Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej

Tematem monografii są zagadnienia związane z odpornością radiacyjną kompozytów cementowych przeznaczonych do zastosowań w budownictwie, w szeroko pojętym przemyśle jądrowym, a szczególnie w energetyce jądrowej. W celu poprawienia wybranych właściwości betonu, w tym także odporności radiacyjnej, dokonuje się modyfikacji matrycy cementowej. Należy jednak przy tym pamiętać, że modyfikacja nastawiona jedynie na poprawienie właściwości tłumienia promieniowania nie jest równoznaczna ze zwiększeniem odporności zmodyfikowanego materiału na działanie promieniowania jonizującego. Zatem niewłaściwa (nieuwzględniająca wszystkich istotnych aspektów) modyfikacja może w efekcie końcowym doprowadzić do pogorszenia innych ważnych parametrów fizykochemicznych i mechanicznych finalnego materiału. W związku z tendencją do wydłużenia czasu eksploatacji elektrowni jądrowych (EJ) od maksymalnie 60 do 80 lat konieczne jest opracowanie nowych typów materiałów budowlanych, zarówno o ulepszonych właściwościach ochronnych, jak i o odpowiednich parametrach fizykochemicznych i mechanicznych. W monografii przedstawiono wyniki badań ujmujących wspomniane wyżej zagadnienia w sposób kompleksowy na przykładzie kompozytów cementowych otrzymanych przez modyfikację matrycy cementowej proszkiem metalicznego renu. Są to pierwsze tego rodzaju badania w skali światowej. Wynikające z nich wnioski mają charakter uniwersalny i mogą być wykorzystane w pracach nad uzyskaniem nowych rozwiązań materiałowych z przeznaczeniem do zastosowań w energetyce jądrowej oraz w poszukiwaniach innych, tańszych od renu dodatków zapewniających podobny jakościowo efekt końcowy.

Jest to pierwszy podręcznik z cyklu zatytułowanego Ergonomia z elementami bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w pracy, przeznaczonego dla studentów, którzy w przyszłości będą pracodawcami oraz projektantami obiektów technicznych, procesów i systemów pracy, a także dla osób odpowiedzialnych za szeroko pojęte bezpieczeństwo i zdrowie w pracy oraz pełniących funkcje zarządcze, mających możliwość wpływu na jakość życia poprzez poprawę warunków pracy. We Wprowadzeniu autorzy zapoznają czytelnika z przedmiotem badań ergonomii oraz jej podstawowymi zastosowaniami, przedstawiają sformułowane w literaturze oraz w normach i standardach międzynarodowych wybrane zasady ergonomii dotyczące kształtowania warunków pracy oraz prezentują krótką charakterystykę zawodu ergonomisty, służb BHP i medycyny pracy. Cennym uzupełnieniem są zestawienia podstawowych norm i dokumentów prawnych, wykaz literatury oraz wykazy skrótów i najważniejszych terminów.

