ochrony przeciwporażeniowej, sposób sterowania PWP itp.). Informacje zawarte w tej dokumentacji są niezwykle istotne, gdyż nierzadko stanowią one specyfikację techniczną do przetargu. Na podstawie tej dokumentacji będzie można:

1) wystawić dokument w trybie dopuszczenia do jednostkowego, co po spełnieniu wymogów określonych w art. 10, w związku z art. 5 ust. 1 Ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku poz. 1213) sprowadza się do wypełnienia podstawowymi danymi dokumentu, którego wzór prezentujemy w pkt 19 niniejszych wytycznych i jego zatwierdzenia przez projektanta instalacji elektrycznych obiektu budowlanego oraz dołączenia opracowanego projektu wraz z oświadczeniem prefabrykatora o zgodności wyrobu z dokumentacją techniczną i przepisami. Taka dokumentacja może posłużyć do wykonania PWP przez dowolną firmę zajmującą się prefabrykacją rozdzielnic elektrycznych;

2) wysłać do firmy (posiadającej certyfikat na zestaw) całą dokumentację na PWP, na podstawie której zostanie wykonany indywidualny zestaw PWP i przesłany Krajowy Certyfikat Stałości Wła­ściwości Użytkowych wraz z Krajową Deklaracją Właściwości Użytkowych – to rozwiązanie może dostarczyć tylko i wyłącznie firma posiadająca Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych na zestaw tworzący PWP. Należy przy tym pamiętać, że na tym nie kończy się proces projektowania oraz odpowiedzialności projektanta w przeciwieństwie do odpowiedzialności producenta certyfiko­wanego wyrobu. Należy podkreślić, że w każdym momencie tworzenia dokumentacji projektowej lub etapu inwestycji, na którym dokonywany jest wybór rozwiązania, jest możliwe przejście z jednego rozwiązania na drugie i odwrotnie. Uzyskanie przez producenta Krajowej Oceny Technicznej oraz Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych nie zwalnia projektanta z odpowiedzialności z uwagi na to, że PWP nie jest urządzeniem powtarzalnym, a zamówienie prefabrykowanego wyrobu nie kończy procesu projektowania.

Biorąc pod uwagę brak wiedzy oraz wytycznych dotyczących metodyki projektowania PWP, przy­gotowaliśmy publikację w formie miniporadnika, przeznaczoną dla projektantów, rzeczoznawców funkcjonariuszy pionu prewencji PSP oraz inspektorów nadzoru, a także inwestorów. Mamy nadzieję, że dzięki materiałowi zawartemu w publikacji projektowanie oraz dopuszczanie PWP do eksploatacji stanie się proste i znikną piętrzące się problemy.

W imieniu zespołu autorskiego

Julian Wiatr

Niezbędnik elektryka” poświęcona tak popularnym w ostatnim czasie zagadnieniom jak projektowanie i właściwa eksploatacja instalacji fotowoltaicznych.
Publikacja prezentuje praktyczne podejście do projektowania systemów fotowoltaicznych w odniesieniu do wymagań wynikających z Ustawy o odnawialnych źródłach energii. Poruszono w niej między innymi zagadnienia związane z ograniczeniem mocy generatora PV w układach współpracujących z siecią elektroenergetyczną oraz omówiono metodykę neutralizacji tych ograniczeń. Opisane zostały m.in. zasady doboru przewodów i ich zabezpieczeń, metody projektowania ochrony odgromowej oraz ochrony przeciwporażeniowej zarówno po stronie stałoprądowej oraz przemiennoprądowej.

Hydroizolacje pomieszczeń mokrych i wilgotnych. Projektowanie i warunki techniczne wykonywania i odbioru robót