Niniejszy podręcznik podejmuje tematykę ergonomii środowiska pracy. Jest przeznaczony dla studentów uczelni technicznych jako uzupełnienie wiedzy z zakresu oceny ergonomicznej stanowisk pracy. Omówiono w nim zagadnienia dotyczące kształtowania przestrzeni pracy, organizacji pracy na stanowisku, obciążenia człowieka pracą i środowiskiem oraz metod oceny ryzyka zawodowego. Informacje zawarte w podręczniku opracowano na podstawie dostępnej literatury, ustaw i rozporządzeń, norm i standardów oraz źródeł internetowych (według stanu na 1.06.2018).
W rozdziale pierwszym przedstawiono definicję stanowiska pracy oraz informacje ogólne, związane z działalnością przedsiębiorstwa, dotyczące warunków, czasu i trybu pracy, wymaganych kwalifikacji zawodowych oraz zakresu obowiązków.
W rozdziale drugim omówiono podstawowe czynniki wpływające na organizację przestrzenną stanowiska, zapewniające bezpieczeństwo i komfort pracy. Rozdział zawiera informacje na temat danych antropometrycznych, pozycji przy pracy i przestrzeni czynności ruchowych, które uwzględnia się przy kształtowaniu stanowisk pracy. Zwrócono uwagę na organizację pracy na stanowisku, elementy wyposażenia oraz ich rozmieszczenie.
Rozdział trzeci poświęcono ergonomicznej ocenie obciążenia człowieka pracą. Omówiono podstawowe informacje dotyczące obciążenia fizycznego i psychicznego oraz przedstawiono zagadnienia związane z czasem pracy.
W rozdziale czwartym zawarto analizę obciążenia środowiskiem pracy, zwracając uwagę w szczególności na czynniki fizyczne, jak mikroklimat, oświetlenie, hałas, drgania mechaniczne i pole elektromagnetyczne. W ograniczonym zakresie omówiono czynniki biologiczne oraz chemiczne i pyły, promieniowanie jonizujące, a także czynniki powodujące wypadki, jak prąd elektryczny i zagrożenia mechaniczne.
Rozdział piąty przedstawia dane z zakresu metod oceny ryzyka zawodowego z uwzględnieniem metod identyfikacji zagrożeń. W rozdziale szóstym odniesiono się do wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Analiza przyczyn ich występowania wpływa na poprawienie warunków panujących na stanowiskach. Przedstawiono kilka ogólnych zaleceń dotyczących kształtowania bezpiecznych warunków pracy oraz zaprezentowano najważniejsze organy sprawujące nadzór i kontrolę na terenie Polski.

Tematyka hamulców pojazdów szynowych stanowi szeroką część dyscypliny „budowa i eksploatacja pojazdów". Po wielu latach braku w Polsce wydań książek z tej dziedziny autor podjął zadanie prezentacji wiedzy o hamowaniu pojazdów szynowych oraz przedstawienia wszystkich istniejących w obecnej chwili rodzajów układów hamulcowych pojazdów kolejowych wraz z rozwijającymi się, szczególnie w obecnych czasach, różnorodnymi lżejszymi pojazdami szynowymi. Książka z założenia winna służyć studentom i inżynierom zajmującym się transportem szynowym i konstrukcją pojazdów szynowych. Materiał książki jest tak przygotowany, by umożliwić zapoznanie się z układami hamulcowymi także osobom bez wiedzy na ten temat, ale z przygotowaniem inżynierskim.
W kolejach konwencjonalnych głównym hamulcem jest najczęściej hamulec adhezyjny, przenoszący siłę hamowania na styku koło-szyna. Zasadniczym jego rodzajem w większości pociągów osobowych i towarowych jest hamulec pneumatyczny, stosowany w kolejnictwie niemal od półtora wieku. Do tej pory nie wynaleziono lepszego rozwiązania i dlatego nadal jest oraz będzie on stosowany jako hamulec bezpieczeństwa, nawet w szybkich pociągach zespołowych. Tylko z pozoru ten typ hamulca jest dostatecznie dopracowany; ciągle trwa rozwój jego komponentów, przedstawionych szczegółowo w tej książce.
Wzrost prędkości jazdy i masy pociągów oraz coraz większe wymagania dotyczące bezpieczeństwa transportu szynowego wymuszają doskonalenie istniejących układów hamulcowych oraz poszukiwanie nowych rozwiązań. Podejmuje się rozległe przedsięwzięcia obejmujące wprowadzenie do eksploatacji nowych typów pneumatycznych zaworów hamulcowych oraz zastosowanie elektrycznych systemów sterujących układem hamulcowym. Wraz z rozwojem elektroniki i wzrostem jej zaawansowania technicznego mierzonego pewnością działania wprowadza się szeroko elementy mikroprocesorowe zarówno w sterowaniu całopociągowym, jak i w poszczególnych pojazdach. Elementy te sterują zespołami wykonawczymi pneumatycznych układów hamulcowych oraz zapewniają ich diagnostykę. Doskonali się również materiały cierne klocków hamulcowych oraz pary cierne hamulca tarczowego.
Działania legislacyjne związane z interoperacyjnością kolei w ramach Unii Europejskiej mają również wpływ na nowe rozwiązania hamulca pojazdów szynowych.
W książce przestawiono również nowoczesne typy hamulców, czasami będące jeszcze w fazie prototypów i w związku z tym jeszcze ostatecznie nie wdrożone. Klasyfikacja tych pojazdów stwarza pewien problem, gdyż nowe rozwiązania konstrukcyjne nie mają jeszcze swoich polskich nazw.
Próbie klasyfikacji pojazdów szynowych poświęcono podrozdział 2.1. W różnorodnych ich zastosowaniach wdrażane są coraz liczniejsze rozwiązania układów hamulcowych oprócz stosowanych powszechnie hamulców pneumatycznych. Rozwój hamulców kolejowych polega nie tylko na wdrażaniu nowych ich rodzajów, ale też na doskonaleniu urządzeń istniejących. W książce przedstawiono nowoczesne metody doskonalenia układów klasycznych, opracowywane współcześnie przeważnie na podstawie badań symulacyjnych.
Badania hamulców ukierunkowane są również na zwiększenie technicznych możliwości lepszego wykorzystania przyczepności kół do szyn podczas hamowania lub na poszukiwanie hamulców działających niezależnie od przyczepności. Służy to zwiększeniu bezpieczeństwa jazdy pojazdów. Zagadnienie to również przedstawiono krótko w niniejszej książce.
Ocena skuteczności, niezawodności i bezpieczeństwa hamowania z uwzględnieniem wpływu licznych parametrów urządzeń hamulcowych oraz różnorodnych czynników zewnętrznych jest najważniejszym kryterium oceny całego systemu hamowania pociągu i stanowi zadanie o znacznym stopniu trudności. Miarą skuteczności działania hamulców jest m.in. hamowność, na którą składa się zespół cech określających zdolność pojazdu lub pociągu do wielokrotnego zatrzymania się na ustalonym w przepisach odcinku toru. Przepisy, normy oraz krajowe i międzynarodowe wymagania techniczne w jednoznaczny sposób regulują warunki, jakie powinny spełniać układy hamulcowe pojazdów uczestniczących w ruchu kolejowym.
Przyjęto, że w książce zostaną zaprezentowane wszystkie typy hamulców pojazdów szynowych, powoduje to jednak pewną skrótowość i wymaga wielu uproszczeń. Nacisk na przedstawienie tendencji rozwojowych wprowadził pewną nieokreśloność, gdyż nie są jeszcze znane wyniki tego rozwoju. Książka zawiera również opisy rozwiązań „przestarzałych", ale wciąż rozpowszechnionych w znacznej części taboru; wiedza o nich jest więc ciągle aktualna i przydatna, zwłaszcza dla czytelników którzy dopiero zaczynają zagłębiać tematykę pojazdów szynowych.
Aby umożliwić poszerzenie wiedzy z tego zakresu, zaprezentowano obszerny wykaz literatury. Pewna skrótowość cechuje opis układów hamulcowych różnych producentów. Intencją autora było uszanowanie ich własności intelektualnej. Bardziej szczegółowe opisy są w gestii twórców tych układów.
W niniejszej książce przez ciśnienie rozumie się nadciśnienie względem ciśnienia atmosferycznego. Uwaga ta jest istotna dlatego, że w obliczeniach układu pneumatycznego (zarówno bilansów masy powietrza, jak i zależności przepływowych) konieczne jest uwzględnianie absolutnych wartości ciśnienia. Wartości ciśnienia podawano w barach, czyli 103 N/m2, gdyż ta miara jest często stosowana w Europie i odpowiada w przybliżeniu starszym jednostkom (kG/cm2).

Podręcznik, przeznaczony dla słuchaczy wykładów z zakresu silników spalinowych, zawiera podstawowe wiadomości na temat łożyskowania mechanizmu korbowego tłokowych silników spalinowych. W kolejnych rozdziałach omówiono: rodzaje i funkcje łożysk spalinowych, najważniejsze procesy tarcia zachodzące w łożyskach, materiały łożyskowe oraz budowę panwi łożyskowych i metody ich wytwarzania, smarowanie łożysk silników spalinowych (w ramach tego rozdziału przedstawiono charakterystykę olejów silnikowych oraz ich klasyfikację), mechanizm pracy hydrodynamicznych łożysk ślizgowych (wraz z opisem metod obliczeniowych i algorytmów programów komputerowych), najczęstsze rodzaje uszkodzeń łożysk oraz ich przyczyny.

Skrypt jest uzupełnieniem wykładów z mechaniki płynów prowadzonych na kierunku mechanika i budowa maszyn. Wyboru materiału dokonano tak, aby ująć możliwie duży zakres problemów możliwych do przedstawienia w formie wykładu i wykorzystania na ćwiczeniach i zajęciach laboratoryjnych. Skrypt podzielono na cztery części:, w których przedstawiono: (1) podstawowe wiadomości z zakresu mechaniki płynów (2) wybrane zagadnienia z zakresu statyki płynów, (3) dynamikę cieczy doskonałej oraz (4) dynamikę cieczy lepkiej. Zwrócono przy tym uwagę na interpretację fizyczną zjawisk. Zagadnienia teoretyczne zilustrowano odpowiednio dobranymi przykładami.

Książka zawiera podstawowe informacje na temat rodzajów, budowy i metod wytwarzania elementów powleczonego ostrza skrawającego: płytki, podłoża i warstwy przejściowej. Omówiono podstawowe zasady doboru materiałów powłoki i podłoża w zależności od warunków skrawania. Zamieszczono ogólny opis mechanizmów zużycia ostrzy skrawających (z uwzględnieniem narzędzi z powłokami) i sformułowano przesłanki ograniczenia poszczególnych postaci zużycia. Zaprezentowano również badania wpływu zastosowania twardych powłok na właściwości eksploatacyjne ostrzy skrawających

Dynamika gazów

W książce przedstawiono fizyczne podstawy działania najważniejszych układów elektronicznych (analogowych i cyfrowych) oraz sposób ich projektowania z podzespołów aktywnych o uniwersalnych właściwościach: tranzystorów, wzmacniaczy operacyjnych, bramek logicznych i przerzutników. Autor ograniczył się do opisu podstawowych grup układów cyfrowych i podstawowych układów analogowo-cyfrowych, którymi są przetworniki cyfrowo-analogowe i analogowo-cyfrowe. Oddzielny rozdział jest poświęcony najważniejszym sensorom elektrycznym i elektronicznym układom pomiarowym, które z nimi współpracują. Skrypt ten obejmuje podstawy układów elektronicznych w zakresie określonym przez program kształcenia na kierunkach mechanika i budowa maszyn oraz automatyka i robotyka. Stanowi on również wprowadzenie do przedmiotów systemy cyfrowe i mikroprocesory. Może być także pomocny w nauczaniu przedmiotu układy elektroniczne na kierunku elektrotechnika.

Skrypt zgodnie z założonym programem ma dopomóc studentom w przyswojeniu podstawowych pojęć matematycznych oraz w utrwaleniu ich z wykorzystaniem przykładów, a ponadto stanowić zachętę do posługiwania się aparatem matematycznym w rozwiązywaniu zagadnień technicznych. Niniejsza część obejmuje macierze, wyznaczniki, algebrę wektorów, liczby zespolone, geometrię analityczną płaską, wstęp do analizy oraz rachunek różniczkowy funkcji jednej zmiennej. Każdy paragraf zawiera wykaz pytań kontrolnych i zagadnień powtórkowych. Rozwiązanie podanych problemów stanowi podstawę przyswojenia podanego materiału.

Trzecia część, będąca kontynuacją materiału przedstawionego w dwóch poprzednich częściach, zawiera szeregi, elementy geometrii różniczkowej, równania różniczkowe zwyczajne, równania różniczkowe cząstkowe, elementy funkcji analitycznych i przekształcenie Laplacea. Tak jak w poprzednich częściach zamieszczono rozwiązane przykłady oraz ćwiczenia do samodzielnego rozwiązywania z odpowiedziami.